Φόρτωση Text-to-Speech…
Ενα γκρουπ τουριστών βρισκόταν για αρκετή ώρα μπροστά από το σημερινό κατάστημα της Εθνικής Τράπεζας στην επαρχιακή οδό Φηρών – Μεσαριάς, στην περιοχή Δεκιγαλά της Σαντορίνης. Οι επισκέπτες περίμεναν στη σειρά για να πραγματοποιήσουν συναλλαγές στο ΑΤΜ, ενώ κάποιοι άλλοι κατευθύνονταν στο εσωτερικό του καταστήματος. Δύσκολα, όμως, θα πήγαινε ο νους τους ότι η παρουσία της Εθνικής στη Σαντορίνη έχει ιστορία που φθάνει σχεδόν δύο αιώνες πίσω. Ξεκινά το 1842, όταν η τράπεζα άρχισε να δραστηριοποιείται στο νησί μέσω ειδικού ανταποκριτή, πολύ πριν αποκτήσει υποκατάστημα.
Σύμφωνα με στοιχεία από το βιβλίο «Εθνική Τράπεζα της Ελλάδος – Εκατόν πενήντα πέντε χρόνια παρουσίας στη Θήρα (1842-1997)», το οποίο κυκλοφόρησε από το Ιστορικό Αρχείο της Εθνικής Τράπεζας, το ενδιαφέρον της Εθνικής Τράπεζας για τη Σαντορίνη αμέσως μετά την ίδρυσή της συνδεόταν με τη σημαντική ανάπτυξη της αμπελουργίας. Στις 26 Μαρτίου 1842, η διοίκηση του Γεωργίου Σταύρου στην Αθήνα είχε ήδη λάβει αιτήσεις από γεωκτηματίες της Θήρας για τη χορήγηση ενυπόθηκων δανείων. Στις 7 Απριλίου 1842, ο Πέτρος Ν. Αλβης ορκίστηκε ειδικός ανταποκριτής της Εθνικής Ελληνικής Τραπέζης στο νησί. Επικοινωνούσε με τους γεωκτηματίες που ενδιαφέρονταν για δάνεια, συγκέντρωνε πληροφορίες για τους ίδιους και τα κτήματά τους και διεκπεραίωνε τις σχετικές διαδικασίες. Μετά τον θάνατό του, το 1847, και μια δύσκολη μεταβατική περίοδο, το 1848 ανέλαβε ο Ελευθέριος Νικολαΐδης, ο οποίος παρέμεινε στη θέση του για 25 χρόνια. Η Θήρα του 19ου αιώνα αριθμούσε περίπου 15.000 κατοίκους, με βασικές δραστηριότητες την παραγωγή και το εμπόριο κρασιού, σημαντικές ποσότητες του οποίου εξάγονταν στη Ρωσία, στη Γαλλία και στην Τουρκία. Μεγάλες εκτάσεις καλύπτονταν από αμπέλια, ενώ σημαντική ήταν και η παρουσία των Θηραίων στη ναυτιλία.
Τον Ιανουάριο του 1873, η Εθνική αποφάσισε να αναβαθμίσει την παρουσία της στη Θήρα δημιουργώντας άμισθο υποκατάστημα. Πρώτος διευθυντής διορίστηκε ο Γεώργιος Δημ. Κανακάρης και στις 17 Μαρτίου 1873 ξεκίνησαν επίσημα οι εργασίες του. Το υποκατάστημα χορηγούσε, μεταξύ άλλων, δάνεια σε γεωκτηματίες με επιτόκιο 8%. Σύμφωνα με στοιχεία του Ιστορικού Αρχείου της Εθνικής Τράπεζας, πριν από τη λειτουργία του τα επιτόκια μεταξύ ιδιωτών στη Θήρα κυμαίνονταν από 18% έως 24%. Μετά την έναρξη των χορηγήσεων της Εθνικής υποχώρησαν σχεδόν αμέσως στο 10%-12%. Το 1877 το άμισθο υποκατάστημα μετατράπηκε σε έμμισθο και οι δραστηριότητές του διευρύνθηκαν σε προεξοφλήσεις εμπορικών γραμματίων, ανοικτούς λογαριασμούς, ενυπόθηκα δάνεια, καταθέσεις και αργότερα δημοτικά δάνεια. Η ζήτηση για χρηματοδότηση ακολουθούσε τον κύκλο της τοπικής οικονομίας και αυξανόταν ιδιαίτερα κατά την αγορά των σταφυλιών και τις εξαγωγές κρασιού. Στη δικαιοδοσία του καταστήματος υπάγονταν επίσης η Θηρασία, η Ιος, η Μήλος, η Σίκινος, η Φολέγανδρος, η Αμοργός, η Ανάφη και η Κίμωλος.
