Οι πιο ουσιαστικές μεταρρυθμίσεις σπάνια κάνουν θόρυβο. Δεν τις ανακοινώνει κάποιος από βήμα, τις συναντάς στην καθημερινότητα – τη στιγμή που κάτι το οποίο μέχρι χθες ήταν αγγαρεία, ξαφνικά ολοκληρώνεται σε λίγα λεπτά από το κινητό.
Η δυνατότητα μια πρόσληψη να γίνεται εξ ολοκλήρου μέσα από μια εφαρμογή ανήκει ακριβώς σε αυτή την κατηγορία. Δεν είναι απλώς μια ακόμη ψηφιακή υπηρεσία, είναι μια αλλαγή στον τρόπο με τον οποίο το κράτος στέκεται απέναντι στην εργασία και την επιχειρηματικότητα. Αντί να προσθέτει βήματα, τα αφαιρεί.
Ας θυμηθούμε πώς ήταν μέχρι σήμερα. Ακόμη και μια πρόσληψη που έπρεπε να γίνει άμεσα απαιτούσε χωριστές διαδικασίες, συχνά με τη βοήθεια λογιστή και πάντα με την αγωνία ότι μια καθυστέρηση ή ένα λάθος θα άφηνε την επιχείρηση εκτεθειμένη σε έλεγχο. Σε μια οικονομία που κινείται γρήγορα, αυτό δεν είναι απλώς γραφειοκρατία, είναι χαμένος χρόνος και κόστος.
Σκεφτείτε τον ιδιοκτήτη μιας μικρής επιχείρησης: ένα εστιατόριο κάποιο πολυάσχολο βράδυ, ένα κατάστημα μέσα στη σεζόν. Χρειάζεται άμεσα ένα ακόμη άτομο. Μέχρι χθες, αυτό σήμαινε τηλέφωνα, αναμονή και ρίσκο. Σήμερα σημαίνει μερικά λεπτά στην οθόνη του κινητού.
Πλέον, τρεις διαδικασίες γίνονται μία. Με τρία απλά βήματα, πλήρως ψηφιακά: ο εργοδότης καταχωρίζει τους ουσιώδεις όρους εργασίας στην εφαρμογή Ergani, ο εργαζόμενος τους εγκρίνει μέσω της myErgani και ο εργοδότης οριστικοποιεί την αναγγελία. Η πρόσληψη έχει ολοκληρωθεί. Τα βασικά στοιχεία αντλούνται αυτόματα, ώστε να περιορίζονται τα λάθη, ενώ κάθε αναγγελία μπορεί να διορθωθεί ή να ανακληθεί πριν ξεκινήσει η βάρδια. Λιγότερα χαρτιά, λιγότερα κλικ, λιγότερη ταλαιπωρία.
Και εδώ κρύβεται το πιο ενδιαφέρον. Η γραφειοκρατία δεν κοστίζει μόνο χρόνο και χρήμα, κοστίζει και νομιμότητα. Οσο πιο περίπλοκη είναι μια διαδικασία τόσο περισσότεροι αναζητούν παρακάμψεις. Οταν όμως η νόμιμη πρόσληψη γίνεται τόσο εύκολη όσο ένα άγγιγμα στην οθόνη, το κίνητρο αντιστρέφεται: το σωστό γίνεται και εύκολο.
Δεν είναι απλώς μία ακόμη ψηφιακή υπηρεσία, είναι μια αλλαγή στον τρόπο που το κράτος στέκεται απέναντι στην εργασία και στην επιχειρηματικότητα.
Το όφελος είναι διπλό. Οι επιχειρήσεις κερδίζουν χρόνο και ευελιξία, ιδιαίτερα σε κλάδους με έντονη εποχικότητα και κινητικότητα προσωπικού. Οι εργαζόμενοι, από την πλευρά τους, κερδίζουν ασφάλεια: η εργασιακή σχέση καταγράφεται από την πρώτη στιγμή, με τα ασφαλιστικά και εργασιακά δικαιώματα κατοχυρωμένα – και, το πιο κρίσιμο, έχουν δει και αποδεχθεί οι ίδιοι τους όρους πριν υποβληθεί η αναγγελία.
Κάποιοι θα το χαρακτηρίσουν μικρή αλλαγή. Δεν είναι. Είναι απόδειξη μιας νοοτροπίας: ότι ο ψηφιακός μετασχηματισμός δεν είναι αυτοσκοπός, αλλά εργαλείο που καταργεί την ταλαιπωρία αντί να την ψηφιοποιεί. Ενα σύγχρονο κράτος οφείλει πρώτα να κάνει τη συμμόρφωση απλή και έπειτα να ελέγχει αυστηρά όσους επιλέγουν να παρανομούν.
Και υπάρχει και η μεγάλη εικόνα. Σε μια οικονομία που αναζητεί παραγωγικότητα, επενδύσεις και καλύτερες αμοιβές, η μείωση της γραφειοκρατίας δεν είναι δευτερεύουσα λεπτομέρεια· είναι αναπτυξιακή επιλογή. Κάθε ώρα που μια επιχείρηση δεν χάνει σε έντυπα και ουρές μπορεί να επενδυθεί εκεί που πραγματικά μετράει: στην παραγωγή, στην εξυπηρέτηση, στους ανθρώπους της.
Στο τέλος, οι μεταρρυθμίσεις δεν κρίνονται από το πόσο φιλόδοξες ακούγονται, αλλά από το πόσο πιο εύκολη κάνουν τη ζωή των ανθρώπων. Οι προσλήψεις με ένα κλικ είναι άλλη μια απόδειξη ότι όταν η τεχνολογία συναντά την πολιτική βούληση, το ψηφιακό κράτος μπορεί.
*Ο κ. Νίκος Μηλαπίδης είναι γενικός γραμματέας Εργασιακών Σχέσεων του υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης.