Ενας προχωρημένος πολιτικός, που δεν ανήκε στη μίζερη και άτολμη εποχή του, αλλά πίστεψε σε μια άλλη μέλλουσα εποχή όπου η Ελλάδα θα έπρεπε σύντομα να μετεξελιχθεί σε μια αξιοπρεπή και σύγχρονη χώρα. Με αρχές και θεσμούς και ενδογενή ανάπτυξη.
Φώναξε πολύ για τους επαπειλούμενους οικονομικούς κινδύνους, πρότεινε ριζοσπαστικές λύσεις για την αποτροπή τους και έπραξε πολλά όσο είχε την κυβερνητική ευθύνη. Προειδοποιούσε ο Στέφανος Μάνος μαζί και με κάποιους, τότε ελάχιστους, από άλλες πολιτικές παρατάξεις, που χτυπούσαν και εκείνοι τα «τύμπανα του κινδύνου» για την επερχόμενη και ορατή και επί θύραις οδυνηρή, οικονομική, πολιτική, θεσμική και πολιτισμική χρεοκοπία της χώρας.
Κανείς δεν ήθελε να ακούσει κανέναν, μέσα σε μια κατάσταση γενικευμένης αμεριμνησίας, κώφευσης και τύφλωσης της ηττημένης ελληνικής κοινωνίας.
Ηταν ένας πολιτικός με οντότητα και διορατικότητα που έβλεπε πίσω από το βουνό.
Τον καθοδηγούσε μόνο η πίστη που ορίζει ένα σκοπό. Να ελαττώσουμε, δηλαδή, την ιστορική καθυστέρηση της Ελλάδας από την υπόλοιπη Ευρώπη.
Ηξερε ότι αυτό δεν επιτυγχάνεται με δημοκοπίες, λαϊκισμούς και απατηλούς επικοινωνισμούς, από εκείνους τους πάσης φύσεως επιτηδευματίες, του ιδιωτικού και δημόσιου χώρου που ρημάζουν τη χώρα.
Ο Στέφανος Μάνος θα μείνει ως σύμβολο του καθαρού και έντιμου λόγου.
Ανέντιμος δεν είναι μόνον ο πολιτικός ή ο δημόσιος λειτουργός ή ο πολίτης που κλέβει το κράτος, αλλά ανέντιμος είναι και εκείνος που, ενώ βλέπει να ενσκήπτει η καταιγίδα της χρεοκοπίας, σιωπά και κρύπτεται ως λιπόψυχος και ρίψασπις καιροσκόπος για να μην απολέσει τα νομιζόμενα προνόμια της «ευτυχίας» του!
Αν και δέχθηκε κατά καιρούς επιθέσεις από το εμπόριο του χυδαίου λαϊκισμού, εντός και εκτός του κόμματός του, έφυγε τελικά από ζωή με επαίνους και πολύ σεβασμό από την ελληνική κοινωνία.
Να υπενθυμίσω ότι ήταν αυτός κυρίως που έφερε στον δημόσιο λόγο, τη δεκαετία του ’80, την άγνωστη μέχρι τότε έννοια της χωροταξίας, όχι ως έννοια πολεοδομική, αλλά ως τρόπο ζωής και σύγχρονης οργάνωσης της αναρχούμενης τότε οικιστικά (και όχι μόνο) χώρας.
Δυστυχώς, τα καλά οργανωμένα συμφέροντα των τότε μικρών και μεγάλων ιδιοκτητών εμπόδισαν την επανεκλογή του ως βουλευτή.
Οσοι γνώρισαν τον Στέφανο Μάνο εκεί όπου λαμβάνονται οι μεγάλες και καθοριστικές πολιτικές αποφάσεις για την πορεία της χώρας και όχι μέσα από τους παραμορφωτικούς φακούς της παραπολιτικής δημοσιότητας, νιώθουν το εμβληματικό μέγεθος που χάθηκε από τον δημόσιο βίο.
Ζούμε, δυστυχώς, στην εποχή που κυριαρχεί και «λάμπει» μόνο η τεχνουργία των εικόνων και των εντυπώσεων και όχι το σφυρηλατημένο κύρος και τα φορτία εμπιστοσύνης και αξιοπιστίας στο πεδίο της πολιτικής ευθύνης, που στον Στέφανο Μάνο περίσσευαν.
Διέθετε πολιτικό σθένος καθώς και αυτό που παλαιότερα το ονόμαζαν πολιτική αρετή. Επίσης τον χαρακτήριζαν η εμβάθυνση και η μέθοδος και ο πλεονάζων βολονταρισμός στην απόφαση και στην πράξη.
Υπηρέτησε την πατρίδα και προστάτευσε το δημόσιο συμφέρον. Γι’ αυτό με τον θάνατό του η πολιτική μας ζωή, στο επίπεδο των συμβόλων, μικραίνει ακόμη περισσότερο ώστε να χωράει μόνο τη φιλοδοξία του μικρού και ασήμαντου, τις ψυχρές αφαιρέσεις του εύκολου και τους βολικούς συμβιβασμούς του ψεύτικου και εμπορεύσιμου «συναισθηματισμού» που προβάλλει το σημερινό πολιτικό μας σύστημα.
Ο Στέφανος Μάνος ήξερε γράμματα και διέθετε κουλτούρα και μορφωτικό εξοπλισμό. Είχε πολιτικές, τεχνοκρατικές και ηγετικές ικανότητες. Διέθετε οξύνοια και σπάνια για τα ελληνικά μέτρα διορατικότητα και αντίληψη των κινήσεων και των ανέμων των καιρών.
Είμαι βέβαιος ότι η Ιστορία θα καταγράψει τον Στέφανο Μάνο ως έναν από τους σημαντικότερους και εμβληματικότερους Ελληνες πολιτικούς της μεταπολιτευτικής περιόδου.
Σε κάθε περίπτωση, ο αυθεντικός πολιτικός και άνθρωπος Στέφανος Μάνος δεν θα είναι εκείνος ο πολιτικός που θα καταταγεί ως άλλη «μία ασήμαντη λεπτομέρεια της Ιστορίας», όπως θα καταγραφούν κάποιοι μοιραίοι και «μικροί» της πολιτικής μας ζωής, που θορυβούν απλώς τον κενό και άηχο λόγο των πολιτικών σχεδιαστηρίων που τους κατασκευάζουν.
Καλό ταξίδι, καλέ μου φίλε.
*O κ. Αλέκος Παπαδόπουλος είναι πρώην υπουργός.