Το ενισχυόμενο Ελ Νίνιο αναδεικνύεται σε νέο παράγοντα κινδύνου για την παγκόσμια αγορά τροφίμων, καθώς οι μεταβολές στις βροχοπτώσεις και στις θερμοκρασίες απειλούν καλλιέργειες σε βασικές παραγωγικές περιοχές, σε μια περίοδο κατά την οποία οι εφοδιαστικές αλυσίδες παραμένουν ήδη υπό πίεση.
Σύμφωνα με το Reuters, οι διεθνείς μετεωρολογικές προβλέψεις δείχνουν ότι το φαινόμενο ενισχύεται και θα μπορούσε να εξελιχθεί σε «πολύ ισχυρό» επεισόδιο, αυξάνοντας τις θερμοκρασίες και διαταράσσοντας τα πρότυπα βροχοπτώσεων σε διαφορετικές περιοχές του πλανήτη.
Ενα από τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα της πίεσης που μπορούν να δεχθούν οι αγροτικές αγορές έρχεται από τη Δυτική Αφρική. Η Γκάνα, δεύτερη μεγαλύτερη παραγωγός κακάο στον κόσμο, αναμένει ότι η συγκομιδή της θα μειωθεί κατά περίπου 13% την επόμενη περίοδο, καθώς οι δυσμενείς καιρικές συνθήκες και οι ασθένειες πλήττουν την παραγωγή. Σύμφωνα με πληροφορίες του Bloomberg, η παραγωγή για την περίοδο που αρχίζει τον Σεπτέμβριο υπολογίζεται σε περίπου 650.000 τόνους, έναντι περισσότερων των 750.000 τόνων την τρέχουσα περίοδο.
Οι κίνδυνοι δεν περιορίζονται στην Γκάνα. Στην Ακτή Ελεφαντοστού, τη μεγαλύτερη παραγωγό κακάο παγκοσμίως, η StoneX προβλέπει παραγωγή περίπου 1,8 εκατ. τόνων το 2026-2027, μειωμένη κατά 11% σε σχέση με την προηγούμενη σεζόν, επικαλούμενη μεταξύ άλλων τον πιθανό αντίκτυπο ενός ισχυρού Ελ Νίνιο.
Η επιδείνωση των προοπτικών έρχεται σε μια αγορά που έχει ήδη γνωρίσει ακραίες διακυμάνσεις. Οι τιμές του κακάο κινούνται κοντά στις 6.000 δολάρια ο τόνος, έχοντας υποχωρήσει κάτω από τις 3.000 δολάρια τον Φεβρουάριο, μετά το ιστορικό υψηλό σχεδόν 13.000 δολαρίων στα τέλη του 2024. Μια νέα μείωση της παραγωγής στη Δυτική Αφρική θα μπορούσε να προσφέρει εκ νέου στήριξη στις διεθνείς τιμές. Οι πρώτες σαφείς ενδείξεις κινδύνου εντοπίζονται ήδη στην Αυστραλία και στη νότια Βραζιλία. Ο Φελίπε Ρέις, αναλυτής καλλιεργειών στην εταιρεία γεωαναλύσεων και δορυφορικής παρατήρησης EarthDaily, δήλωσε στο Reuters ότι οι δύο περιοχές εμφανίζουν σήμερα ορισμένους από τους πιο ξεκάθαρους κινδύνους που συνδέονται με την εξέλιξη του Ελ Νίνιο, αλλά για αντίθετους λόγους.
Στην Αυστραλία, το πρόβλημα είναι η εντεινόμενη ξηρασία, ενώ στη ζώνη παραγωγής σιταριού της νότιας Βραζιλίας οι υπερβολικές βροχοπτώσεις αυξάνουν τον κίνδυνο για την παραγωγή και την ποιότητα των σιτηρών. Το πρόβλημα για την αγορά είναι ότι το Ελ Νίνιο έρχεται να προστεθεί σε ένα ήδη επιβαρυμένο διεθνές περιβάλλον. Οι αλυσίδες εφοδιασμού τροφίμων έχουν τα τελευταία χρόνια βρεθεί αντιμέτωπες με ακραία καιρικά φαινόμενα, αυξημένο κόστος λιπασμάτων, εμπορικές αναταράξεις και προβλήματα στις θαλάσσιες μεταφορές.
Ο Τζόναθαν Κοουλχάουερ, managing director της πρακτικής εφοδιαστικής αλυσίδας στην εταιρεία τεχνολογίας UST, εκτιμά πως οι κλιματικές διαταραχές έχουν ήδη επηρεάσει την παγκόσμια προσφορά τροφίμων και ότι οι πιέσεις θα συνεχιστούν, με πιθανές συνέπειες τόσο στη διαθεσιμότητα όσο και στις τιμές.
Το κρίσιμο ερώτημα είναι κατά πόσον οι επιπτώσεις στην παραγωγή θα μεταφερθούν τελικά στις τιμές των τροφίμων. Η επίδραση δεν είναι αυτόματη ούτε ίδια για κάθε προϊόν. Εξαρτάται από το μέγεθος των ζημιών, τα διαθέσιμα παγκόσμια αποθέματα, τη δυνατότητα κάλυψης των απωλειών από άλλες παραγωγικές χώρες και το κόστος μεταφοράς. Ενα ισχυρό Ελ Νίνιο, ωστόσο, μπορεί να πλήξει ταυτόχρονα διαφορετικές καλλιέργειες και γεωγραφικές ζώνες, περιορίζοντας τη δυνατότητα της αγοράς να αντισταθμίσει εύκολα τις απώλειες.
Γι’ αυτό και οι επόμενες εβδομάδες θεωρούνται καθοριστικές. Εάν οι σημερινές προβλέψεις επιβεβαιωθούν και οι καιρικές αποκλίσεις αρχίσουν να επηρεάζουν μετρήσιμα τις αποδόσεις, το Ελ Νίνιο μπορεί να εξελιχθεί από μετεωρολογικό φαινόμενο σε νέο παράγοντα πίεσης για τις διεθνείς τιμές τροφίμων.