Φόρτωση Text-to-Speech…
Η Λήμνος, το νησί του Ηφαίστου και ο σιτοβολώνας του Αιγαίου, δεν εξαντλείται σε μια επίσκεψη. Το ίδιο και η γαστρονομία της. Στα μικροσκοπικά χωριά, όπως τα Λύχνα και τη Δάφνη, οι ντόπιοι καλλιεργούν, τυροκομούν, βοσκούν τα ζωντανά τους και μαζί με τους ψαράδες προμηθεύουν τους ανθρώπους της εστίασης με φρέσκα υλικά μιας Ελλάδας ξεχασμένης στον χρόνο. Δεν είναι εύκολο να επιλέξεις ούτε μαγαζί ούτε πιάτο, ούτε καν εκδοχή – νόστιμη η ντόπια φάβα (άφκος) ζεστή με ελαιόλαδο και κάπαρη, εξίσου νόστιμη παγωμένη με κρεμμύδι, ελαιόλαδο και λεμόνι.
Αυτό το παράδειγμα της τοπικής οικονομίας που βασίζεται σε μια καλά οργανωμένη σύνδεση παραγωγών-καταστηματαρχών μπορεί να λειτουργήσει και σε άλλα νησιά. Πρώτον, γιατί ευφραίνεται ο ουρανίσκος μας. Δεύτερον, διότι δεν πληρώνουμε μια περιουσία για δυο-τρίτα πιάτα. Και τρίτον, γιατί η παραγωγή φυλάει τα μπόσικα ενάντια στο άπληστο κύμα του υπερτουρισμού, που καταπίνει τα πάντα στο πέρασμα του.
Ληνάρια: για κόκορα ραγού με φλωμάρια κάτω από τις μουριές
Tο 2022 ο Θωμάς Μουράτογλου αποφάσισε να στήσει τα τραπεζάκια του στην ανατολική πλευρά της Λήμνου, στον παραδοσιακό οικισμό του Ρωμανού, κάτω από μεγάλες μουριές. Εκεί, αξιοποιώντας τις εκλεκτές πρώτες ύλες του νησιού, όπως τα τυριά του Καφαλτή και ζαρζαβατικά από κοντινούς παραγωγούς, σερβίρει μια βαθιά ελληνική κουζίνα που ισορροπεί ανάμεσα στο κρέας και στο ψάρι.
Μαζί με τααμπελοφάσουλαΛήμνου και τον λευκό ταραμά, ο Νίκος Αγγελής, που ηγείται τα δυο τελευταία χρόνια της κουζίνας, μαγειρεύει αχνιστές μπουκιές ψαριού με κολοκυθάκι και καρότο, κόκορα ραγού με φλωμάρια και τσιγαριαστό αρνί.
Ρωμανού, Τ/22540-72.452
Φλωμάρι: τα θαυματουργά χέρια της Μάλαμας
Αμπελοφάσουλα, ντομάτες, πατάτες, πιπεριές, ασπρομύτικα φασόλια κι όλων των ειδών τα ζαρζαβάτια, εκτός από κρεμμύδια, καλλιεργεί στο χωράφι της. Τυριά, όπως μελίχλωρο, καλαθάκι και φέτα, και κρέας προμηθεύεται από τον κτηνοτρόφο-τυροκόμο αδελφό της. Ψάρια και θαλασσινά, δηλαδή συναγρίδες, αστακούς κι ένα σωρό ακόμη, από τα τοπικά καΐκια με τα οποία συνεργάζεται από το 2016, όταν άνοιξε το μαγαζί.
Η Λημνιά Μάλαμα Μπανάβου, στην παραλία Γομάτι, αναδεικνύει με πάθος τον τόπο της μέσω της κουζίνας της. Αφήνει τη φρεσκάδα των υλικών να «μιλήσει», δεν τα «εξευγενίζει» με μαγειρικά κόλπα, και σέβεται την οικογενειακή κληρονομιά – αχ αυτά τατυροπιτάκιαμε το φρέσκο τους τυρί!
Γομάτι, Τ/697-61.44.381
Ριζά: για μπαρμπούνια σαβόρο με ξίδι τριαντάφυλλο
Γαρίδες, μπαρμπούνια, σαρδέλες, σκορπίνες, δράκαινες και όλα τα θαλασσινά καλούδια από τα καΐκια του νησιού. Από τα αδέλφιαΣαλαμουσά, βραβευμένα με βραβείο ποιότητας το 2020, αλεύρια και τοπικές ποικιλίες οσπρίων, όπως ασπρομύτικα φασόλια.
