Φόρτωση Text-to-Speech…
Δεν ήταν η πρώτη φορά που ένα ποτάμι λυμάτων ξεχύθηκε ανάμεσα στις ξαπλώστρες της ακτής Παπανικολή στη Νέα Χώρα Χανίων και εξέβαλε στη θάλασσα. Πέρυσι συνέβη λίγες ημέρες μετά τον Δεκαπενταύγουστο, φέτος λίγες ημέρες πριν. Αιτία, βλάβη σε κεντρικό αγωγό του υπερφορτωμένου αποχετευτικού δικτύου που διοχετεύει τα υγρά απόβλητα στον βιολογικό καθαρισμό. Τα φρεάτια ξεχείλισαν, τα αυξημένα κατά πολύ λύματα πλημμύρισαν τους δρόμους και κατέληξαν στη θάλασσα. Μολονότι η Κρήτη έχει υψηλά, πολύ υψηλότερα π.χ. από τη Στερεά ή την Αττική, ποσοστά συμμόρφωσης με την κοινοτική νομοθεσία για τη διαχείριση των λυμάτων, προφανώς οι υφιστάμενες υποδομές στην περιοχή αδυνατούν να σηκώσουν το θερινό φορτίο. Οχι μόνον εκεί. Στα μέσα Ιουνίου, ανεπεξέργαστα λύματα χύθηκαν στην παραλία της Νικήτης στη Σιθωνία λόγω βλάβης στην ηλεκτροδότηση του βιολογικού καθαρισμού. Λίγες ημέρες νωρίτερα και πάλι είχαν χυθεί λύματα στη Χαλκιδική, αυτή τη φορά στην παραλία Ακρωτήρι στο Πευκοχώρι, ύστερα από θραύση αγωγού μεταφοράς λυμάτων στον βιολογικό. Αντίστοιχα συμβάντα έχουν καταγραφεί παλαιότερα σε Ζάκυνθο, Μύκονο, Πάτμο, Καμένα Βούρλα (έρευνα της διαΝΕΟσις, 2026) και αλλού όπου έχουμε υπερβεί απροκάλυπτα αντοχές, με λύματα να διαρρέουν σε παραλίες και ποταμούς.
Οι υφιστάμενες υποδομές αδυνατούν να σηκώσουν το θερινό φορτίο.
Μία ακόμη επίπτωση της εκτός κλίμακας οικιστικής διόγκωσης τουριστικών τόπων. Γιδόστρατες απροσχεδίαστα τσιμεντοστρώνονται, χωράφια, αναβαθμίδες και ρεματιές πυρετικά δομούνται, φορτώνοντας τα θέρετρα με ένα κτιριακό απόθεμα πολύ βαρύ για τους ώμους των βραδέως αναβαθμιζόμενων υποδομών τους. Ο όγκος των παραγόμενων λυμάτων υπερδιπλασιάζεται, οι μονάδες ασφυκτιούν. Οι συχνές διαρροές είναι το σήμα SOS ότι το σύστημα καταρρέει. Μέσα στη φαντασμαγορία των διακοπών, ένας άλλος τόπος ξεγυμνώνεται όταν αγωγοί σπάσουν. Οι βλάβες «μπαλώνονται», όμως τα δίκτυα είναι παλιά, οι εγκαταστάσεις προβληματικές. Ή έχουν στηθεί υπερσύγχρονες μονάδες, αλλά λείπουν οι αναγκαίες συνδέσεις, το εξειδικευμένο τεχνικό προσωπικό. Κοινότοπο, αλλά τυπικά ελληνικό: υπάρχει ένα μεγάλο κενό στη συστηματική επίβλεψη και υποστήριξη των έργων.
Κι ενώ δεν έχουν ακόμη λυθεί παλιές εκκρεμότητες, αυξάνονται οι απαιτήσεις της Ε.Ε. για ενεργειακή ουδετερότητα και επαναχρησιμοποίηση του νερού. Στη χώρα μας μόνο οκτώ βιολογικοί καθαρισμοί σε σύνολο 275 οδηγούν τη λυματολάσπη σε κομποστοποίηση ή ξήρανση προς καύση, οι υπόλοιποι την αποθέτουν σε ΧΥΤΑ. Επίσης, μόνο τρεις-τέσσερις μονάδες (Παροικιά Πάρου, Μολάοι Λακωνίας, Λαμία, Ακρωτήρι Χανίων) παρέχουν τη δυνατότητα επαναχρησιμοποίησης του επεξεργασμένου νερού στη γεωργία – οι υπόλοιπες το κατευθύνουν στη θάλασσα ή σε ποτάμια. Δεν είναι ότι δεν έχουν γίνει βήματα, αλλά τρέχουμε πίσω από τις ευρωκαταδίκες, εξακολουθώντας χωρίς σχεδιασμό, πόρους, βιώσιμα συστήματα συντήρησης των μονάδων, χωρίς μέτρο και σταματημό να τσιμεντοκαλύπτουμε με θεμέλια στην «άμμο». Κι ας βρέχεται συχνά με λύματα.