Χειρουργική εργαλειοθήκη κατά της Λιβύης

Με αυστηρό τρόπο, αλλά και προσεκτικά βήματα, θα διαχειριστεί εφεξής η Αθήνα τις σχέσεις με τη Λιβύη, οι οποίες τραυματίστηκαν σοβαρά από την κύρωση του παράνομου τουρκολιβυκού μνημονίου. Η στροφή της Βεγγάζης συνιστά εκ των πραγμάτων ιδιαιτέρως σημαντική περιπλοκή, καθώς το σύνολο της Λιβύης περνάει πλέον στη σφαίρα επιρροής της Αγκυρας, το τουρκολιβυκό μνημόνιο «νομιμοποιείται» στο εσωτερικό της χώρας, ενώ θα αποτελέσει –έστω μικρής βαρύτητας– «χαρτί» της Τουρκίαςεάν η οριοθέτηση των θαλασσίων ζωνών στην περιοχή αχθεί στο Διεθνές Δικαστήριο. Η Αθήνα θα αξιοποιήσει μια σειρά από εργαλεία που διαθέτει έναντι της Λιβύης, με βασικότερο ότι όλα τα ευρωπαϊκά κονδύλια προς την Τρίπολη περνούν από την Αθήνα. Ομως, οι αντιδράσεις της είναι και θα παραμείνουν λελογισμένες για τρεις λόγους. Πρώτον, η κύρωση του τουρκολιβυκού μνημονίου δεν παράγει έννομα αποτελέσματα και θα είχε ουσιαστικό αντίκτυπο μόνο εάν η Chevron υπαναχωρούσε στο μέτωπο των ερευνών νοτίως της Κρήτης, επικαλούμενη «γεωπολιτικό κίνδυνο». Δεύτερον, η δημιουργία σκηνικού ακραίας έντασης με τη Λιβύη –και την Τουρκία, στο άρμα της οποίας έχουν προσδεθεί πλήρως τόσο η Τρίπολη όσο και η Βεγγάζη– θα μπορούσε να προκαλέσει περιπλοκές στο μεταναστευτικό: Η Αθήνα έχει πλήρη επίγνωση ότι στην ανατολική Λιβύη συνωθούνται πάνω από μισό εκατομμύριο μετανάστες, η «εργαλειοποίηση» των οποίων δεν μπορεί να αποκλειστεί. Τέλος, παρότι κυρίαρχη εκτίμηση είναι πως τυχόν ένταση στη Νοτιοανατολική Μεσόγειο με αφορμή το τουρκολιβυκό μνημόνιο ή το καλώδιο θα ευνοούσε πολιτικά την κυβέρνηση, καθώς θα αποδομούσε την κριτική του Αντώνη Σαμαρά και των σχηματισμών που κινούνται στα δεξιά της Ν.Δ. περί υποχωρητικότητας της Αθήνας, η πραγματικότητα είναι πιο σύνθετη. Ο Κυριάκος Μητσοτάκηςέχει οικοδομήσει τη στρατηγική του στην πορεία προς τις προσεχείς εκλογές εμφανιζόμενος ως πυλώνας σταθερότητας, σε μια περίοδο έντονων κλυδωνισμών στο διεθνές στερέωμα. Την αποφυγή «περιπετειών» στην εξωτερική πολιτική προκρίνουν, μάλιστα, σύμφωνα με τα focus groups του Μεγάρου Μαξίμου, τόσο οι πεπεισμένοι όσο και οι δυνητικοί ψηφοφόροι της Ν.Δ., παρότι έλκονται από κινήσεις όπως η αμυντική θωράκισητης χώρας. Είναι προφανές πως η εικόνα του Κυρ. Μητσοτάκη ως ασφαλούς διαχειριστή των εθνικών θεμάτων θα «ακυρωθεί» εάν η χώρα, εν μέσω άτυπης προεκλογικής περιόδου, εμπλακεί σε μια κρίση διαρκείας είτε με επίκεντρο το μεταναστευτικό είτε ανάλογη εκείνης του 2020, με το «Ορούτς Ρέις».

Το κόμμα μπορεί να περιμένει

Το καλοκαίρι ο Αντώνης Σαμαράς φλέρταρε έντονα με την ιδέα να πατήσει το κουμπί ίδρυσης του νέου κόμματος αμέσως μετά τις παρουσίες των πολιτικών αρχηγών στη ΔΕΘ, αλλά είναι πλέον σαφές ότι έχει μεταβάλει τη στρατηγική του: ο πρώην πρωθυπουργός πρώτα θα παρουσιάσει τις θέσεις και προτάσεις του για ένα ευρύ φάσμα θεμάτων, απευθυνόμενος σε διαφορετικά κοινωνικά και εκλογικά ακροατήρια, ενώ ο πολιτικός φορέας του θα δημιουργηθεί σε δεύτερο χρόνο, όταν πλέον η προσφυγή στις κάλπες θα είναι ορατή στον ορίζοντα. Είναι ενδεικτικό ότι ο Αντ. Σαμαράς την περασμένη εβδομάδα προέβη σε διπλή παρέμβαση, καταθέτοντας δέσμη μέτρων ενίσχυσης των ελευθέρων επαγγελματιών, των μικρομεσαίων και του χώρου της εστίασης, ενώ επιτέθηκε στην κυβέρνηση στο πεδίο της εξωτερικής πολιτικής εξ αφορμής της κύρωσης του τουρκολιβυκού μνημονίου. Η επιλογή του να «παγώσει» προς το παρόν τη δημιουργία του νέου κόμματος εδράζεται στην εκτίμηση ότι συνεπάγεται μια σειρά από πλεονεκτήματα:

