Φόρτωση Text-to-Speech…
Σε ένα γραφείο του αύριο, το πρώτο πράγμα που θα παρατηρήσει κανείς είναι αυτό που λείπει. Το γραφείο του λογιστή έχει μικρύνει, γιατί μεγάλο μέρος των υπολογισμών γίνεται πλέον αυτομάτως. Ο υπάλληλος που περνούσε τη μισή ημέρα καταχωρίζοντας στοιχεία δεν υπάρχει. Στο τμήμα εξυπηρέτησης πελατών, ένα σύστημα τεχνητής νοημοσύνηςαπαντά στα απλά ερωτήματα και αφήνει στους ανθρώπους τα δύσκολα. Ο νέος νομικός συνεργάτης δεν περνάει πλέον ώρες αναζητώντας τυποποιημένες πληροφορίες. Ο μηχανικός σχεδιάζει μαζί με ένα σύστημα AI και στη συνέχεια ελέγχει, διορθώνει και αναλαμβάνει την ευθύνη. Και κάπου ανάμεσα στα παλιά και στα καινούργια γραφεία υπάρχει ένας εργαζόμενος με έναν τίτλο που μέχρι πριν από λίγα χρόνια θα ακουγόταν παράξενος: ειδικός ενσωμάτωσης ανθρώπου και μηχανής. Δεν είναι εικόνα από ταινία επιστημονικής φαντασίας. Είναι το πιθανότερο οργανωτικό μοντέλο της επόμενης ημέρας της εργασίας.
Αυτή ακριβώς την αθέατη μετατόπιση επιχειρεί να περιγράψει στην «Κ» ο γενικός διευθυντής Εργασιακών Σχέσεων, Υγείας, Ασφάλειας και Ενταξης στην Εργασία Κωνσταντίνος Αγραπιδάς. Για τον ίδιο, το κρίσιμο στοιχείο δεν είναι να μετρήσουμε απλώς πόσα επαγγέλματα κινδυνεύουν από την τεχνητή νοημοσύνη, αλλά να δούμε τι συμβαίνει μέσα σε κάθε επάγγελμα. Διότι η AI, όπως εξηγεί, δεν έρχεται κατ’ ανάγκην να καταργήσει ολόκληρες δουλειές. Ερχεται πρώτα να πάρει από αυτές τα καθήκοντα που είναι επαναλαμβανόμενα, προβλέψιμα και μπορούν να μετατραπούν σε διαδικασία. Αυτό επισημαίνει άλλωστε και μία από τις πιο χαρακτηριστικές μελέτες του ΜΙΤ για το μέγεθος της αλλαγής, γνωστή ως «Iceberg Index». Η έρευνα εξετάζει όχι απλώς ποια επαγγέλματα κινδυνεύουν, αλλά ποιες επιμέρους εργασίες και δεξιότητες μπορούν να εκτελεστούν από συστήματα τεχνητής νοημοσύνης. Και το συμπέρασμα έχει ιδιαίτερη σημασία: η AI δεν «βλέπει» απαραιτήτως ένα ολόκληρο επάγγελμα, αλλά κομμάτια του. Αυτό σημαίνει ότι η επόμενη αγορά εργασίας μπορεί να έχει λιγότερες εργασίες ρουτίνας και περισσότερες θέσεις στις οποίες ο άνθρωπος θα συνεργάζεται με μηχανές.
Εκεί βρίσκεται και η «κορυφή του παγόβουνου», τονίζει ο κ. Αγραπιδάς. Λογιστές και φοροτεχνικοί, εργαζόμενοι στη μισθοδοσία, καταχωρητές δεδομένων, διοικητικοί υπάλληλοι, νομικοί συνεργάτες σε τυποποιημένο έργο, εργαζόμενοι σε call centers και IT support πρώτου επιπέδου είναι μεταξύ εκείνων που θα δουν το περιεχόμενο της δουλειάς τους να μεταβάλλεται περισσότερο. Στις τράπεζες, η αλλαγή είναι ακόμη πιο χαρακτηριστική: οι εργασίες ρουτίνας μπορούν να περιοριστούν, την ώρα που αυξάνεται η ανάγκη για ανθρώπους που θα διαχειρίζονται σύνθετες υποθέσεις, δεδομένα και αποφάσεις.
