«Θα προτιμούσες να σώσεις τον αδελφό σου ή τον πίθηκο;» Με το διχαστικό αυτό δίλημμα, ο δισεκατομμυριούχος επενδυτής Τζο Λόνσντεϊλ επιχείρησε να υπεραμυνθεί μιας εξαιρετικά αμφιλεγόμενης, αλλά άκρως κερδοφόρας επένδυσης. Η χρηματοδότηση μιας νέας νεοφυούς επιχείρησης που στοχεύει στην εκτροφή δεκάδων χιλιάδων πιθήκων για ιατρικά πειράματα στις ΗΠΑ φέρνει ξανά στο προσκήνιο τη σφοδρή σύγκρουση ανάμεσα στην επιστημονική πρόοδο και την ηθική μεταχείριση των ζώων.
Πίσω από τις κλειστές πόρτες των εργαστηρίων, η ανάγκη της παγκόσμιας φαρμακοβιομηχανίας για πειραματόζωα συναντά τεράστια γεωπολιτικά εμπόδια, παράνομα κυκλώματα λαθρεμπορίας και μια δικαστική διαμάχη που δοκιμάζει τις αντοχές των τοπικών κοινωνιών.
Η εταιρεία επιχειρηματικών συμμετοχών 8VC, συμφερόντων του Τζο Λόνσντεϊλ, χρηματοδοτεί τη νεοφυή επιχείρηση δοκιμών σε ζώα Safer Human Medicine. Την εταιρεία ίδρυσε ο Τζιμ Χάρκνες, πρώην γενικός διευθυντής επιχειρήσεων της Envigo, στην οποία επιβλήθηκε το μεγαλύτερο πρόστιμο στα αμερικανικά χρονικά για παραβίαση της νομοθεσίας περί ευημερίας των ζώων, σύμφωνα με το Forbes.
«Δεν είναι κάτι κακό… είναι φιλανθρωπία»
Η Safer Human Medicine στοχεύει στην εκτροφή περίπου 30.000 πιθήκων με σκοπό την ιατρική έρευνα. Μέχρι σήμερα, έχει αντλήσει κεφάλαια ύψους 28 εκατομμυρίων δολαρίων, με την 8VC του Τζο Λόνσντεϊλ να εισφέρει 20 εκατομμύρια δολάρια το 2023, βάσει πληροφοριών από πηγές που γνωρίζουν το περιεχόμενο της συμφωνίας.
Παρότι η 8VC αποσιωπά την παρουσία της Safer Human Medicine στο χαρτοφυλάκιο του ιστοτόπου της, ο Τζο Λόνσντεϊλ παραδέχθηκε τη σχετική επένδυση τον Μάιο, κατά τη διάρκεια εμφάνισης στο podcast του Τζακ Άλτμαν. «Θα προτιμούσες να σώσεις τον αδελφό σου ή τον πίθηκο;» διερωτήθηκε, υπεραμυνόμενος του έργου της εταιρείας. «Δεν είναι κάτι κακό… είναι φιλανθρωπία». Την περασμένη Πέμπτη, η 8VC αναφέρθηκε για πρώτη φορά δημόσια στην εταιρεία μέσω του επίσημου λογαριασμού της στο X, με τον Τζο Λόνσντεϊλ να σχολιάζει την ανάρτηση χρησιμοποιώντας ένα emoji μαϊμούς και την αμερικανική σημαία.
Η βασανιστική ζωή 4.000 μπιγκλ
Παλαιότερα, ο ιδρυτής της Safer Human Medicine, Τζιμ Χάρκνες, διετέλεσε επί τριετία γενικός διευθυντής επιχειρήσεων (COO) στην εταιρεία Envigo, η οποία δραστηριοποιείται στην προμήθεια ζώων εργαστηριακής έρευνας. Αποχώρησε από τη θέση του τον Οκτώβριο του 2022, λίγο μετά τη συμφωνία της εταιρείας να τερματίσει τη λειτουργία της μονάδας αναπαραγωγής σκύλων ράτσας μπιγκλ στο Κάμπερλαντ της Βιρτζίνια.
Το αμερικανικό Υπουργείο Δικαιοσύνης, το οποίο είχε προσφύγει δικαστικά εναντίον της επιχείρησης, διαπίστωσε σοβαρότατες παραβάσεις, όπως ανεπαρκή κτηνιατρική φροντίδα, ανθυγιεινές συνθήκες, υποσιτισμό και υψηλά ποσοστά θνησιμότητας στα κουτάβια. Οι αρχές προχώρησαν τότε στην κατάσχεση περισσότερων από 4.000 μπιγκλ, τα οποία δόθηκαν στη συνέχεια για υιοθεσία.
