Θερινή ψευδολογία

Ακόμα κι αυτός που βρίσκεται στο απόλυτο σκοτάδι είναι σε θέση να κάνει μερικές στοιχειώδεις διακρίσεις ανάμεσα στην αλήθεια και στο ψέμα. Ψέμα βέβαια δεν είναι κατ’ ανάγκην η εξωφρενικότητα· εξωφρενική είναι ενίοτε και η αλήθεια: η συνδρομή της Αστυνομίας στη διεξαγωγή του γενέθλιου πάρτι της Μαντόνα στην Κέρκυρα είναι, για παράδειγμα, ένας εξωφρενικός παραλογισμός που μπορεί πράγματι να έλαβε χώρα. Ο ισχυρισμός όμως ότι επεβλήθη στους κατοίκους να κλειστούν στα σπίτια τους και να κλείσουν και τα παράθυρα για να μην ακούνε τους ήχους της πλουσιοπάροχης ευωχίας είναι τόσο κραυγαλέο ψέμα που δεν επιδέχεται καν συζήτηση. Πώς θα μπορούσε τεχνικά να εφαρμοστεί μια τέτοια παράνομη απαίτηση; Εκείνα όμως που δεν επιδέχονται συζήτηση τείνουν να γεννούν τις περισσότερες συζητήσεις. Αυτό είναι που νοιάζει τους μοντέρνους ψεύτες στο τέλος της ημέρας: όχι να γίνουν πιστευτοί, αλλά να γίνουν viral.

Γιατί δεν κλαίτε, κύριε;

Μεγάλη διάδοση δεν απολαμβάνει μόνο το ψέμα, αλλά και το παράπονο. Είναι κι αυτό ένα αποκύημα της ψηφιακής κουλτούρας και των ηθών που χτίζονται εντός της. Θα αστυνόμευε κανείς το πένθος του Κυριάκου Μητσοτάκη αν ο ίδιος ο πρωθυπουργός δεν είχε πρώτος εκθέσει τον εαυτό του σ’ αυτόν τον έλεγχο με τα συχνά ποσταρίσματα ελεγειακών νεκρολογιών; Θα του ζητείτο ο λόγος που δεν αποχαιρέτησε διαδικτυακά τον Κωνσταντίνο Τσουκαλά, όπως αποχαιρέτησε άλλες μεγάλες προσωπικότητες στο παρελθόν; Η online συμπεριφορά δημιουργεί προηγούμενα και ενθαρρύνει αξιώσεις που στην αληθινή ζωή δεν γίνεται να εγερθούν. Σημασία έχει όμως και η ταυτότητα όσων περιμένουν στη γωνία για να κρίνουν ποιος θρηνεί τους σωστούς νεκρούς και ποιος όχι. Εχουν δικαίωμα εκείνοι που σνόμπαραν την κηδεία του Διονύση Σαββόπουλου να κουνάνε το δάχτυλο σ’ αυτούς που δεν τηρούν τους πένθιμους ιντερνετικούς τύπους;

Σπασικλάκια

Κάτι αντίστοιχο συμβαίνει και με το θέμα της αποπληρωμής του δημόσιου χρέους. Μεταξύ οικονομολόγων ενδέχεται οι απόψεις να διίστανται: Συμφέρουν άραγε οι πρόωρες αποπληρωμές; Είναι ουσιαστική επιτυχία ή επικοινωνιακή τακτική ο υπερβάλλων ζήλος της κυβέρνησης να δείξει πως όχι απλώς ανταποκρίνεται η χώρα στις υποχρεώσεις της, αλλά δίνει και παραπάνω απ’ όσα χρειάζεται; Οσοι αντιλαμβάνονται τι θα πει δημόσιο χρέος, δηλαδή πώς δημιουργείται, πώς επαυξάνεται και πώς ελαφραίνει, ας μιλήσουν. Οσοι ονειρεύονται ένα κράτος χρεοκοπικού τύπου κατά το προμνημονιακό πρότυπο καλύτερα να μη μιλάνε. Από το χρέος που διογκώνεται εν αγνοία της κοινωνίας, είναι προτιμότερη η αποπληρωμή εξ αλαζονείας της εξουσίας.

Πίσω στο σπίτι

Σε κάθε περίπτωση, η αλαζονεία πληρώνεται ακριβά όταν φτάσει το πλήρωμα του χρόνου. Η φυγή του Χάρι και της Μέγκαν από το Ηνωμένο Βασίλειο πριν από μερικά χρόνια είχε προκαλέσει περισσότερες κοινωνικοπολιτικές αναλύσεις απ’ όσες αναλογούσαν στο γεγονός, περισσότερη αναμπουμπούλα απ’ όση χρειαζόταν, δημιουργώντας παράλληλα ένα υπερφίαλο brand που το ζεύγος εκμεταλλεύτηκε στο έπακρο και με το αζημίωτο. Τώρα όμως που όλα δείχνουν πως ήρθε η ώρα του γυρισμού στην πατρίδα (άραγε τελείωσαν τα λεφτά;), η ιστορία αποκτά τις διαστάσεις που της πρέπουν. Κανείς δεν εκπλήσσεται, κανείς δεν νοιάζεται. Το κοινό αίσθημα μοιάζει να κατασταλάζει καθυστερημένα σε μια περιφρονητική απάθεια.

Εξαγωγές

Πόσο απαθής να μείνει κανείς μπροστά στη διαφήμιση που επιφύλαξε η Μαντόνα στην Πάτμο μέσω Instagram; Η λογική λέει ότι το νησί μια χαρά τα πάει και χωρίς τη διαστημική προώθηση· ότι οι αντιδράσεις υπερηφάνειας προδίδουν έναν κάποιο επαρχιωτισμό – τη χαρά του χωρικού που η κυρία από τη μεγάλη πόλη του έριξε δυο βλέμματα. Μπορεί όμως ο ενθουσιασμός να ερμηνευτεί και ως έμμεση αυτοεπίκριση: αφού εμείς αποδεικνυόμαστε τόσο ανεπαρκείς στην εξαγωγή του προϊόντος μας, ας ευχαριστήσουμε εκείνη που μας δίνει τη διεθνή ορατότητα που ποτέ πριν δεν αξιωθήκαμε.