Φόρτωση Text-to-Speech…
Ταξίδι-αστραπή στη Χίο. Όχι για αναψυχή ή εργασία. Το ’χω τάμα όμως, όσο σφιχτό και αν είναι το πρόγραμμα, θα περάσω από τα Μαστιχοχώρια. Στο Πυργί τώρα, επειδή διαθέτει το χάρισμα να αποδιώχνει τα άγχη μου. Βαδίζω στα σοκάκια του και συντονίζομαι με το ασπρόμαυρο καλειδοσκόπιο που καλύπτει τις προσόψεις των σπιτιών του – ξυστά ονομάζονται τούτα τα γεωμετρικά μοτίβα. Δεν χρειάστηκε πολλή ώρα για να συνδεθεί ξανά η σκέψη μου με την άχρονη και γαλήνια αιγαιοπελαγίτικη σταθερά. Ωραία είμαστε εδώ. Και μετά, σε μια στροφή του δρόμου με αιφνιδίασε ευχάριστα η ευφορική μοσχοβολιά της μαστίχας. Είναι η ζέστη του απομεσήμερου που κάνει τα ακαθάριστα ακόμη κομμάτια της, τα οποία οι παραγωγοί άρχισαν ήδη να αποθηκεύουν στα σπίτια τους, να ευωδιάζει έντονα. Ιδανικώς η εξόρμησή μου θα ολοκληρωνόταν στο παλιό καφενείο του χωριού, απολαμβάνοντας ένα υποβρύχιο με μαστίχα. Τίγκα ασφαλώς στη ζάχαρη, αλλά, εντάξει, κάποια πάθη είναι αδιαπραγμάτευτα. Έχω να προλάβω όμως την πτήση της επιστροφής, αναβάλλω λοιπόν την κατάδυση στα χρόνια της αθωότητας για την επόμενη φορά.
Στη Χώρα προμηθεύομαι μερικά κουτάκια με χοντρή μαστίχα, την προορίζω ως δώρο για κάποιους Άραβες συνεργάτες. Είναι γνωστό ότι άπαντες στον ισλαμικό κόσμο τη λατρεύουν. Θυμάμαι μάλιστα ότι ήταν μια Λιβανέζα φίλη εκείνη που, πίσω πολύ στον χρόνο, μου αποκάλυψε το εντελώς άγνωστο στη χώρα μας χάρισμα της μαστίχας να καίγεται ως εξαίσιο θυμίαμα. Τη μεταχειρίζομαι όποτε απαιτείται να φέρω στον χώρο μου θάλπος και αισιοδοξία, κι από τις ενθουσιώδεις αντιδράσεις όσων εισπνέουν τον λευκό καπνό της τεκμαίρεται πως δεν αυθυποβάλλομαι. Πολύ πιο συχνά, φυσικά, την αξιοποιώ ως καρύκευμα, φροντίζω πάντοτε να μην ξεμένω από σκόνη μαστίχας. Η γεύση της είναι έντονη και σε μεγαλύτερη ποσότητα πικρίζει, τη μεταχειρίζομαι λοιπόν με φειδώ στις κρέμες και στο ρυζόγαλο, στον σιμιγδαλένιο χαλβά και στην πορτοκαλόπιτα. Ταιριάζει επίσης πολύ, ανακατεμένη σε μέλι, πάνω από μαλακά τυριά σαν το μανούρι και το ανθότυρο, μπορούμε επίσης να προσθέσουμε σπασμένο φιστίκι Αιγίνης ή κομμένο σε φέτες σύκο. Κάλλιο να κάνω επιστημονική στροφή, διότι, παρότι τώρα που τα γράφω είμαι χορτάτος, με τυραννάει ήδη μια πεισματική λαχτάρα. Το μαστιχόδεντρο (Pistacia lentiscus var. chia) είναι μια ποικιλία του γνωστού μας σχίνου, η οποία ριζώνει εύκολα σε αρκετές περιοχές. Μόνο όμως στη νότια Χίο τα «δάκρυα» της ρητίνης που εκκρίνονται όταν χαραχτεί ο κορμός και τα χοντρά κλαδιά της πήζουν για να σχηματιστεί η μαστίχα. Δεν ανακαλύψαμε ακόμη γιατί οι χιώτικοι μαστιχότοποι διατηρούν τούτο το προνόμιο, σίγουρο πάντως είναι ότι οι κάτοικοί της γνωρίζουν καλά, εδώ και χιλιάδες χρόνια, πώς να το αξιοποιούν. Λόγω της μεγάλης ζήτησης που υπήρχε ανέκαθεν για τη μαστίχα, οι Γενοβέζοι κυρίαρχοι της Χίου εφάρμοσαν ένα μονοπωλιακό καθεστώς στη διαχείρισή της, ενώ την ίδια τακτική ακολούθησαν μέχρι την απελευθέρωση της νήσου οι Οθωμανοί που τους διαδέχτηκαν. Οι κοινότητες των καλλιεργητών του μαστιχόδεντρου απολάμβαναν, βέβαια, ειδικά δικαιώματα ως αντάλλαγμα για το περιζήτητο προϊόν που παρήγαν. Σήμερα, το προϊόν του μόχθου περίπου πέντε χιλιάδων οικογενειών, ύστερα από το πολύ κοπιαστικό φθινοπωρινό καθάρισμα της μαστίχας, καταλήγει στην Ένωση Μαστιχοπαραγωγών Χίου. Μετά την απαραίτητη επεξεργασία, το εμπορεύεται διεθνώς σε διάφορες μορφές, από μαστίχα πίτα, χονδρή, ψιλή και σκόνη μέχρι μαστιχόνερο, μαστιχέλαιο και τσίκλες.
Μετά την απαραίτητη επεξεργασία, η μαστίχα της Χίου εξάγεται σε διάφορες μορφές, από μαστίχα πίτα, χονδρή, ψιλή και σκόνη μέχρι μαστιχόνερο, μαστιχέλαιο και τσίκλες.
Παραδοσιακά, η μαστίχα χρησιμοποιείται ακόμη για τη διατήρηση της στοματικής υγιεινής και την καταπολέμηση αρκετών ενοχλήσεων του πεπτικού, όπως η δυσπεψία. Εδώ και δεκαετίες γνωρίζουμε επιπλέον, από κλινικές μελέτες, ότι, χάρη στην αντιμικροβιακή δράση της ενάντια στο βακτήριο που προκαλεί πεπτικά έλκη, αποτελεί ασφαλή θεραπεία για την επούλωσή τους. Οι λιγοστοί γνωστοί μου που, αφού υπέφεραν για χρόνια, κατέφυγαν στις δυνάμεις της, ασφαλώς και δεν αποτελούν στατιστικώς επαρκές δείγμα. Επιβεβαιώνω, πάντως, ότι πλέον ορκίζονται στο όνομά της…