Σημαντική βελτίωση στους δείκτες αποφοίτησης στα ελληνικά ΑΕΙπροκάλεσε η διαγραφή των «αιωνίων» φοιτητών. Σε αυτό συνεπικουρεί και η ετήσια συρρίκνωση του αριθμού των εισακτέων λόγω του δημογραφικού προβλήματος.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της τελευταίας ετήσιας έκθεσης της Εθνικής Αρχής Ανώτατης Εκπαίδευσης (ΕΘΑΑΕ), ο συνολικός αριθμός αποφοίτων, από 54.203 το 2020-2021, αυξήθηκε σε 58.415 το 2024-2025, δηλαδή κατά 7,7%. Επίσης, όπως προκύπτει από την επεξεργασία των στοιχείων που έκανε ο Απόστολος Δημητρόπουλος, ειδικός σύμβουλος στην Προεδρία της Κυβέρνησης και πρώην γ.γ. Ανώτατης Εκπαίδευσης, ο λόγος αποφοίτων έτους προς νέους φοιτητές του ιδίου έτους στο σύνολο των ΑΕΙ αυξήθηκε, από 52,21% το ακαδημαϊκό έτος 2020-2021, σε 86,5% το 2024-2025. Η συνολική αύξηση του λόγου αποφοίτων/νέων εγγραφών μεταξύ 2020 και 2024 είναι 39,63% και αποδίδεται στη μείωση των εισακτέων από 84.665 το 2020-21 σε 67.549 το 2024-25 και, στους φοιτητές που είχαν ξεπεράσει τον ανώτατο χρόνο σπουδών της σχολής τους, δηλαδή στους «αιωνίους», και επιτάχυναν για να μη διαγραφούν (η πρώτη εφαρμογή του σχετικού νόμου ήταν από το 2025).
Τελευταία ευκαιρία
Βεβαίως, πολλοί ενδιαφέρθηκαν να ολοκληρώσουν τις σπουδές τους καθώς αυτή ήταν η τελευταία τους ευκαιρία, ωστόσο ο χρόνος αποφοίτησης είναι υψηλός. Αλλά, σύμφωνα με την έκθεση, κατά μέσον όσο μόνο 49,9% των εγγεγραμμένων φοιτητών είναι ενεργοί και αποφοιτούν σε ν, ν+1, ν+2 ή ν+3 έτη (όπου ν είναι ο ελάχιστος χρόνος σπουδών, συν τα χρόνια που εκ του νόμου προβλέπονται ως εύλογη παράταση, ανάλογα με το πρόγραμμα). Στην Ελλάδα, η διάρκεια των προπτυχιακών σπουδών κυμαίνεται από τέσσερα έως έξι χρόνια, αναλόγως επιστημονικού πεδίου. Παράλληλα, ο μέσος όρος αποφοίτησης στην κανονική διάρκεια των σπουδών είναι 20%, δηλαδή ένας στους πέντε αποφοίτησε εντός του ελάχιστου χρόνου σπουδών.
Οπως παρατηρεί η έκθεση, άμεση συνέπεια της παράτασης του χρόνου σπουδών είναι η καθυστέρηση εισόδου στην αγορά εργασίας και η συνεπακόλουθη απαξίωση των γνώσεων και των δεξιοτήτων των αποφοίτων, πέρα από τη μη παραγωγή αξίας στην οικονομία και την αποδυνάμωση της ανάπτυξης και των δυνατοτήτων βελτίωσης του επιπέδου ζωής σε ατομικό επίπεδο. Με άλλα λόγια, οι επιπτώσεις εντοπίζονται τόσο σε κοινωνικό και οικονομικό επίπεδο (π.χ. απασχόληση, εισφορές και πόροι για το κράτος, απώλεια προστιθέμενης αξίας) όσο και σε προσωπικό επίπεδο. Και εντέλει η αποφοίτηση στην κανονική διάρκεια σπουδών φαίνεται να συνδέεται με βελτιωμένη απασχολησιμότητα και καλύτερες αμοιβές. Για το θέμα η ΕΘΑΑΕ προτείνει, μεταξύ άλλων, τα εξής μέτρα:
• Θέσπιση πολιτικής ενθάρρυνσης των φοιτητών για αποφοίτηση στην κανονική διάρκεια, μέσω της αναζήτησης των λόγων καθυστέρησης.
• Σαφή αποτύπωση των προγραμμάτων σπουδών με αναλυτική παρουσίαση της ακολουθίας των μαθημάτων ανά εξάμηνο, των μαθησιακών αποτελεσμάτων, των πιστωτικών μονάδων.
• Συστηματική παρακολούθηση των επιδόσεων των φοιτητών για την καταγραφή της συμμετοχής, της πορείας τους και του βαθμού ικανοποίησής τους.
• Ενθάρρυνση χρήσης των υπηρεσιών του ακαδημαϊκού συμβούλου σε συνδυασμό με τη συμβουλευτική σταδιοδρομίας.