Φόρτωση Text-to-Speech…
«Με ενδιαφέρει να μπαίνω στη θέση του θεατή και να αναρωτιέμαι τι μπορεί να αισθανθεί κανείς μπροστά σε ένα έργο που δεν βρίσκεται συχνά στη σκηνή», λέει ο σκηνοθέτης Θωμάς Μοσχόπουλος. «Με ενδιαφέρει επίσης να αναζητώ γιατί κάποια έργα μένουν στο περιθώριο. Συχνά, οι λόγοι έχουν σχέση με το αν προσφέρουν στιβαρούς πρώτους ρόλους, αφήνοντας στη σκιά άλλα που είναι εξαιρετικά ενδιαφέροντα ως σύνολο», προσθέτει.
Ολοι οι ήρωες του έργου ξεκινούν από μια πολύ στιβαρή θέση, την οποία στη συνέχεια αναιρούν. Περισσότερο πρόκειται για την οπτική του ποιητή απέναντί τους παρά για μια συνειδητή δια- πίστωση των ιδίων.
Αφορμή της συζήτησής μας είναι η τέταρτη κάθοδός του στην Επίδαυρο μετά την «Αλκηστη», τις «Τραχίνιες» και την «Ιφιγένεια εν Ταύροις». Ο «Ιων» του Ευριπίδη, έργο στο οποίο ο Μοσχόπουλος υπογράφει μετάφραση, σκηνοθεσία και δραματουργική επεξεργασία, είναι η νέα παραγωγή του Θεατρικού Οργανισμού Κύπρου και κλείνει το φετινό Φεστιβάλ Επιδαύρου (28-29/8). Η επιλογή του «Ιωνα» για την επιστροφή του στο αρχαίο αργολικό θέατρο στηρίζει τη φιλοσοφία του: έργα που βρίσκονται εκτός δημοφιλούς ρεπερτορίου, στο μεταίχμιο μεταξύ τραγικού και κωμικού, στη ρευστότητα που γεννά η αμφισημία των χαρακτήρων.
– Τι σας ελκύει στη μεταιχμιακή περιοχή τραγωδίας-κωμωδίας, όπου τοποθετείται ο «Ιων»;
– Εχει σχέση και με την εποχή μας, αλλά και με τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζω τα πράγματα. Πιστεύω ότι η ευκολία με την οποία πολώνονται σήμερα οι απόψεις χρειάζεται μια αντίθετη κίνηση: σχετικοποίηση. Σήμερα που υπάρχει μεγάλη ευκολία να τοποθετείται κανείς στη μία ή την άλλη πλευρά, έχει σημασία να συνειδητοποιήσουμε ότι οι σκέψεις και οι βεβαιότητές μας μπορεί να μην είναι τόσο απόλυτες όσο νομίζουμε.
– Από τα πρόσωπα του «Ιωνος», η Κρέουσα μοιάζει να φέρει έντονα το στοιχείο της αμφισημίας.
– Ολοι οι ήρωες του έργου ξεκινούν από μια πολύ στιβαρή θέση, την οποία στη συνέχεια αναιρούν. Περισσότερο πρόκειται για την οπτική του ποιητή απέναντί τους παρά για μια συνειδητή διαπίστωση των ίδιων. Η Κρέουσα είναι όντως ένας εξαιρετικά σύνθετος και ενδιαφέρων χαρακτήρας· θα έλεγα, ένας από τους πιο πλούσιους χαρακτήρες του Ευριπίδη. Παραπαίει ανάμεσα στα άκρα, από το δραματικό έως το αυτοσαρκαστικό στοιχείο. Είναι ένας άνθρωπος που έχει βρεθεί στο περιθώριο και μέσα από αυτή τη συνθήκη αρχίζει να αποκτά ένα είδος αυτογνωσίας. Υπάρχει, επίσης, ένα πικρό χιούμορ που διαπερνά τον χαρακτήρα της.
– Το σκηνικό της παράστασης έχει ισχυρό εικαστικό χαρακτήρα. Πώς συνδέεται με τη σκηνοθετική σας θέση;
– Παραπέμπει στην έννοια του θεάματος και στο κενό που μπορεί να κρύβεται πίσω από αυτό. Με ενδιαφέρει η αντανάκλαση, η οποία πολλές φορές γίνεται ισχυρότερη από το ίδιο το αντικείμενο. Ο ναός των Δελφών που δημιουργήσαμε, λειτουργεί περισσότερο ως ένα ψευδο-εντυπωσιακό φαινόμενο, κάτι σχεδόν «Λας Βέγκας», παρά ως μια απόπειρα να κατασκευαστεί κάτι που θα παραπέμπει σε μια ιστορική αναπαράσταση.
– Υπάρχει, πιστεύετε, παράδοση στο ελληνικό θέατρο για το πώς οφείλει να «ανεβαίνει» το αρχαίο δράμα;
– Υπάρχουν κάποιες τάσεις που δημιουργούν κατά καιρούς ένα είδος μόδας – αισθητικής ή ιδεολογικής. Μπορεί να ξεκινούν από τον Ροντήρη ή τη γερμανική σχολή και να αποτέλεσαν για ένα διάστημα μια «παράδοση» μέχρι να μεταλλαχθούν σε κάτι άλλο. Παράδοση μπορείς να συναντήσεις, για παράδειγμα, στο θέατρο Καμπούκι, όπου πρακτικές περνούν αναλλοίωτες από γενιά σε γενιά επί αιώνες. Εμείς έχουμε επίγνωση μιας παράδοσης ή, καλύτερα, μια «νεο-παράδοση», η οποία ενδεχομένως αποτελεί μια κατασκευή· σαν το συρτάκι που ουδέποτε υπήρξε γνήσιος λαϊκός χορός.
– Ωστόσο θεωρείτε ότι το αρχαίο δράμα παραμένει ζωντανό, προκλητικό «υλικό» για έναν σύγχρονο δημιουργό;
– Φυσικά. Κατ’ αρχάς είναι ίσως ένα από τα σημαντικότερα θεατρικά υλικά που έχουν καταγραφεί, μια σπουδαία πηγή γνώσης για το πώς λειτουργεί το θέατρο παρά την έλλειψη πληροφοριών σχετικά με την αυθεντική μορφή των παραστάσεων. Ας αρχίσουμε λοιπόν να το μελετάμε λίγο περισσότερο ιστορικά και να μην επιβάλλουμε αυθαίρετα απόψεις. Ταυτόχρονα, όμως, θα έπρεπε να στηρίζουμε περισσότερο την ελευθερία της έκφρασης παρά τη συντήρηση. Διαφορετικά, το αρχαίο δράμα κινδυνεύει να γίνει απλώς ένα μνημείο που δεν αφορά κανέναν.