– Ο πρώην πρωθυπουργός αποφεύγει την εμπλοκή σε μια διαρκή και «εφ’ όλης της ύλης» αντιπαράθεση με την κυβέρνηση, ενώ επιλέγει ο ίδιος τα πεδία σύγκρουσης που εκτιμά ότι τον ευνοούν.

– Μέσω της κατάθεσης συγκεκριμένων προτάσεων για την οικονομία και την κοινωνία αποδυναμώνει την κατηγορία ότι «κινείται από γινάτι» και ότι μόνος στόχος του είναι η αποδόμηση του Κυρ. Μητσοτάκη και η αποχώρηση του πρωθυπουργού από την ηγεσία της Ν.Δ.

– Εχει τη δυνατότητα να κινείται στην πολιτική σκακιέρα χωρίς η παρουσία του να σκιάζεται από στελέχη και υποψήφιους βουλευτές που με τα «φάλτσα» τους ενδεχομένως θα θόλωναν το πολιτικό του μήνυμα, πρόβλημα που αντιμετώπισε και συνεχίζει να αντιμετωπίζει ο Αλ. Τσίπρας.

Συνομιλητές του πρώην πρωθυπουργού σημειώνουν πως οι επόμενοι μήνες θα ενδυναμώσουν περαιτέρω το εγχείρημα του Αντ. Σαμαρά, καθώς ευνοείται από το κύμα ανόδου των δυνάμεων της Δεξιάς σε κομβικές χώρες της Ε.Ε., όπως η Γαλλία, η Ιταλία και η Ισπανία.

Πράσινη στροφή στ’ αριστερά

Ο κωδικός «κλίνατε επ’ αριστερά», σε συνδυασμό με την προσπάθεια αύξησης της συσπείρωσης των «πράσινων», η οποία κινείται κάτω του 70%, έχει τεθεί σε εφαρμογή από το ΠΑΣΟΚμε στόχο την επικράτηση στη μάχη με την ΕΛΑΣ για τη δεύτερη θέση. Η διπλή στρατηγική που υιοθετεί ο Νίκος Ανδρουλάκηςείναι ορατή στις δημόσιες παρεμβάσεις του: Η στόχευση προς τα αριστερά υπηρετείται από ένα ιδιαίτερα «προωθημένο» πρόγραμμα παροχών με αιχμές τον 13ο μισθό, τη 13η σύνταξη και τις 120 δόσεις για όλους. Στην προσπάθεια επανασυσπείρωσης στοχεύει η αξιοποίηση γεγονότων με ισχυρούς συμβολισμούς για την παραδοσιακή εκλογική βάση του κόμματος, όπως η επέτειος της πρώτης εκλογικής νίκης του ΠΑΣΟΚ το 1981. Ο Ν. Ανδρουλάκης επιδιώκει να δημιουργήσει αναχώματα απέναντι στην ΕΛΑΣ, καθώς η διαφορά του ΠΑΣΟΚ από το κόμμα Τσίπρα καταγράφει μείωση στις τελευταίες δημοσκοπήσεις. Εξάλλου, η ΕΛΑΣ αποτέλεσε τους προηγούμενους μήνες βασικό φορέα υποδοχής αποστασιοποιημένων ψηφοφόρων του ΠΑΣΟΚ –οι διαρροές είχαν φθάσει έως και το 10%–, ενώ είναι προφανές πως κάθε μετακίνηση ψηφοφόρων μεταξύ των δύο κομμάτων μετράει «διπλή». Για τη στρατηγική που ακολουθεί ο Ν. Ανδρουλάκης εκφράζονται επιφυλάξεις, υπό την έννοια ότι ενδέχεται να «απομακρύνει» τους κεντρώους ψηφοφόρους. Στον αντίποδα, επισημαίνεται από συνομιλητές του ότι όσοι μετριοπαθείς ψηφοφόροι δεν επιθυμούν την παραμονή της Ν.Δ. στην εξουσία δεν διαθέτουν άλλη επιλογή πλην του ΠΑΣΟΚ. Πάντως, η στροφή της Χαριλάου Τρικούπη στα αριστερά δημιουργεί μία ακόμη περιπλοκή στην προοπτική συγκυβέρνησης με τη Ν.Δ., πέραν της γνωστής απόφασης του συνεδρίου του ΠΑΣΟΚ: Τα προγράμματα των δύο κομμάτων καθίστανται ασύμβατα και δύσκολα θα μπορεί να διαμορφωθεί βάση συνεργασίας μεταξύ τους σε περίπτωση μη αυτοδυναμίας.