Ξίδι τριαντάφυλλο, που χρησιμοποιείται μεταξύ άλλων για τα μπαρμπούνια σαβόρο, με κατοστάφυλλα μαγιάτικα τριαντάφυλλα. Κι όλα τούτα, μαγειρεμένα με απλότητα, ακολουθώντας τη λογική του «μαγειρεύουμε με ό,τι έχουμε».
Έξι χρόνια μετά το άνοιγμά τους, τα Ριζά παραμένουν προσηλωμένα στον στόχο τους: να συστήσουν με περηφάνια τα λημνιά προϊόντα στους επισκέπτες. Ενδιαφέρον στοιχείο οι δυο λίστες κρασιών, μία με τοπικές ετικέτες κι άλλη μία με οίνους από άλλα νησιά της Ελλάδας.
Μύρινα, Τ/22540-29.519
Έννοια Πο’χς: εδώ τρώμε παέγια με ψιλό φλωμάρι
Αυτό το μαγαζί στα Λύχνα ήταν από τα πρώτα που έβαλαν το νησί στον γαστρονομικό χάρτη της χώρας το 2013. «Μήτρα» μαγείρων, όπως του Λουκά Μάιλερ, και πρεσβευτής των τοπικών προϊόντων, εξέλιξε την παράδοση του χώρου που παλιότερα λειτουργούσε ως καφενείο. Και ο Λημνιός Βασίλης Πιαντές, που στα 25 του αποφάσισε να εγκατασταθεί μόνιμα στον τόπο καταγωγής του, ύστερα από δεκατρία χρόνια νιώθει ότι δικαιώνεται.
Έχοντας στήσει μια τοπική αλυσίδα προμηθειών –παίρνει λόγου χάρη ζαρζαβατικά καθημερινά από τους παραγωγούς του μικρού χωριού– προτείνει μαζί με τη σεφ Μαρία Τζαμτζή ελληνικά πιάτα με κάποιες ισπανικές επιρροές. Ξεχωρίζουν οισουπιέςμε ρεβύθια και η παέγια με ψιλό φλωμάρι.
Λύχνα, Τ/22540-72.210
Ουζερί Μενέλαος: για ξιδάτο χταπόδι και κουτσομούρα
Το συγκεκριμένο ουζερί, που από το 1912 λειτουργούσε ως καφενείο και άνοιξε ξανά το 2011 ύστερα από ένα διάλειμμα πέντε ετών, θυμίζει τα παιδικά μας καλοκαίρια. Τίποτα επιτηδευμένο, ούτε στη γεύση ούτε στο σκηνικό. Εδώ απολαμβάνεις αφρόψαρα στο τηγάνι, φάβα Λήμνου με κρεμμυδάκι και λεμόνι, μαμαδίσιους κολοκυθοκεφτέδες και χειροποίητες αλοιφές, όπως το δροσερό τζατζίκι που απορροφά τη γεύση του τηγανητού.
Ο Σταύρος είναι στο ψήσιμο, η γυναίκα του Τζίνα στα τηγάνια και μια βοηθός στις προετοιμασίες. Το μαγαζί παραμένει ανοιχτό σχεδόν όλο τον χρόνο, και οι τιμές του είναι πολύ προσιτές.
Νέα Κουτάλη, Τ/22540-51.209
Saravar Beach Bar: χοιρινό κότσι στον ξυλόφουρνο πάνω στην παραλία
Μπροστά στη θάλασσα, στην αμμώδη παραλία της Σαράβαρης στη βορειοανατολική Λήμνο, στο παλιό εξοχικό σπίτι του παππού του, ο σαραντάχρονος σήμερα Αντρέας Αλατεράς από το 2009 επιμένει στη λημνιακή κουζίνα. Σερβίρει σκορδάτα αμπελοφάσουλα από το χωράφι του, φτιάχνει θερινές σαλάτες με τα δικά του ζαρζαβατικά, και σιγομαγειρεύει στον ξυλόφουρνο του λογής-λογής νοστιμιές.
Σούπερ-σταρ πιάτο το χοιρινό κότσι στον ξυλόφουρνο, που το συναγωνίζεται τοαρνάκι με πατάτες. Δεν περιμένεις τόση νοστιμιά σε ένα χίπικο beach bar, ούτε τέτοια γαστρονομική παιδεία. Από τις πιο ευχάριστες «εκπλήξεις» του νησιού.
Σαράβαρη, Τ/694-83.80.969
Φάος: για μελωμένο ψάρι με μπάμπιες
Το νέο εγχείρημα του Λουκά Μάιλερ μετράει έναν χρόνο ζωής. Πρόκειται για μια θερινή ταβέρνα με τραπεζάκια σε ένα άπλωμα μπροστά στη θάλασσα, σαν να βρίσκεσαι σε μια μεγάλη σπιτική αυλή, και πρωταγωνιστή τον ξυλόφουρνο.