Η ιστορία της τραπεζικής παρουσίας αποτυπώνει και τις μεταμορφώσεις της οικονομίας του νησιού. Στις αρχές του 20ού αιώνα, δίπλα στην αμπελουργία και στη ναυτιλία, εμφανίστηκαν νέες δραστηριότητες. Γύρω στο 1923 λειτουργούσαν δύο εργοστάσια καλτσοπλεκτικής, οινοποιείο, εργοστάσιο κονσερβών και πολτού ντομάτας και μακαρονοποιία. Το 1949 η παραγωγή κρασιού έφθανε τα 2,5 εκατομμύρια οκάδες και της ντομάτας τα 7 εκατομμύρια, ενώ λειτουργούσαν επτά εργοστάσια παρασκευής και συσκευασίας ντοματοπολτού, δύο οινοποιεία, δύο καλτσοπλεκτήρια και ένας αλευρόμυλος.
Η μακρά παρουσία της Εθνικής στη Σαντορίνη δεν ταυτίζεται με συγκεκριμένο κτίριο. Το υποκατάστημα άλλαξε αρκετές φορές στέγη. Το 1873 στεγάστηκε σε μισθωμένη κατοικία κοντά στην αγορά. Το 1877 μεταφέρθηκε στη λιθόκτιστη οικία του Μιχαήλ Ν. Δαργέντα, σε κεντρική θέση στα Φηρά. Αργότερα εγκαταστάθηκε σε ιδιόκτητο κτίριο της Εθνικής, το οποίο καταστράφηκε σχεδόν ολοκληρωτικά στους σεισμούς του 1956, με αποτέλεσμα να ακολουθήσουν προσωρινές στεγάσεις. Τον Ιούνιο του 1973, η Εθνική απέκτησε και πάλι ιδιόκτητη στέγη για το κατάστημα Θήρας. Η ιστορική συνέχεια, επομένως, αφορά την παρουσία της τράπεζας στο νησί και όχι ένα συγκεκριμένο κτίριο. Η ιστορία της Εθνικής στη Θήρα αποτελεί έτσι ένα μικρό κομμάτι της οικονομικής ιστορίας του ίδιου του νησιού. Από τους ειδικούς ανταποκριτές του 1842 και τα δάνεια στους αμπελουργούς έως την άνοδο του τουρισμού και τη σημερινή εποχή του digital banking.
Η τραπεζική παρουσία στη σημερινή Σαντορίνη, όμως, δεν περιορίζεται στην Εθνική. Και οι υπόλοιπες τρεις συστημικές τράπεζες, Τράπεζα Πειραιώς, Alpha Bank και Eurobank, έχουν μακρόχρονη παρουσία στο νησί με υποκατάστημα και δίκτυο ΑΤΜ, αναδεικνύοντας τη σημασία των οικονομικών και τουριστικών προοπτικών του νησιού. Παλαιότερα στο νησί λειτουργούσαν, μεταξύ άλλων, και άλλα καταστήματα τραπεζών που στη συνέχεια απορροφήθηκαν από τους σημερινούς τραπεζικούς ομίλους.