Του Πατριάρχη
Η Αστυνομία εξαγγέλλει συχνά στοχευμένες εκστρατείες για την οδική ασφάλεια. Μία εβδομάδα ελέγχει τη χρήση κινητού τηλεφώνου, την επόμενη την ταχύτητα και αργότερα τη ζώνη, το κράνος ή την οδήγηση υπό την επήρεια αλκοόλ. Οι εκστρατείες χρειάζονται, αλλά το ερώτημα είναι τι συμβαίνει μόλις αλλάξει η εβδομάδα;
Ασφαλώς και οι στοχευμένοι έλεγχοι έχουν την αξία τους. Ενισχύουν την παρουσία της αστυνομίας στους δρόμους, υπενθυμίζουν στους οδηγούς κινδύνους που πολλοί έχουν ξεχάσει στην καθημερινότητά τους και εντοπίζουν παραβάσεις που μπορούν να οδηγήσουν σε σοβαρά ατυχήματα. Όταν ένας οδηγός γνωρίζει ότι ελέγχεται, συνήθως θυμάται όσα είχε ξεχάσει. Βάζει τη ζώνη, αφήνει το κινητό, χαμηλώνει ταχύτητα και ανακαλύπτει ξαφνικά ότι το κράνος δεν κατασκευάστηκε για να κρέμεται ως διακοσμητικό στοιχείο στο χέρι ή στον καθρέφτη της μοτοσικλέτας.
Το πρόβλημα κατά την άποψη μου βρίσκεται στον τρόπο με τον οποίο παρουσιάζονται αυτές οι εκστρατείες. Δημιουργείται, χωρίς προφανώς να είναι αυτή η πρόθεση της αστυνομίας, η εντύπωση ότι κάθε παράβαση έχει τη δική της εβδομάδα. Κάτι δηλαδή όπως στα σούπερ μάρκετ που έχουν την εβδομάδα των δημητριακών ή την προσφορά στα απορρυπαντικά.
Έτσι, ο οδηγός αφήνει αυτή την εβδομάδα το κινητό στο διπλανό κάθισμα. Την επόμενη εβδομάδα φοράει ζώνη και μετά προσέχει να μην ξεπεράσει το όριο ταχύτητας. Για τους πεζούς περιμένει ακόμη την επίσημη ανακοίνωση, ώστε να γνωρίζει πότε ακριβώς πρέπει να τους σέβεται.
Το αστείο τελειώνει εκεί όπου αρχίζουν οι ανθρώπινες απώλειες, οι αναπηρίες και οι οικογένειες που αλλάζουν ζωή μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα. Η οδική ασφάλεια δεν μπορεί να οργανώνεται με ημερομηνία έναρξης και λήξης.
Η ίδια λογική εμφανίζεται σε πολλούς τομείς της δημόσιας ζωής. Έχουμε εβδομάδα ασφάλειας, ημέρα περιβάλλοντος, μήνα ευαισθητοποίησης και έκτακτες επιχειρήσεις με ονομασία, ανακοινώσεις και φωτογραφίες. Για λίγες ημέρες το πρόβλημα αποκτά δημοσιότητα και ύστερα επιστρέφει ήσυχα στη θέση του και περιμένει την επόμενη επετειακή εκστρατεία.
Η ενημέρωση είναι χρήσιμη, αλλά δεν μπορεί να υποκαταστήσει τη σταθερή εφαρμογή της νομοθεσίας, ούτε μια φωτογραφία με περιπολικά αποδεικνύει ότι άλλαξε η συμπεριφορά στους δρόμους. Χρειάζονται συνεχείς και απρόβλεπτοι έλεγχοι, εκπαίδευση από το σχολείο, επανεξέταση του τρόπου με τον οποίο αποκτάται άδεια οδήγησης και σοβαρή δουλειά στις υποδομές.
Δρόμοι με κακό φωτισμό, επικίνδυνες διασταυρώσεις, ελλιπής σήμανση, πεζοδρόμια που καταλήγουν στο πουθενά και διαβάσεις που μοιάζουν περισσότερο με διακοσμητικές πινελιές δεν διορθώνονται με μία εβδομάδα επιτήρησης. Η ευθύνη δεν ανήκει αποκλειστικά στην αστυνομία, αλλά συνολικά στην πολιτεία που σχεδιάζει, στην εκπαίδευση που διαμορφώνει νοοτροπίες, στα Δημόσια Έργα που κατασκευάζουν και συντηρούν τους δρόμους και, ασφαλώς, σε εμάς τους οδηγούς που κρατάμε το τιμόνι.
Επίσης κάθε εκστρατεία πρέπει να συνοδεύεται από μετρήσιμα αποτελέσματα για να γνωρίζουμε στο τέλος πόσοι έλεγχοι έγιναν και πόσες παραβάσεις εντοπίστηκαν, σε ποιες περιοχές παρουσιάζεται το μεγαλύτερο πρόβλημα και αν άλλαξε η συμπεριφορά των οδηγών κατά τη διάρκεια της εκστρατείας. Πρέπει να ξέρουμε αν μειώθηκαν τα ατυχήματα και οι τραυματισμοί και αν συνεχίστηκαν οι έλεγχοι ή μαζί με την λήξη της εκστρατείας τέλειωσε και το πανηγύρι;
Η δημοσιοποίηση τέτοιων στοιχείων επιτρέπει να γνωρίζουμε αν μια πολιτική αποδίδει και δίνει στην αστυνομία την δυνατότητα να προσαρμόζει τους ελέγχους εκεί όπου υπάρχει μεγαλύτερη ανάγκη. Διαφορετικά, μετράμε καταγγελίες, εκδίδουμε μια ανακοίνωση και δηλώνουμε ικανοποιημένοι επειδή ολοκληρώθηκε ακόμα μια εβδομαδιαία εκστρατεία.
Οι κανόνες οδικής ασφάλειας ισχύουν και τις εβδομάδες κατά τις οποίες δεν συνοδεύονται από συγκεκριμένες εκστρατείες. Τα θανατηφόρα δυστυχήματα των τελευταίων ημερών δεν θέλουν ειδική επεξήγηση.