Η ανιδιοτελής προσφορά της μεταθανάτιας δωρεάς οργάνων, μια πράξη απόλυτου αλτρουισμού με μοναδικό σκοπό τη διάσωση ανθρώπινων ζωών, έρχεται σε πλήρη αντιδιαστολή με τη σκληρή εμπορική πραγματικότητα που διέπει τη διαχείριση των ιστών. Ενώ το σύστημα μεταμοσχεύσεων βασίζεται στην εθελοντική προσφορά των δοτών, ο ανθρώπινος δερματικός ιστός μετατρέπεται σε μια άκρως κερδοφόρα πρώτη ύλη.
Η βιομηχανία της αισθητικής ιατρικής μεταμορφώνει αυτή την ανιδιοτελή χειρονομία σε ακριβά ενέσιμα σκευάσματα ομορφιάς, πυροδοτώντας μια τεράστια αγορά εκατομμυρίων δολαρίων στην άλλη πλευρά του πλανήτη.
Μια εξαιρετικά κερδοφόρα θεραπεία ομορφιάς, η οποία αποφέρει δεκάδες εκατομμύρια δολάρια σε παγκόσμιες πωλήσεις, στοχεύει πλέον στην αγορά των ΗΠΑ. Το αναπάντεχο, όσο και μακάβριο συστατικό της: δερματικός ιστός από νεκρούς Αμερικανούς δότες.
Ετησίως, δεκάδες χιλιάδες πολίτες στις ΗΠΑ δωρίζουν σωματικό ιστό μετά θάνατον, συνήθως συναινώντας μέσω μιας απλής διαδικασίας κατά την έκδοση άδειας οδήγησης ή κατόπιν έγκρισης των συγγενών τους. Τα τελευταία χρόνια, δερματικά μοσχεύματα αξίας εκατομμυρίων δολαρίων μεταφέρονται από αμερικανικές τράπεζες ιστών σε εταιρείες βιοτεχνολογίας στη Νότια Κορέα —η οποία έχει εξελιχθεί σε παγκόσμια Μέκκα της αισθητικής ιατρικής. Εκεί, ο ιστός επεξεργάζεται και μετατρέπεται, μεταξύ άλλων, σε ενέσιμα σκευάσματα ανάπλασης και ομορφιάς.
Κατασκευαστής κορυφαίας κορεατικής μάρκας ανακοίνωσε πρόσφατα την υπογραφή συμβολαίου διανομής, με σκοπό να εισαγάγει τη συγκεκριμένη ενέσιμη θεραπεία στην αμερικανική αγορά εντός του επόμενου έτους. Παραμένει ωστόσο ασαφές εάν το προϊόν δύναται να κυκλοφορήσει νόμιμα χωρίς την επίσημη έγκριση των ομοσπονδιακών ρυθμιστικών αρχών της χώρας.
Οι άνθρωποι που δωρίζουν ιστούς «στερούνται οποιασδήποτε γνώσης για τα αστρονομικά ποσά τα οποία αλλάζουν χέρια κατά τη διαδικασία», δήλωσε στο Business Insider η Άνα Ίλτις, καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο Wake Forest και πρώην πρόεδρος της Αμερικανικής Εταιρείας Βιοηθικής και Ανθρωπιστικών Επιστημών. «Πίσω από τη δωρεά ιστών κρύβεται μια βιομηχανία εκατομμυρίων».
Βάσει της αμερικανικής νομοθεσίας, οι δότες και οι οικογένειές τους απαγορεύεται ρητά να λάβουν οποιαδήποτε οικονομική αμοιβή για τη δωρεά οργάνων ή ιστών.
Επί δεκαετίες, βέβαια, οι πλαστικοί χειρουργοί στις Ηνωμένες Πολιτείες αξιοποιούν σκευάσματα προερχόμενα από ανθρώπινο ιστό για μοσχεύματα δέρματος και επανορθωτικές επεμβάσεις. Η πρακτική αυτή επεκτείνεται πλέον και σε αισθητικές εφαρμογές —όπως η χρήση χόνδρου για πλαστική μύτης ή δέρματος για αυξητική στήθους— αν και σημαντική μερίδα γιατρών προκρίνει τη χρήση αυτόλογου ιστού, δηλαδή λήψη από τον ίδιο τον ασθενή.
Πλέον, οι θεραπείες περιποίησης δέρματος οι οποίες παρασκευάζονται από ανθρώπινο ιστό είναι προσβάσιμες με το κόστος μερικών εκατοντάδων δολαρίων, ενώ η εφαρμογή τους σε ιατρικά κέντρα αισθητικής ή δερματολογικές κλινικές διαρκεί λιγότερο από μία ώρα. Στην αγορά της Νότιας Κορέας, τουλάχιστον 10 εταιρείες βιοτεχνολογίας παρασκευάζουν ή σχεδιάζουν να κυκλοφορήσουν ενέσιμα σκευάσματα δερματικής προέλευσης.
Τα σκευάσματα αυτά αποτελούν την τελευταία γενιά της θεραπείας που στον χώρο της κοσμητικής ιατρικής αποκαλείται skin boosters.
Με τον κατάλληλο αλγόριθμο, τα χρονολόγια στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης κατακλύζονται από φωτογραφίες του «πριν» και του «μετά», οι οποίες προβάλλουν τα προσδοκώμενα οφέλη. Οι εικόνες αποτυπώνουν κυρίως γυναίκες, συχνά νεαρής ηλικίας, των οποίων η επιδερμίδα μεταμορφώνεται από θαμπή σε σφριγηλή, εξαφανίζοντας τις λεπτές γραμμές.
