Σε μια δυστοπική τοποθέτηση προχώρησε η επικεφαλής του ΔΝΤ Κρισταλίνα Γκεοργκίεβα, σε συνέντευξη Τύπου τον Απρίλιο του 2026, όταν υποστήριξε ότι τα προηγμένα μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης μπορούν να χρησιμοποιηθούν για να προκαλέσουν σοβαρά προβλήματα στο παγκόσμιο χρηματοπιστωτικό σύστημα. Ουσιαστικά, η διευθύντρια του ΔΝΤ κρούει τον κώδωνα του κινδύνου καθώς τα νέα μοντέλα AI που αναπτύσσονται μπορούν, εάν βρεθούν στα χέρια κακόβουλων παραγόντων, να προκαλέσουν σοβαρές διαταραχές στα πληροφοριακά συστήματα που χρησιμοποιούν οι τράπεζες και τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα ή ακόμη και να οδηγήσουν σε παραβίασή τους.
Είναι γεγονός ότι η παγκόσμια συνδεσιμότητα και αλληλεπίδραση των δικτύων και συστημάτων, τα οποία χρησιμοποιούν τα χρηματιστήρια και οι κεντρικές τράπεζες, περιείχαν πάντα ευάλωτα σημεία για επιτήδειους χάκερ. Λόγω της εκθετικής ανάπτυξης που συντελείται σήμερα στην έρευνα και την εφαρμογή νέων μοντέλων τεχνητής νοημοσύνης για ωφέλιμους σκοπούς, είναι σημαντικό να ακούγονται και φωνές όπως της Γκεοργκίεβα, ως προειδοποίηση για την πιθανή κακόβουλη χρήση τους. Το εύρος της διασυνδεσιμότητας αφορά επίσης και τις αγορές των κρυπτονομισμάτων. Μπορεί κανείς να φανταστεί το μέγεθος της απώλειας κεφαλαίων σε περίπτωση που γνωστά ανταλλακτήρια κρυπτονομισμάτων δεχθούν επιθέσεις από κακόβουλα προηγμένα μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης. Η απώλεια εμπιστοσύνης που θα ακολουθούσε θα μπορούσε να προκαλέσει αλυσιδωτές επιπτώσεις στους επενδυτές και στις αγορές.
Οι ψηφιακές χρηματοοικονομικές αγορές έχουν κινηθεί τα τελευταία χρόνια προς την ενοποίηση, τη διαλειτουργικότητα και τη διασυνδεσιμότητα. Τις πιθανές αδυναμίες μπορούν να εκμεταλλευτούν εγκληματικά δίκτυα με πρόσβαση σε προηγμένα μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης. Οι κυβερνήσεις στην Ευρώπη αλλά και σε ολόκληρο τον κόσμο θα πρέπει να δαπανήσουν σημαντικά ποσοστά του προϋπολογισμού τους για την ενίσχυση της ψηφιακής άμυνας απέναντι σε νέες απειλές κυβερνοεπιθέσεων με τη χρήση τεχνολογιών τεχνητής νοημοσύνης.
Ενώ η διέξοδος από τον πόλεμο στην Ουκρανία και τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή συνεχίζει να προκαλεί αναταραχές στις παγκόσμιες αγορές πετρελαίου, στις αρχικές εκτιμήσεις για ανάπτυξη στην Ευρωζώνη, και τις αναθεωρήσεις του πληθωρισμού λόγω των νέων δεδομένων, οι χώρες στην Ευρώπη θα πρέπει να ακολουθήσουν μια διπλή στρατηγική: από τη μία να συνεχίσουν να επενδύουν στην έρευνα και στις εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης και από την άλλη να ενισχύσουν τις γραμμές άμυνας απέναντι στον κίνδυνο της κακόβουλης χρήσης αυτών των τεχνολογιών.
Σήμερα οι τράπεζες, τα χρηματιστήρια και οι εταιρείες που δραστηριοποιούνται στις διεθνείς αγορές βασίζονται σε κοινές ψηφιακές υποδομές, πλατφόρμες νέφους (cloud), και παγκόσμια δίκτυα πληρωμών. Εάν ένα προηγμένο μοντέλο AI καταφέρει να εντοπίσει και να εκμεταλλευτεί μια κρίσιμη ευπάθεια σε αυτά τα διασυνδεδεμένα συστήματα, ο αντίκτυπος θα μπορούσε να εξαπλωθεί ταυτόχρονα σε δεκάδες χώρες και οργανισμούς. Ενα τέτοιο σενάριο ξεπερνάει τα όρια μιας μεμονωμένης κυβερνοεπίθεσης και αγγίζει τα όρια ενός συστημικού σοκ, προκαλώντας άμεση κρίση εμπιστοσύνης, διακοπές στις συναλλαγές, καθώς και σοβαρά προβλήματα ρευστότητας και ευρύτερης χρηματοπιστωτικής σταθερότητας. Απέναντι σε αυτά τα σενάρια, σε πρόσφατη έκθεσή του το ΔΝΤ επισημαίνει και αναγνωρίζει τον θετικό ρόλο της AI σε επίπεδο άμυνας, πρόληψης, ανίχνευσης για διάφορες απάτες, γρήγορο εντοπισμό ευπαθειών και αποτελεσματική προστασία δικτύων.
Ο συνεχής γεωπολιτικός ανταγωνισμός μεταξύ ΗΠΑ, Κίνας και Ευρώπης ωθεί τις χώρες να επενδύουν δισεκατομμύρια όχι μόνο για οικονομική ανάπτυξη αλλά και για λόγους εθνικής ασφαλείας. Αν οι πιο προηγμένες πλατφόρμες AI αποκτήσουν δυνατότητες κυβερνοπολέμου, τότε η τεχνητή νοημοσύνη θα μετατραπεί σε στρατηγικό όπλο.
* Ο κ. Ευστάθιος Κάσσιος είναι οικονομολόγος, συγγραφέας.