Φόρτωση Text-to-Speech…
Γύρω στον 7o αιώνα π.Χ., κάπου μεταξύ των δύο ποταμών της Μεσοποταμίας, του Τίγρη και του Ευφράτη, κάτι συμβαίνει κάτω από τον έναστρο ουρανό. Οι Βαβυλώνιοι κοιτούν ψηλά με μεγάλη προσοχή.
Ο σκοπός τους είναι «ταυτόχρονα ιερός και πρακτικός», διότι για τους Βαβυλωνίους ο νυχτερινός ουρανός είναι γεμάτος με μηνύματα από τους θεούς. Η κίνηση των ουράνιων σωμάτων επηρεάζει τις υποθέσεις των θνητών πάνω στη Γη. Και ποιος κινεί τα ουράνια σώματα; Οι θεοί.
Ο νυχτερινός ουρανός κρύβει μυστικά τα οποία πρέπει να αποκωδικοποιηθούν. Την υπόθεση αυτή έχουν αναλάβει οι ιερείς των Βαβυλωνίων. Οι ιερείς τους, όμως, δεν είναι μονάχα θρησκευτικοί ηγέτες· είναι και αστρονόμοι.
«Κάθε βράδυ παρατηρούσαν τον ουρανό, χαρτογραφούσαν τις θέσεις των άστρων και άλλων ουράνιων φαινομένων, και στη συνέχεια τις χάρασσαν επιμελώς σε σφηνοειδή γραφή σε πήλινες πινακίδες», γράφει η Σάρα Αλάμ Μάλικ στο «Τι γνωρίζουμε για το σύμπαν;» (μτφρ.: Γιάννης Στάμος, εκδ. Μεταίχμιο).
Η Μάλικ είναι βραβευμένη σωματιδιακή φυσικός με ειδίκευση στη σκοτεινή ύλη. Πρόκειται για την υποθετική μορφή ύλης που δεν εκπέμπει, δεν απορροφά και δεν αντανακλά φως ή οποιαδήποτε άλλη ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία, γεγονός που την καθιστά αόρατη στα τηλεσκόπια. Η σκοτεινή ύλη αποτελεί περίπου το 26,8%-27% της συνολικής μάζας-ενέργειας του σύμπαντος (ή περίπου το 85% της συνολικής ύλης), γίνεται αντιληπτή αποκλειστικά από τις βαρυτικές δυνάμεις της πάνω στην ορατή ύλη, στους γαλαξίες και στην κοσμική ακτινοβολία υποβάθρου, και λειτουργεί ως η «αόρατη κόλλα» που συγκρατεί τους γαλαξίες και τα σμήνη γαλαξιών, αποτρέποντάς τα να διαλυθούν από την ταχύτητα περιστροφής τους.
Εχει τη σημασία της η ειδίκευση της Μάλικ, διότι αυτά που την απασχολούν δεν είναι μόνον όσα διακρίνονται στον ουρανό, αλλά και όσα είναι αόρατα. Στο βιβλίο αυτό, που κυκλοφόρησε πολύ πρόσφατα, οδηγεί τον αναγνώστη σε ένα ταξίδι στον χρόνο και στον χώρο με σημείο αφετηρίας την αρχαία Βαβυλώνα.
Οι Βαβυλώνιοι ιερείς, λοιπόν, συνέταξαν τα «Αστρονομικά ημερολόγια», καταγράφοντας, μεταξύ πολλών άλλων, τις κινήσεις του Ηλίου, της Σελήνης και των άστρων, σεληνιακές και ηλιακές εκλείψεις, κομήτες και μετεωρίτες.
Τα ουράνια φαινόμενα καταγράφονταν με επιστημονικό τρόπο, αλλά η ερμηνεία των θέσεων και των κινήσεων των ουράνιων αντικειμένων ήταν άλλη κουβέντα. Τα πάντα ήταν σημάδια. Σημάδια που έρχονταν από κάπου αλλού, από έναν κόσμο κρυμμένο, υπερβατικό. Εκείνη τη μακρινή εποχή, εξάλλου, αστρονομία και αστρολογία δεν διαχωρίζονταν.
Πουθενά αλλού αυτό δεν γινόταν πιο φανερό από την πρόσληψη των εκλείψεων: οι σεληνιακές εκλείψεις καθόριζαν τη μοίρα των βασιλέων. «Η ικανότητα των Βαβυλωνίων να προβλέπουν τα ουράνια φαινόμενα», γράφει η Μάλικ, «σηματοδότησε την πρώτη προσπάθεια της ανθρωπότητας να επινοήσει ένα συστηματικό πλαίσιο για την κατανόηση του σύμπαντος. Επρόκειτο να επηρεάσει σημαντικά τις αστρονομικές αναζητήσεις μεταγενέστερων πολιτισμών».
Ενας από αυτούς τους πολιτισμούς ήταν και ο ελληνικός. Η συνέχεια την Πέμπτη.