Φέτος, οι πωλήσεις των ενέσιμων αυτών σκευασμάτων στη Νότια Κορέα αναμένεται να αγγίξουν τα 75 εκατομμύρια δολάρια, σύμφωνα με τη Yuanta Securities. Κυρίαρχος της αγοράς αναδεικνύεται η μάρκα Re2O, την οποία δερματολόγος στο Instagram χαρακτήρισε ως «το φίλτρο αγάπης Νο. 9 για τα κύτταρα». Το συγκεκριμένο σκεύασμα καταλαμβάνει το 60% με 70% των συνολικών πωλήσεων της κατηγορίας, βάσει στοιχείων της παρασκευάστριας εταιρείας L&C Bio.
Η τάση αυτή συνιστά μια σαφή πολιτισμική αναφορά στο πασίγνωστο αμερικανικό τραγούδι «Love Potion No. 9», το οποίο κυκλοφόρησε το 1959 από το συγκρότημα The Clovers και γνώρισε παγκόσμια επιτυχία μέσω της επανεκτέλεσης των The Searchers το 1963. Οι στίχοι περιγράφουν ένα μαγικό φίλτρο το οποίο εξωθεί όποιον το καταναλώσει να ερωτευτεί παράφορα οτιδήποτε κινείται γύρω του
«Στον τομέα των ανθρωπίνων ιστών, η πρόσβαση στις πρώτες ύλες αποτελεί την κινητήριο δύναμη της αγοράς», δήλωσε ο ιδρυτής και διευθύνων σύμβουλος της L&C Bio, Γουάν Τσουλ Λι, σε συνέντευξη που παραχώρησε τον Φεβρουάριο σε νοτιοκορεατικό ειδησεογραφικό πρακτορείο.
Για την εταιρεία του και τους ανταγωνιστές της, η ζωτική αυτή δύναμη πηγάζει από τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Περίπου το 90% των ανθρωπίνων ιστών που χρησιμοποιούνται στη Νότια Κορέα εισάγεται, σύμφωνα με στοιχεία του Υπουργείου Ασφάλειας Τροφίμων και Φαρμάκων της χώρας. Λιγότερο από το 4% των ενηλίκων στη Νότια Κορέα είναι εγγεγραμμένοι δωρητές οργάνων, ενώ ακόμη μικρότερο είναι το ποσοστό των δωρητών ιστών. Έτσι, οι κορεατικές εταιρείες βιοτεχνολογίας στρέφονται μαζικά προς τις ΗΠΑ, όπου περισσότεροι από τους μισούς ενήλικες είναι εγγεγραμμένοι δότες.
Η συλλογή δερματικού ιστού από σορούς πραγματοποιείται στις ΗΠΑ από εξειδικευμένους οργανισμούς προμήθειας οργάνων και τράπεζες ιστών. Στο εθνικό σύστημα μεταμοσχεύσεων, το δέρμα κατηγοριοποιείται ως ιστός και όχι ως όργανο.
Η διανομή οργάνων συντονίζεται μέσω σύμπραξης δημόσιου και ιδιωτικού τομέα με την ομοσπονδιακή κυβέρνηση, ωστόσο ο χειρισμός των ιστών ακολουθεί διαφορετική οδό, καθώς η διάθεσή τους πραγματοποιείται μέσω καθαρά εμπορικών σχέσεων.
Οι καθαρά επιχειρηματικές πτυχές της βιομηχανίας ιστών αποτελούν αντικείμενο έντονης συζήτησης από τη δεκαετία του 1980, όταν και θεσπίστηκε η ομοσπονδιακή νομοθεσία που διέπει το αμερικανικό σύστημα ανάκτησης και διανομής οργάνων. Σε ένα οικοσύστημα που θεμελιώνεται στον αλτρουισμό, η διακίνηση τεράστιων χρηματικών ποσών ενδέχεται να κλονίσει την εμπιστοσύνη της κοινής γνώμης, επεσήμανε στο Business Insider ο Τζέρολντ Μαντ, εκ των συντακτών του Εθνικού Νόμου για τις Μεταμοσχεύσεις Οργάνων.
Τα διαθέσιμα στοιχεία αναφορικά με τη στάση της αμερικανικής κοινωνίας απέναντι στη δωρεά ιστών παραμένουν ελάχιστα. Έρευνα σε δείγμα άνω των 1.000 οικογενειών δοτών στις ΗΠΑ, η οποία δημοσιεύτηκε σε επιστημονικό περιοδικό το 2010, αποκάλυψε ότι λιγότερο από το 30% των ερωτηθέντων θεωρεί αποδεκτή την επεξεργασία και διανομή των δωρηθέντων ιστών από κερδοσκοπικές εταιρείες.
Τα έσοδα από τη διαχείριση ιστών, κυρίως δέρματος και οστών, απέφεραν το 93% των κερδών των αμερικανικών Οργανισμών Προμήθειας Οργάνων (OPO) κατά την περίοδο 2013-2017. Το ποσό αυτό μεταφράζεται σε συνολικά κέρδη ύψους περίπου 107 εκατομμυρίων δολαρίων ετησίως για 51 οργανισμούς, σύμφωνα με μελέτη της ιατρικής επιθεώρησης Transplantation. Από την πλευρά του, ο Σύνδεσμος Οργανισμών Προμήθειας Οργάνων χαρακτήρισε τη μελέτη παρωχημένη, αντιτείνοντας ότι τα κεφάλαια που συγκεντρώνονται από τους ιστούς χρηματοδοτούν άλλες δράσεις για τη διάσωση ανθρώπινων ζωών, ενώ εξέφρασε αντιρρήσεις για τη χρήση του όρου «κέρδος».
Προτιμώμενη πηγή στην Google