Σερβίρει πιάτα βασισμένα στην αργή φιλοσοφία μαγειρέματος, όπως φλωμάρια με μοσχάρι, κατσίκι με πατάτες και μελωμένο ψάρι με μπάμιες. Τα ψωμιά είναι δικά του, φτιαγμένα με λημνιά αλεύρια, όπως και τα ξεχωριστά γλυκά, σαν τη γαλατόπιτα στον ξυλόφουρνο με παγωτό.
Το μαγαζί προσφέρει και τσιπουρομεζέδες –ό,τι καλύτερο την ώρα του ηλιοβασιλέματος στον Κάσπακα–, όπως κολιό, σαρδέλα στο μαντέμι και μελιτζανοσαλάτα.
Άγιος Ιωάννης, Τ/697-35.69.679
Kali: πολυσυλλεκτική κουζίνα με τοπικά προϊόντα
Ένα ταξίδι στις γεύσεις του κόσμου με προϊόντα (τα περισσότερα) από τη Λήμνο. Αυτό προτείνουν τα αδέλφια Παναγιώτης και Κωνσταντίνος Καλλιγερίδης στο μικρό χωριό Καλλιόπη. Αφού ταξίδεψαν πολύ, από την Αφρική μέχρι τη Σρι Λάνκα και την Αυστραλία, γνωρίζοντας προϊόντα, κουζίνες και τεχνικές, επέστρεψαν στο νησί για να στήσουν το δικό τους αντισυμβατικό σκηνικό: ένα μέρος με ξύλινες καρέκλες που η ατμόσφαιρα του θυμίζει κάτι ανάμεσα σε χίπικο μπαρ και παλιό καφενείο. Σερβίρει καφέ και πρωινό, φαγητό και κοκτέιλ. Ξεχωρίζουν οι οι χειροποίητες φοκάτσιες και το αργομαγειρεμένοκοκκινιστό, που συνοδεύεται με πατάτες και μπόλικο τριμμένο μελίχλωρο.
Καλλιόπη, Τ/697-58.65.401
Pezoula – δέκα χρόνια λημνιακό πρωινό
Ο Αλέξανδρος Αλεξάνδρου πριν μια δεκαετία αποφάσισε να δημιουργήσει στον Μούδρο μια «πρεσβεία» για τα τοπικά προϊόντα, προτείνοντας ταυτόχρονα στον επισκέπτη «γνώριμα» πιάτα αλλά σε μια πιο αναβαθμισμένη εκδοχή. Για παράδειγμα, στιςομελέτεςτου χρησιμοποιεί μελίχλωρο, στην pinsa φρέσκο καλαθάκι και στην πανακότα λημνιακό ταχίνι.
Οι πατάτες δεν είναι προτηγανισμένες, το κοτόπουλο το μαγειρεύει με μπίρα και στον καγιανά του βάζει ντόπια φέτα. Και σαν να μην έφταναν όλα αυτά, τα βράδια διοργανώνει και θεματικές μουσικές βραδιές. Φέτος, που γιορτάζει τα δέκα χρόνια, οι εκδηλώσεις έχουν πυκνώσει.
Μούδρος, Τ/22540-71.059
Limnos wines: Μοσχάτο με φόντο το Αιγαίο
Ο Αγροτικός Οινοποιητικός Συνεταιρισμός Λήμνου, που ιδρύθηκε το 1937, βρίσκεται σε μια πλαγιά στο λιμάνι της Μύρινας. Από το πανέμορφο κιόσκι του, στην άκρη της πλαγιάς, απολαμβάνεις τις ΠΟΠ ετικέτες του Limnos Wines με θέα την απεραντοσύνη του Αιγαίου.
Εξίσου απολαυστική είναι και η ξενάγηση στις εγκαταστάσεις του, όπου ο επισκέπτης μπορεί να δει όλη την οινική ιστορία της Λήμνου, όπως τις μεγάλες τσιμεντένιες δεξαμενές οινοποίησης με το φινιστρίνι.
Σήμερα η «Ένωση» συνεργάζεται με περισσότερους από 450 αμπελοκαλλιεργητές, συμβάλλοντας ουσιαστικά στη διατήρηση της αμπελοκαλλιέργειας, και διεκδικεί βραβεία σε παγκόσμιους διαγωνισμούς, σαν το χρυσό βραβείο του «Λιαστού» το 2022 στον διαγωνισμό «Concours Mondial de Bruxelles».
Λιμάνι Αγίου Νικολάου, Τ/22540-25.515