Αυτό δεν σημαίνει ότι ο δικηγόρος, ο γιατρός, ο μηχανικός ή ο οικονομικός σύμβουλος βγαίνουν από το κάδρο. Το αντίθετο. Απλώς μετακινούνται σε διαφορετικό σημείο του κάδρου. Ο μηχανικός θα σχεδιάζει και θα επιβλέπει με τη βοήθεια της AI. Ο δικηγόρος θα αφήνει στην τεχνολογία περισσότερο από το τυποποιημένο έργο και θα κρατάει για τον ίδιο την κρίση, τη στρατηγική και την αντιπαράθεση στο δικαστήριο.
Ο δικηγόρος θα αφήνει στην τεχνολογία περισσότερο από το τυποποιημένο έργο και θα κρατάει για τον ίδιο την κρίση και τη στρατηγική.
Ο γιατρός θα χρησιμοποιεί την AI για ανάλυση και υποστήριξη, αλλά η κλινική απόφαση και η σχέση με τον ασθενή θα παραμένουν βαθιά ανθρώπινες. Ο οικονομικός σύμβουλος θα έχει στη διάθεσή του περισσότερα δεδομένα και εργαλεία, αλλά θα πρέπει να τα μετατρέπει σε απόφαση.
Στην άλλη… πλευρά του κάδρου, βέβαια, θα βλέπουμε δουλειές που δεν έχουν ακόμη όνομα ή μόλις τώρα αποκτούν. Υπεύθυνοι ηθικής και συμμόρφωσης AI, μηχανικοί εντολών, σχεδιαστές αλληλεπίδρασης ανθρώπου και AI, ειδικοί ενσωμάτωσης AI, διαχειριστές ανθρώπου-μηχανής και επαγγελματίες που μπορούν να εξηγήσουν πώς και γιατί ένας αλγόριθμος έφτασε σε μια απόφαση. Υπάρχουν, βέβαια, και δουλειές που προς το παρόν αντιστέκονται περισσότερο. Ο εργαζόμενος στις κατασκευές, ο αγρότης, ο άνθρωπος που φροντίζει ηλικιωμένους, ο εργαζόμενος στην εστίαση ή στην καθαριότητα δεν είναι εύκολο να αντικατασταθούν από έναν αλγόριθμο. Η φυσική παρουσία, η πρακτική δεξιότητα, η ανθρώπινη επαφή και η διαχείριση απρόβλεπτων καταστάσεων λειτουργούν ως ισχυρό ανάχωμα. Οχι όμως ως ασπίδα απέναντι στην τεχνολογία· ακόμη και αυτές οι δουλειές θα αλλάξουν ως προς τον τρόπο οργάνωσής τους.
Σε αυτό το πλαίσιο, η εκπαίδευση και κυρίως η κατάρτιση δεν μπορεί να είναι απλώς ένα πιστοποιητικό που μπαίνει σε κάδρο και ξεχνιέται. Πρέπει να γίνει μια διαρκής διαδικασία. Ο εργαζόμενος θα χρειάζεται να ξέρει όχι μόνο να χρησιμοποιεί την AI, αλλά να αμφισβητεί την απάντησή της, να αναγνωρίζει τα λάθη της και να συνδυάζει την τεχνική γνώση με κρίση, δημιουργικότητα, επικοινωνία και προσαρμοστικότητα, παρατηρεί ο γενικός διευθυντής του υπουργείου Εργασίας.
Η επιχείρηση του αύριο θα χρειαστεί να ξανασχεδιάσει διαδικασίες, ομάδες και θέσεις εργασίας, και να αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο προσλαμβάνει.
Και μαζί με τον εργαζόμενο θα πρέπει να αλλάξει και ο εργοδότης. Η επιχείρηση του αύριο δεν θα μπορεί απλώς να προσθέσει ένα εργαλείο AI πάνω στο σημερινό οργανόγραμμα. «Θα χρειαστεί να ξανασχεδιάσει διαδικασίες, ομάδες και θέσεις εργασίας και να αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο προσλαμβάνει», λέει ο κ. Αγραπιδάς. Για να καταλήξει ότι η διοίκηση θα πρέπει να γίνεται περισσότερο συνεργατική και λιγότερο αυστηρά ιεραρχική, με τη γνώση να αποκτά μεγαλύτερη αξία από τον τίτλο.