Δύο χρόνια αργότερα, η μητρική εταιρεία της Envigo, η Inotiv, ανακοίνωσε την ενοχή της. Στο πλαίσιο συμβιβασμού, κατέβαλε το ποσό-ρεκόρ των 35 εκατομμυρίων δολαρίων για πρόστιμα και άλλους διακανονισμούς, επιβεβαιώνοντας παράλληλα την οριστική παύση των δραστηριοτήτων της στις συγκεκριμένες εγκαταστάσεις της Βιρτζίνια από τον Σεπτέμβριο του 2022.
Η πόλη που τον εκδίωξε
Μετά την αποχώρησή του από την Envigo, ο Χάρκνες άρχισε να προωθεί την ιδέα ίδρυσης εταιρείας έρευνας για πρωτεύοντα θηλαστικά. Εξέτασε περισσότερες από δώδεκα περιοχές προτού καταλήξει στο Μπέινμπριτζ της Τζόρτζια, πόλη 15.000 κατοίκων κοντά στα σύνορα με τη Φλόριντα. Τον Δεκέμβριο του 2023, οι τοπικές αρχές ενέκριναν ένα γενναιόδωρο πακέτο κινήτρων, το οποίο προέβλεπε ομόλογα ύψους έως 300 εκατομμυρίων δολαρίων, παραχώρηση έκτασης περίπου 200 στρεμμάτων και δεκαετή απαλλαγή από τους φόρους ακίνητης περιουσίας.
Ως αντάλλαγμα, η Safer Human Medicine δεσμεύτηκε για επενδύσεις 270 εκατομμυρίων δολαρίων στην τοπική οικονομία και τη δημιουργία περίπου 263 θέσεων εργασίας. Επιστολή του 2024 προς τους κατοίκους του Μπέινμπριτζ περιλάμβανε μάλιστα μακέτα από εσωτερικό χώρο παιχνιδιού για τους πιθήκους, εξοπλισμένο με παιχνίδια, τεχνητό δέντρο και μεγάλα παράθυρα.
Ωστόσο, η συμφωνία ναυάγησε γρήγορα, καθώς η τοπική κοινωνία κινητοποιήθηκε ενάντια στην κατασκευή της γιγαντιαίας εγκατάστασης, έχοντας την υποστήριξη της οργάνωσης PETA (Άνθρωποι για την Ηθική Μεταχείριση των Ζώων).
Η Safer Human Medicine απάντησε με προσφυγή στα ομοσπονδιακά δικαστήρια της Τζόρτζια κατά της αρχής και της τοπικής κομητείας, ισχυριζόμενη αθέτηση δεσμευτικής σύμβασης.Η υπόθεση παραμένει σε δικαστική εξέλιξη.
Συνιδρυτής της Palantir και με όραμα να συμβάλει στην ανασυγκρότηση ενός «ρημαγμένου κόσμου»
Στο μεταξύ, η εταιρεία έχει στρέψει το ενδιαφέρον της σε εναλλακτικές τοποθεσίες. «Η Αμερική χρειάζεται μια αξιόπιστη εγχώρια πηγή προμήθειας πρωτευόντων θηλαστικών, ώστε να επιταχυνθεί η ανάπτυξη θεραπειών για τα παιδιά μας», δήλωσε ο 45χρονος Τζο Λόνσντεϊλ στο Forbes. Ο δισεκατομμυριούχος, του οποίου η περιουσία αγγίζει τα 3,8 δισεκατομμύρια δολάρια, συνίδρυσε τον αμυντικό κολοσσό Palantir μαζί με τον Πίτερ Τιλ και τον Άλεξ Καρπ, προτού προχωρήσει στην ίδρυση της 8VC το 2015, με όραμα να συμβάλει στην ανασυγκρότηση ενός «ρημαγμένου κόσμου». Σήμερα, η εταιρεία επιχειρηματικών συμμετοχών διαχειρίζεται περιουσιακά στοιχεία ύψους 13 δισεκατομμυρίων δολαρίων, ενώ το 2018 ο ίδιος συνίδρυσε το Cicero Institute, μια συντηρητική δεξαμενή σκέψης που προωθεί πολιτικές φιλικές προς το επιχειρείν στους τομείς της στέγασης και της υγειονομικής περίθαλψης.
