Φόρτωση Text-to-Speech…
Το «κουμπί» για τη θεσμική διερεύνηση της πιθανής ένταξης της πυρηνικής ενέργειαςστον ενεργειακό σχεδιασμό της χώρας πάτησε η κυβέρνηση. Το υπουργικό συμβούλιο, στη συνεδρίαση της περασμένης Πέμπτης, ενέκρινε τη σύσταση της διυπουργικής επιτροπής που είχε προαναγγείλει τον περασμένο Μάρτιο από το Παρίσι ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, μεταφέροντας τη συζήτηση για την πυρηνική ενέργεια σε ένα οργανωμένο θεσμικό πλαίσιο.
Η επιτροπή, η οποία αναμένεται να ενεργοποιηθεί τον Σεπτέμβριο, θα αποτελείται από εκπροσώπους των υπουργείων Εξωτερικών, Εθνικής Αμυνας, Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Ανάπτυξης, Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας, Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής, καθώς και Υγείας. Τον συντονισμό της θα έχει ο υφυπουργός Ενέργειας Νίκος Τσάφος και όπως εξηγεί η αποστολή της θα ακολουθήσει τον οδικό χάρτη της Διεθνούς Υπηρεσίας Ατομικής Ενέργειας (IAEA) και ειδικότερα το Milestones Approach, τη διεθνώς αναγνωρισμένη διαδικασία αξιολόγησης για χώρες που εξετάζουν την ανάπτυξη πυρηνικού προγράμματος.
Στο πρώτο στάδιο της διαδικασίας, η χώρα καλείται να αξιολογήσει συνολικά τις τεχνικές, οικονομικές, περιβαλλοντικές, θεσμικές και κοινωνικές παραμέτρους της πυρηνικής ενέργειας, προκειμένου να αποφασίσει εάν θα προχωρήσει ή όχι στην ανάπτυξη πυρηνικού προγράμματος. Πρόκειται για μια αυστηρά τυποποιημένη διαδικασία, βασισμένη στα πρότυπα της IAEA, η οποία δεν προδικάζει την τελική απόφαση αλλά δημιουργεί το απαραίτητο υπόβαθρο για μια τεκμηριωμένη επιλογή.
Κεντρικό στοιχείο αυτής της πρώτης φάσης αποτελεί η διαμόρφωση ευρείας πολιτικής και κοινωνικής συναίνεσης. Η κυβέρνηση σχεδιάζει έναν εκτεταμένο δημόσιο διάλογο με τη συμμετοχή πολιτικών κομμάτων, επιστημονικών φορέων, πανεπιστημίων και εκπροσώπων της αγοράς, αλλά και κλάδων με άμεσο ενδιαφέρον, όπως η ενέργεια, η ναυτιλία και η ναυπηγική βιομηχανία. Οπως έχει επισημάνει ο κ. Τσάφος, «δεν μπορεί να υπάρξει πυρηνικό πρόγραμμα χωρίς κοινωνική συναίνεση και δεν μπορεί να υπάρξει κοινωνική συναίνεση χωρίς πλήρη ενημέρωση για τα ατυχήματα, τα απόβλητα, το κόστος, τα οφέλη και τους κινδύνους».
Στο πλαίσιο των εργασιών της η επιτροπή θα εξετάσει μια σειρά κρίσιμων ζητημάτων: τον ρόλο που θα μπορούσε να διαδραματίσει η πυρηνική ενέργεια στο μελλοντικό ενεργειακό μείγμα της χώρας, το κόστος ανάπτυξης και λειτουργίας των μονάδων, τις απαιτήσεις ασφάλειας, τις πιθανές περιοχές χωροθέτησης, καθώς και τις διαθέσιμες τεχνολογίες αντιδραστήρων. Το βασικό ερώτημα που καλείται να απαντήσει είναι εάν η Ελλάδα μπορεί και πρέπει να εντάξει την πυρηνική ενέργεια στον μακροπρόθεσμο ενεργειακό της σχεδιασμό.
Η διεθνής εμπειρία λέει ότι η πρώτη φάση μπορεί να ολοκληρωθεί και με αρνητική απάντηση (περίπτωση Νορβηγίας). Σε περίπτωση θετικής απόφασης, θα ακολουθήσει η δεύτερη και τρίτη φάση του σχεδιασμού, που αφορούν την προετοιμασία και την υλοποίηση του έργου. Δεδομένου ότι η κατασκευή και λειτουργία μιας πυρηνικής μονάδας απαιτεί τουλάχιστον 10 έως 15 χρόνια, ακόμη και υπό τις πλέον βέλτιστες προϋποθέσεις η αξιοποίηση της πυρηνικής ενέργειας στην Ελλάδα δεν θα μπορούσε να γίνει πριν από το 2040.
Ο πρωθυπουργός ξεκαθάρισε κατά τη συνεδρίαση του υπουργικού συμβουλίου ότι στόχος της κυβέρνησης δεν είναι η άμεση λήψη απόφασης, αλλά η έγκαιρη επιστημονική διερεύνηση του ζητήματος ώστε η χώρα να μη βρεθεί πίσω από τις διεθνείς εξελίξεις. Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στους μικρούς αρθρωτούς αντιδραστήρες (SMRs), μια τεχνολογία στην οποία επενδύουν ολοένα και περισσότερες χώρες για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας. «Είναι μια πραγματικότητα που δεν μπορούμε να αγνοήσουμε. Οφείλουμε, αν μη τι άλλο, να τη μελετήσουμε ώστε να έχουμε όλα τα δεδομένα πριν καταλήξουμε σε οποιαδήποτε απόφαση», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Η επιτροπή δεν ξεκινάει από μηδενική βάση. Θα αξιοποιήσει υπάρχουσες ελληνικές μελέτες, όπως εκείνη της Athlos για τη χωροθέτηση πυρηνικών σταθμών, την έκθεση του καθηγητή Παντελή Μπίσκα για τους SMRs και τη μελέτη της DEON σχετικά με τις εφαρμογές της τεχνολογίας στη ναυτιλία. Παράλληλα, θα αναπτυχθεί θεσμικός διάλογος με χώρες που διαθέτουν προηγμένη πυρηνική τεχνογνωσία, μεταξύ των οποίων η Γαλλία, οι Ηνωμένες Πολιτείες, η Μεγάλη Βρετανία, ο Καναδάς και η Νότια Κορέα.
Ηδη, σύμφωνα με πληροφορίες της αγοράς, η Ελλάδα έχει αρχίσει να προσελκύει το ενδιαφέρον μεγάλων κατασκευαστών πυρηνικών αντιδραστήρων. Η γαλλική EDF πραγματοποίησε τον Απρίλιο κύκλο επαφών στην Αθήνα με τις διοικήσεις της ΔΕΗ και της Metlen, παρουσιάζοντας τα σχέδιά της για την ανάπτυξη μικρών αρθρωτών αντιδραστήρων. Στο επόμενο διάστημα η κυβέρνηση αναμένεται να διερευνήσει σε πιο θεσμικό επίπεδο τις προθέσεις των διεθνών κατασκευαστών, αξιολογώντας τόσο την τεχνολογία που προτείνουν όσο και τη διάθεσή τους να συμμετάσχουν χρηματοδοτικά σε ένα πιθανό ελληνικό πυρηνικό εγχείρημα.