Φόρτωση Text-to-Speech…
Τα καλοκαίρια ο κύριος Γκρι επιστρέφει σε αγαπημένα του αναγνώσματα. Ενα από αυτά, το ερεθιστικό δοκιμιακό έργο του Γερμανού Ερνστ Γιούνγκερ (1895-1998) «Ναρκωτικά και μέθη», που κυκλοφόρησε το 2003 από τις εκδόσεις Ινδικτος σε μετάφραση Κωστή Παπαγιώργη.
Ο Γιούνγκερ, βετεράνος και του Α΄ και του Β΄ Παγκοσμίου (όπου σκοτώθηκε ο γιος του), πολέμιος της δημοκρατίας (τον έζωσαν τα φίδια με το πείραμα της Βαϊμάρης) αλλά και του ναζισμού (είχε σώσει κάμποσους Γάλλους Εβραίους από σίγουρο θάνατο), ενδιαφερόταν για πολλά πράγματα. Ενα από αυτά ήταν και η έκσταση (θεωρούσε πως και η πολεμική εμπειρία είχε κάτι το μυστικιστικό – και το έλεγε αυτό κάποιος που είχε τραυματιστεί σοβαρά στα χαρακώματα).
Στο «Ναρκωτικά και μέθη» (το οποίο απέδωσε στα ελληνικά ο περίφημος Ελληνας συγγραφέας του «Περί μέθης»), οι προβληματισμοί του Γιούνγκερ υπερβαίνουν την κοινωνική και ιστορική διάσταση. Οι αναφορές του, βιωματικές και μη, εκτείνονται σε ένα απρόβλεπτα ευρύ και απέραντα γοητευτικό φάσμα πεδίων.
Ο κύριος Γκρι θυμάται πάντοτε με θαυμασμό την αναφορά του Γιούνγκερ στο μυθιστόρημα «Η ανακάλυψη του δόκτορα Οξ» του Ιουλίου Βερν. «Με την πρόθεση ότι θέλει να εγκαταστήσει ένα εργοστάσιο αερίου, ο δόκτορας Οξ εξωθεί σε βακχικές εκδηλώσεις τους κατοίκους μιας μικρής πόλης διοχετεύοντας καθαρό οξυγόνο. Η συμπύκνωση μεταβάλλει σε δηλητήριο μιαν ουσία την οποία εισπνέουμε με κάθε ανάσα».
Ο δρ Οξ διύλισε τον αέρα και για πρώτη, ίσως, φορά, βλέπουμε ότι ο αέρας μπορεί από μόνος του να προκαλέσει «μέθη σε ευπαθείς φύσεις».
Επ’ αυτού, ο κύριος Γκρι θυμάται μια πολύ κοινή φράση: «Είναι αυτό το κάτι στον αέρα» ή «στην ατμόσφαιρα». Τι; Ποιος ξέρει. Κάτι σαν διαίσθηση για τους πιο ευαίσθητους (ή τους «αγγελοκρουσμένους»).
Στο μεγαλειώδες «Ταξίδι στις ισημερινές περιοχές της νέας ηπείρου» του απίθανου αυτού τύπου που άκουγε στο όνομα Αλεξάντερ φον Χούμπολντ (1769-1859 – αναζητήστε το βιβλίο, λέει ο κύριος Γκρι, από τις εκδόσεις Στοχαστής), διαβάζουμε ότι κάποιοι προαισθάνονται τις ηφαιστειακές εκρήξεις και τους σεισμούς. Ο Γιούνγκερ μιλάει για «την ανησυχία των ανθρώπων και των ζώων, που μπορεί να χαρακτηριστεί προαίσθημα όσο και διαίσθηση».
Ο Γιούνγκερ (από αυτούς τους Γερμανούς που φέρουν μέσα τους όλη τη μυστική επίδραση του Μέλανα Δρυμού) σχολιάζει: «Πασχίζουμε, μέχρι σήμερα, να εξαγάγουμε από την ατμόσφαιρα ψυχογενείς δυνάμεις». Ωραία κουβέντα.
Τον διασκεδάζουν πολύ τα πειράματα του περίφημου Φραντς Αντον Μέσμερ (1734-1815), προδρόμου του σύγχρονου υπνωτισμού, ο οποίος πίστευε ότι από το ανθρώπινο σώμα εκκρινόταν ένα υγρό το οποίο εάν αποθηκευόταν σε ορισμένα αντικείμενα θα μπορούσαν μετά να παίξουν τον ρόλο συσσωρευτών.
Λιγότερο γνωστός από τον Μέσμερ, αλλά πιο σημαντικός, λέει ο Γιούνγκερ, ήταν ο Καρλ Λούντβιχ φον Ράιχενμπαχ (1788-1869), γεωλόγος, χημικός, βιομήχανος και «φιλόσοφος της φύσης». Ο Ράιχενμπαχ ισχυριζόταν πως είχε ανακαλύψει το «Οδ»: σωμάτιο του οποίου η δύναμη ή ραδιενέργεια μπορεί να συγκριθεί με το «υγρό» του Μέσμερ. Προσπάθησε μάλιστα να αποδείξει πειραματικά την ύπαρξη του «Οδ», «επιστρατεύοντας τους “ευαίσθητους” με τον ίδιο τρόπο που ο μύωψ χρησιμοποιεί τους φακούς του».
Δεν τα κατάφερε. «Σαν φυσιολόγος ο Ράιχενμπαχ κατεθλίβη, αλλά σαν φιλόσοφος μπορούσε να σαρκάσει».
Είναι μάλλον αυτό που έλεγε ο Μπόρχες: «Ενας αληθινός τζέντλεμαν ενδιαφέρεται μονάχα για χαμένες υποθέσεις».