Τα κεράσματα, ο ΦΠΑ και ο εξαφανισμένος τζίρος

Φόρτωση Text-to-Speech…

Το κέρασμα είναι από τις πιο παλιές και πιο ανθρώπινες χειρονομίες της αγοράς. Ενα γλυκό μετά το φαγητό, ένας καφές από τον καταστηματάρχη, ένα μικρό δώρο για να θυμάται ο πελάτης το μαγαζί. Γι’ αυτό και ο νόμος προβλέπει, εδώ και δεκαετίες, ειδική μεταχείριση για μικρά επιχειρηματικά δώρα. Δεν φτιάχτηκε, όμως, για να εξαφανίζονται οι πωλήσεις.

Η φορολογική αντιμετώπιση των «κερασμάτων», που ήρθε στην επικαιρότητα με αφορμή την υπόθεση της γνωστής αλυσίδας εστίασης, υπάρχει από την εισαγωγή του ΦΠΑ στην Ελλάδα το 1986, ως μέρος του σχετικού κώδικα της Ευρωπαϊκής Ενωσης. Ο πρώτος κώδικας του Φόρου Προστιθέμενης Αξίας προέβλεπε ότι μικρά δώρα προς τους πελάτες ή το κοινό θα πρέπει να εξαιρούνται της φορολογίας. Το όριο τότε είχε οριστεί στις 3.000 δραχμές ανά πρόσωπο – λίγο λιγότερο από 9 ευρώ. Σκοπός της συγκεκριμένης διάταξης ήταν να μην επιβάλλεται ΦΠΑ σε μικρές δωρεάν προσφορές που γίνονται για την προβολή της επιχείρησης ή την ανάπτυξη των επαγγελματικών σχέσεων.

Υπουργική απόφαση της 27ης Οκτωβρίου 1986 προέβλεπε τι εθεωρείτο δώρο μικρής αξίας ή δείγμα και όριζε ότι αυτό δεν θα μπορούσε να είναι επαναλαμβανόμενο, με συνολικό ετήσιο όριο για μια επιχείρηση 1% επί των ακαθάριστων εσόδων.

Το 2001, με την είσοδο της χώρας στο ευρώ, στρογγυλοποιήθηκε το όριο στα 10 ευρώ και παρέμεινε έκτοτε στο ίδιο ύψος και στην αναθεώρηση του κώδικα το 2017 και του 2024. Το μόνο που άλλαξε ήταν το 2024, όταν το Συμβούλιο της Επικρατείας, ύστερα από ερώτημα του Δημοσίου λόγω προσφυγής εταιρείας, απέρριψε τον πρόσθετο περιορισμό του 1% του τζίρου ως προϋπόθεση για την έκπτωση ΦΠΑ στα μικρά επιχειρηματικά δώρα. Στην επιχείρηση που ελέγχθηκε είχαν προσφερθεί διαφημιστικά αντικείμενα, όπως φλιτζάνια, ποτήρια και πιάτα με εταιρικό λογότυπο μαζί με προϊόντα καφέ. Η φορολογική αρχή αμφισβήτησε την έκπτωση ΦΠΑ, επειδή η συνολική αξία των προσφορών ξεπερνούσε το 1% του τζίρου. Η εταιρεία δικαιώθηκε από το ανώτατο δικαστήριο. Δεν έκρινε ωστόσο ότι μια πληρωμένη παραγγελία μπορεί να εμφανίζεται ως δώρο. Η μικρή παροχή των 10 ευρώ ως όριο ανά πρόσωπο, πάντως, παρέμεινε.

Η διάκριση αποκτά βάρος στην υπόθεση της γνωστής αλυσίδας εστίασης, καθώς φερόταν να εμφανίζονταν στο σύστημα παραγγελίες ως «κεράσματα» με αποτέλεσμα να αποκρύπτονται εισπράξεις και ΦΠΑ. Πρακτική που εκινείτο πολύ μακριά από τη φορολογική ανεκτικότητα της συγκεκριμένης διάταξης. Το «κέρασμα» ήταν ο τρόπος που κρύφτηκε η συναλλαγή. Ο πελάτης πλήρωνε, η επιχείρηση εισέπραττε, αλλά η φορολογική καταγραφή έδειχνε κάτι διαφορετικό. Ξεκάθαρα η ερευνώμενη εταιρεία βρήκε ένα κενό στο σύστημα. Μια τρύπα στο κρατικό λειτουργικό σύστημα παραλαβής των δεδομένων. Είναι σαφές και αποδείχτηκε στην πράξη ότι η ψηφιακή διαβίβαση δεν εγγυάται από μόνη της διαφάνεια, αν αυτή η συναλλαγή έχει αλλοιωθεί πριν φτάσει στον φορολογικό μηχανισμό και αν ο μηχανισμός δεν έχει προβλέψει την πιθανή κατάχρηση της συγκεκριμένης διάταξης.