Φόρτωση Text-to-Speech…
Λέγαμε χθες πόσο κομβικό ήταν για την Ευρώπη της «Ανοιξης των Λαών» το έτος 1848 και πόσο απείχε από αυτό το πνεύμα η βικτωριανή Αγγλία, παρότι εκεί δημοσιεύθηκε για πρώτη φορά το «Κομμουνιστικό Μανιφέστο», τον Φεβρουάριο εκείνης της φοβερής χρονιάς.
Οι Αγγλοι, παρά τις τρομακτικές κοινωνικές αδικίες (την εξαθλίωση της παιδικής εργασίας, τη φτώχεια, την εγκληματικότητα ακόμα – βλέπε Τζακ τον Αντεροβγάλτη), το είχαν ρίξει στον πνευματισμό: «σεάνς» με μέντιουμ, φωτογραφίες φαντασμάτων και εκτοπλασμάτων, «επικοινωνίες» με τους νεκρούς κ.τ.λ. Ο ορθολογιστής συγγραφέας του Σέρλοκ Χολμς, ο σερ Αρθουρ Κόναν Ντόιλ, ήταν, μεταξύ πολλών άλλων, φανατικός πνευματιστής.
Παράξενη εποχή: το τηλέφωνο, ο τηλέγραφος, ο ηλεκτρισμός, τα μεγάλα τεχνολογικά άλματα εξέθρεψαν, παραδόξως, αυτό το πνεύμα του παραλόγου: ο χρόνος και ο χώρος είχαν εκμηδενιστεί αίφνης: φωνές ακούγονταν από το πουθενά, η επικοινωνία με άλλους, μακρινούς τόπους γινόταν στιγμιαία, το δε ηλεκτρικό προσέφερε μιαν αλλόκοτη φαντασμαγορία τις νύχτες. Στο μεταξύ, στη Γερμανία, ένας ιδιοφυής, και μάλλον νευρικός και φυγόκοσμος, γεωμέτρης, ο Μπέρνχαρντ Ρίμαν, εισήγαγε επίσημα το 1854 τη γενική έννοια των πολυδιάστατων χώρων στη διάσημη ομιλία του στο θρυλικό Πανεπιστήμιο του Γκέτινγκεν. Αλλες διαστάσεις; Εκεί βρίσκονταν οι νεκροί, οι άγγελοι, ακόμα και ο Θεός ο ίδιος; Αυτό πίστεψαν οι Βικτωριανοί – και όχι μόνον αυτοί.
Εκείνη τη σημαδιακή χρονιά του 1848, ένας Αγγλος συγγραφέας που όλοι γνωρίζουμε, ο Κάρολος Ντίκενς έγραψε μια κριτική βιβλίου στην ιστορική εφημερίδα The Examiner (κορυφαίο προοδευτικό έντυπο που υποστήριξε μεταρρυθμίσεις όπως η κατάργηση του δουλεμπορίου και φιλοξένησε πένες όπως αυτές των Κιτς, Σέλεϊ και Βύρωνα – έκλεισε το 1886) για ένα μεγάλο best seller της εποχής, το «The Night Side of Nature» (Η νυχτερινή πλευρά της φύσης) της Κάθριν Κρόου. Συλλογή που συγκέντρωνε αληθινές, υποτίθεται, ιστορίες φαντασμάτων.
Ο Ντίκενς, αυτός ο έξοχος συγγραφέας δικών του ιστοριών με φαντάσματα, αναγνώριζε μεν τη σαγήνη που προκαλούν αυτές οι ιστορίες, πλην όμως απέρριπτε την πραγματολογική τους βάση, κρίνοντας πως πρόκειται για ψευδαισθήσεις, παραισθήσεις, καθαρά μυθεύματα ή φαινόμενα που βρίσκουν κάποτε τη λογική τους εξήγηση, στο πλαίσιο των φυσικών νόμων.
Οπως γράφει ο Αγγλος συγγραφέας Μέρλιν Κόβερλεϊ στο ωραίο βιβλίο του «Hauntology. Ghosts of Futures Past» (Oldcastle Books, 2020), ο Ντίκενς, συλλέκτης και ο ίδιος τέτοιων αλλόκοτων ιστοριών, ήταν ιδιαίτερα επικριτικός με όλα αυτά τα μέντιουμ, εισαγόμενα και μη, που κατέκλυσαν το Λονδίνο εκείνη την εποχή. Μπορούσε να κατανοήσει την ανθρώπινη ανάγκη για το εξωτικό, το διαφορετικό, το παράδοξο, την απάτη, όμως του ήταν αδύνατον να την ανεχθεί, ειδικά όταν γινόταν εις βάρος του βαθύτερου ανθρώπινου πόνου.
Το 1862 ιδρύθηκε στο Λονδίνο μία από τις πρώτες εταιρείες παραφυσικών ερευνών, το Ghost Club. Ιδρυτές του; Μια ομάδα πανεπιστημιακών του Κέμπριτζ. Η συνέχεια αύριο.