Τον δρόμο για ταχύτερη μείωση του δημοσίου χρέους ανοίγει η πιθανή υπέρβαση του στόχου για το πρωτογενές πλεόνασμα. Το οικονομικό επιτελείο εξετάζει την πρόωρη αποπληρωμή χρέους σχεδόν 13 δισ. ευρώ φέτος, από περίπου 9 δισ. ευρώ που υπολογιζόταν αρχικά, καθώς εκτιμάται πλέον πως το πρωτογενές πλεόνασμα θα ξεπεράσει σημαντικά τις προηγούμενες εκτιμήσεις, ενώ το ευρωπαϊκό όριο αύξησης δαπανών δεν επιτρέπει τη πλήρη αξιοποίησή του σε μέτρα στήριξης.
Σύμφωνα με τα στοιχεία εκτέλεσης κρατικού προϋπολογισμού που δημοσιεύθηκαν χθες, το πρωτογενές πλεόνασμα ανήλθε σε 5,725 δισ. ευρώ στο επτάμηνο έναντι στόχου για πλεόνασμα 4,417 δισ. ευρώ. Μεγαλύτερο «καύσιμο» αποτέλεσαν τα φορολογικά έσοδα, τα οποία διαμορφώθηκαν σε 42,475 δισ. ευρώ –εξαιρώντας τα ποσά από τη σύμβαση παραχώρησης της Εγνατίας Οδού και την άδεια λειτουργίας καζίνο στο Ελληνικό– ξεπερνώντας τον στόχο κατά 1,112 δισ. ευρώ ή 2,7%.
Μεταξύ άλλων, λόγω του υψηλότερου πληθωρισμού και της αυξητικής τάσης του τουρισμού και των ταξιδιωτικών εισπράξεων, ο πήχυς για το πρωτογενές πλεόνασμα δύναται να τοποθετηθεί πλέον υψηλότερα για το σύνολο του έτους.
Ο ΟΔΔΗΧ αναμένει πρωτογενές πλεόνασμα άνω του 4% έναντι στόχου για 3,2% που είχε περιληφθεί στην έκθεση προόδου τον Απρίλιο. Μερικά εκατομμύρια από αυτή την υπέρβαση αποτελούν μόνιμα έσοδα από την αντιμετώπιση της φοροδιαφυγής και θα αξιοποιηθούν για το πακέτο μέτρων του 2027 που θα ανακοινωθεί στη ΔΕΘ. Ωστόσο, μεγάλο μέρος της πιθανής υπέρβασης δεσμεύεται από τους νέους δημοσιονομικούς κανόνες στο πλαίσιο του Συμφώνου Σταθερότητας.
Με περιορισμένο βαθμό ελευθερίας στην αξιοποίηση των υπερπλεονασμάτων, το οικονομικό επιτελείο στρέφεται στην πρόωρη αποπληρωμή χρέους. Σύμφωνα με πηγές του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, υπολογίζεται ότι για κάθε 1 δισ. ευρώ πρόωρης αποπληρωμής, η εξοικονόμηση από τους τόκους ανέρχεται σε περίπου 30 εκατ. ευρώ ετησίως, ενώ εκτιμάται ότι ενισχύεται η αξιοπιστία της χώρας και περιορίζονται οι μελλοντικές χρηματοδοτικές ανάγκες. Παράλληλα, η πρόωρη αποπληρωμή επιτρέπει τη διατήρηση υψηλότερου αποθέματος ρευστότητας, με τα ταμειακά διαθέσιμα να αναμένεται να διαμορφωθούν σε πάνω από 30 δισ. ευρώ το 2026.
Οπως έχει γράψει η «Κ», ο ΟΔΔΗΧ το β΄ εξάμηνο αναμένεται να προχωρήσει σε πρόωρες αποπληρωμές χρέους ύψους 4,7 δισ. ευρώ. Εξ αυτών, τα 2,5 δισ. μέχρι τα τέλη Οκτωβρίου που αφορούν δάνεια του Ευρωπαϊκού Ταμείου Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας (EFSF) για δόσεις του 2027 και του 2028 και τα 2,2 δισ. ευρώ στις 15 Δεκεμβρίου που αφορούν ομόλογο λήξης του 2027.
Πέραν αυτών, το Ελληνικό Δημόσιο είχε προχωρήσει τον Ιούνιο σε πρόωρη αποπληρωμή 6,94 δισ. ευρώ δανείων του πρώτου μνημονίου (GLF) και προβλέπει μείωση των εντόκων γραμματίων κατά περίπου 1,2 δισ. ευρώ φέτος. Το σύνολο των πρόωρων αποπληρωμών, στα 12,84 δισ. ευρώ, υπολογίζεται ότι αποφέρει από φέτος ετήσιο όφελος άνω των 360 εκατ. ευρώ, σύμφωνα με πηγές του ΥΠΕΘΟ. Τελικά, σύμφωνα με τον ΟΔΔΗΧ, το ελληνικό χρέος αναμένεται να υποχωρήσει στο 137% του ΑΕΠ το 2026 έναντι προηγούμενης εκτίμησης για 138,2%, φέρνοντας ήδη από φέτος τη χώρα στη δεύτερη θέση των πιο χρεωμένων χωρών της Ευρωζώνης, πίσω από την Ιταλία.