Τον Ιούλιο του 2010, ο κύριος Τσούι είχε μόλις πατήσει τα δώδεκα. Πολλά για έναν σκύλο της φυλής του. Αλλά βαστούσε ακόμα γερά. Ή, τουλάχιστον, έτσι νόμιζα. Εβδομάδες μετά τα γενέθλιά του, άρχισε να περπατάει κάπως περίεργα· χωρίς κάποιο λόγο που να σχετίζεται με τη μυοσκελετική λειτουργία του. Και έπειτα, μέσα σε ένα διάστημα που μου φάνηκε αστραπή (γιατί τα σκυλιά μας γερνούν με τον ίδιο τρόπο που μεγαλώνουν – αστραπιαία για τη δική μας χρονοαντίληψη), άρχισε να εμφανίζει όλα τα συμπτώματα μιας βαριάς μορφής άνοιας.
«Ανοησίες. Τα σκυλιά δεν παθαίνουν άνοια», αποφάνθηκε τότε ο κτηνίατρός μου. Είχε άδικο.
Μια δέσμη ερευνών που παρουσιάστηκαν το τελευταίο διάστημα έρχεται να επιβεβαιώσει αυτό που με τρόμαξε δεκάξι χρόνια πριν. Τα σκυλιά μπορούν, όντως, να εμφανίσουν μια νευροεκφυλιστική διαταραχή που ονομάζεται «σύνδρομο γνωστικής δυσλειτουργίας» – CCDS, παρόμοια με την ανθρώπινη άνοια. Η διαταραχή επηρεάζει τη μνήμη, τον προσανατολισμό, τον ύπνο, τη συμπεριφορά και –σύμφωνα με τα νέα επιστημονικά δεδομένα– ακόμα και το βάδισμά τους.
Το πόρισμα; Όσο περισσότερα σημάδια γνωστικής δυσλειτουργίας συγκεντρώνει ένας σκύλος, τόσο κοντύτερο γίνεται το βήμα των μπροστινών ποδιών του. Και αυτή η συσχέτιση παραμένει σταθερή, ακόμα κι αν ληφθούν υπόψη η ηλικία του και ο ενδεχόμενος πόνος από φλεγμονές ή αρθρίτιδες.
Μια δεύτερη μελέτη που δημοσιεύθηκε πριν από μερικές μέρες στο επιστημονικό περιοδικό NPJ Dementia, φωτίζει την υπόθεση από μια άλλη πλευρά. Νεκροψία στον εγκέφαλο είκοσι τεσσάρων ηλικιωμένων σκύλων εντόπισε συσσωρεύσεις μιας πρωτεΐνης, της β-αμυλοειδούς, που συνδέεται αιτιακά με το Αλτσχάιμερ, χωρίς όμως όλες τις υπόλοιπες χαρακτηριστικές βλάβες της ανθρώπινης νόσου σε προχωρημένο στάδιο.
Υπάρχει κάτι ενθαρρυντικό; Ναι. Μια τρίτη ερευνητική ομάδα παρουσίασε πρόσφατα το CANID, μια σειρά τεστ που αξιολογούν τις γνωστικές λειτουργίες των σκύλων μέσα σε λιγότερο από μία ώρα. Η μέθοδος έχει ήδη δοκιμαστεί εργαστηριακά σε 239 σκύλους και δείχνει ότι μπορεί να εντοπίσει τα σημάδια της γνωστικής φθοράς πριν από τα τυπικά συμπτώματα. Δεν αποτελεί ακόμα εγκεκριμένο τεστ κλινικής διάγνωσης, αλλά προσφέρει ένα νέο εργαλείο στην έρευνα.
Τι μπορούμε να προσέξουμε; Ένας ηλικιωμένος σκύλος που χάνεται μέσα στο ίδιο του το σπίτι, που κολλάει κοιτάζοντας επίμονα τον τοίχο –όπως έκανε ο κ. Τσούι–, που ξεχνάει συνήθειες ετών ή αλλάζει το βάδισμά του, είναι μάλλον ένας σκύλος που οδεύει προς την άνοια. Με τα σημερινά δεδομένα, θεραπεία δεν υπάρχει. Υπάρχει όμως η ελπίδα που συνδέεται με την παράλληλη έρευνα για τη θεραπεία του Αλτσχάιμερ στους ανθρώπους. Ό,τι αποκομίσουμε από εκεί –και τα βήματα γίνονται άλματα τον τελευταίο καιρό– θα ωφελήσει και τα σκυλιά μας.
Ή, τουλάχιστον, έτσι ελπίζουμε. Οι ερευνητές και εγώ – που έπρεπε να δω τον σκύλο μου να χάνεται μέσα στο ίδιο του το μυαλό και να φεύγει, πριν ακόμα φύγει.