Η εναλλακτική τεχνολογία των «οργάνων από μικροτσίπ»
Για δεκαετίες, η νομοθεσία καθιστούσε υποχρεωτικές τις δοκιμές σε ζώα για την έγκριση κάθε νέου φαρμάκου. Το 2023, ο FDA (Αμερικανικός Οργανισμός Τροφίμων και Φαρμάκων) ήρε τη συγκεκριμένη δέσμευση, επιτρέποντας στις φαρμακοβιομηχανίες να αντικαταστήσουν τα πειραματόζωα με εναλλακτικές τεχνολογίες, όπως η υπολογιστική μοντελοποίηση και τα «όργανα σε μικροτσίπ» (organs-on-chips), τα οποία προσομοιώνουν τη λειτουργία των ανθρωπίνων οργάνων κατά την αλληλεπίδρασή τους με φαρμακευτικές ουσίες. Η εξέλιξη ικανοποίησε τις οργανώσεις για τα δικαιώματα των ζώων και πυροδότησε νέες ιδέες από νεοφυείς επιχειρήσεις.
Προς το παρόν, ωστόσο, οι φαρμακευτικές εταιρείες εξακολουθούν να βασίζονται σε αποικίες ζώων για μεγάλο μέρος της έρευνάς τους, ιδίως κατά την ανάπτυξη σύνθετων σκευασμάτων.
Η απαγόρευση εξαγωγών από την Κίνα
Οι πίθηκοι, με κοινό DNA που ξεπερνά το 90% με τον άνθρωπο και προσδόκιμο ζωής μεγαλύτερο από των τρωκτικών, αποδεικνύονται κρίσιμοι για τη δοκιμή φαρμάκων και θεραπειών. Τα ζώα αυτά συνέβαλαν καθοριστικά στην ανάπτυξη του εμβολίου κατά της COVID-19, καθώς και στην έρευνα για προηγμένες γονιδιακές θεραπείες και μεταβολικές διαταραχές.
Ωστόσο, η προσφορά παραμένει εξαιρετικά περιορισμένη.
Στο αποκορύφωμα της πανδημίας το 2020, η Κίνα –η οποία κάλυπτε προηγουμένως το 60% των αναγκών των ΗΠΑ σε πιθήκους για βιοϊατρική έρευνα– επέβαλε απαγόρευση εξαγωγών στα μη ανθρώπινα πρωτεύοντα.
Στα 20.000 δολάρια -από 3.000- για κάθε ζώο
Τα εργαστήρια παγκοσμίως στράφηκαν στην Καμπότζη, με την κατακόρυφη αύξηση της ζήτησης να εκτοξεύει τις τιμές στα 20.000 δολάρια ανά ζώο, από περίπου 3.000 δολάρια που κόστιζαν λίγα χρόνια νωρίτερα. Στην συνέχεια, το 2022, δικαστική δίωξη του αμερικανικού Υπουργείου Δικαιοσύνης κατά παράνομου κυκλώματος λαθρεμπορίας πιθήκων με έδρα την Καμπότζη διέκοψε και αυτή την πηγή εφοδιασμού.
Πλέον, περίπου το 80% των μακάκων με μακριά ουρά που εισήχθησαν στις ΗΠΑ προήλθε από τον Μαυρίκιο και το Βιετνάμ, βάσει στοιχείων από τα CDC (Κέντρα Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων), ενώ η κινεζική απαγόρευση εξαγωγών παραμένει σε ισχύ.
Οι «σπάνιες γαίες της βιοτεχνολογίας»
«Παρομοιάζουμε τα πρωτεύοντα θηλαστικά με τις σπάνιες γαίες της βιοτεχνολογίας, καθώς η διαθεσιμότητά τους έχει περιοριστεί δραματικά, δημιουργώντας σοβαρά προσκόμματα στους Αμερικανούς ερευνητές για την ολοκλήρωση του έργου τους», ανέφερε ο Χάρκνες.
Ο Λόνσντεϊλ δεν αποτελεί τον μοναδικό δισεκατομμυριούχο που χρηματοδοτεί αμφιλεγόμενα εγχειρήματα δοκιμών σε ζώα ή κλωνοποίησης. Ο Έλον Μασκ συνίδρυσε τη νεοφυή εταιρεία Neuralink, η οποία αναπτύσσει διεπαφές εγκεφάλου-υπολογιστή και βρέθηκε στο στόχαστρο έντονης κριτικής για τη χρήση πρωτευόντων θηλαστικών στην έρευνά της.
Προτιμώμενη πηγή στην Google