Φόρτωση Text-to-Speech…
Στις 28 Οκτωβρίου 1811, ο πρίγκιπας της Ουαλίας και αντιβασιλέας της Βρετανίας, ο μελλοντικός βασιλιάς Γεώργιος Δ΄, αγόρασε ένα αντίτυπο του Sense and Sensibility («Λογική και ευαισθησία»), του πρώτου μυθιστορήματος που δημοσίευσε η Τζέιν Οστεν. Η αγορά, αξίας 15 σελινιών, καταγράφηκε σε λογαριασμό του βιβλιοπωλείου Becket & Porter, ενός από τους προμηθευτές της βασιλικής βιβλιοθήκης. Η καταχώριση, η οποία εντοπίστηκε στα Βασιλικά Αρχεία του Ουίνδσορ το 2018 από τον ερευνητή Νίκολας Φόρτεκ, αποτελεί την παλαιότερη γνωστή τεκμηριωμένη αγορά μυθιστορήματος της Οστεν και δείχνει ότι ο πρίγκιπας είχε αποκτήσει το βιβλίο δύο ημέρες πριν από την πρώτη δημόσια διαφήμισή του στον βρετανικό Τύπο.
Η έννοια της προπαραγγελίας, όπως τη γνωρίζουμε σήμερα, δεν είχε ακόμη διαμορφωθεί με τη σύγχρονη εμπορική της μορφή. Ωστόσο, οι βιβλιοπώλες διατηρούσαν στενές σχέσεις με εκδότες, συγγραφείς και εύπορους πελάτες, ενημερώνοντάς τους για νέες εκδόσεις και εξασφαλίζοντας αντίτυπα μόλις αυτά γίνονταν διαθέσιμα. Στην περίπτωση του «Λογική και ευαισθησία», οι επαγγελματικές διασυνδέσεις φαίνεται ότι έπαιξαν καθοριστικό ρόλο. Ο εκδότης Τόμας Εγκερτον συνεργαζόταν με το βιβλιοπωλείο Becket & Porter, το οποίο προμήθευε βιβλία στον πρίγκιπα. Ετσι, ένα μυθιστόρημα που δεν είχε ακόμη διαφημιστεί δημόσια έφτασε στη βασιλική βιβλιοθήκη σχεδόν αμέσως μόλις κυκλοφορούσε. Δεν γνωρίζουμε, ωστόσο, αν ο Γεώργιος είχε διαβάσει το βιβλίο πριν από την επίσημη ανακοίνωση της έκδοσής του ή αν είχε απλώς εξασφαλίσει ένα από τα πρώτα αντίτυπα.
Για την Οστεν, η έκδοση του πρώτου της μυθιστορήματος αποτελούσε σημαντικό προσωπικό και οικονομικό εγχείρημα. Γεννημένη το 1775 στο Στίβεντον του Χάμσαϊρ, σε οικογένεια κληρικού, είχε αρχίσει να γράφει από νεαρή ηλικία, παρατηρώντας με οξυδέρκεια τις κοινωνικές συμβάσεις, τις οικογενειακές σχέσεις και τις οικονομικές εξαρτήσεις που διαμόρφωναν τη ζωή των γυναικών της εποχής της. Παρά τη λογοτεχνική της φιλοδοξία, η δημοσίευση ενός βιβλίου δεν ήταν εύκολη υπόθεση για μια γυναίκα χωρίς ανεξάρτητους οικονομικούς πόρους και ισχυρή δημόσια παρουσία.
Η Οστεν επέλεξε να χρηματοδοτήσει η ίδια την έκδοση του «Λογική και ευαισθησία», αναλαμβάνοντας το σχετικό οικονομικό ρίσκο, ενώ ο Εγκερτον ανέλαβε την κυκλοφορία και την πώληση των αντιτύπων έναντι προμήθειας. Το βιβλίο κυκλοφόρησε σε τρεις τόμους, στην τιμή των 15 σελινιών, και το όνομα της συγγραφέως δεν εμφανιζόταν στο εξώφυλλο ή στη σελίδα τίτλου. Αντί γι’ αυτό, η έκδοση έφερε την ένδειξη “By a Lady” («Από μια κυρία»), σύμφωνα με μια εκδοτική πρακτική που επέτρεπε στις γυναίκες να δημοσιεύουν έργα σε μια κοινωνία όπου η δημόσια συγγραφική δραστηριότητα εξακολουθούσε να αντιμετωπίζεται με επιφυλάξεις. Το βιβλίο γνώρισε επιτυχία και η πρώτη έκδοση εξαντλήθηκε μέσα σε λιγότερο από δύο χρόνια.
Στο μυθιστόρημα, η Οστεν αφηγείται την ιστορία των αδελφών Ελινορ και Μαριάν Ντάσγουντ, οι οποίες, μετά τον θάνατο του πατέρα τους, έρχονται αντιμέτωπες με την οικονομική ανασφάλεια και τις κοινωνικές προσδοκίες γύρω από τον έρωτα και τον γάμο. Η συγκρατημένη και ορθολογική Ελινορ αντιπαραβάλλεται με την παρορμητική και συναισθηματική Μαριάν, καθώς οι δύο γυναίκες αναζητούν τη θέση τους σε έναν κόσμο όπου η οικονομική ανεξαρτησία τους είναι περιορισμένη και ο γάμος μπορεί να καθορίσει το μέλλον τους. Με λεπτή ειρωνεία και διεισδυτική παρατήρηση, η συγγραφέας αποτυπώνει τις αντιφάσεις της κοινωνίας της εποχής της, χωρίς να περιορίζει τις ηρωίδες της σε στερεότυπα.
Η σχέση της Οστεν με τον πρίγκιπα αντιβασιλέα απέκτησε ιδιαίτερο ενδιαφέρον λίγα χρόνια αργότερα. Ο Γεώργιος ήταν γνωστός για το ενδιαφέρον του για τα βιβλία και τα έργα τέχνης, αλλά και για τον πολυδάπανο τρόπο ζωής του. Το 1815, ο βασιλικός βιβλιοθηκάριος Τζέιμς Στάνιερ Κλαρκ ενημέρωσε τη συγγραφέα ότι ο πρίγκιπας διάβαζε τα μυθιστορήματά της και της πρότεινε να του αφιερώσει το επόμενο έργο της. Η Οστεν ανταποκρίθηκε, αφιερώνοντας το «Εμμα», που εκδόθηκε τον Δεκέμβριο του ίδιου έτους, στον πρίγκιπα αντιβασιλέα.
Η αφιέρωση, ωστόσο, δεν σήμαινε ότι η συγγραφέας ανταπέδιδε τον θαυμασμό του. Σε επιστολές της είχε εκφράσει επιφυλάξεις για τον πρίγκιπα και είχε δείξει συμπάθεια προς την αποξενωμένη σύζυγό του, Καρολίνα του Μπράουνσβαϊγκ. Πάντως, η αφιέρωση του μυθιστορήματος στον Γεώργιο φαίνεται πως υπαγορεύτηκε περισσότερο από τη θεσμική του θέση παρά από προσωπική επιθυμία της Οστεν.
Επιμέλεια στήλης: Μυρτώ Κατσίγερα, Βασίλης Μηνακάκης,
Αντιγόνη-Δέσποινα Ποιμενίδου, Αθανάσιος Συροπλάκης