Σαν σήμερα: 16 Αυγούστου 1819 – Η σφαγή του Πίτερλου

Φόρτωση Text-to-Speech…

Το τέλος των Ναπολεόντειων Πολέμων και η ειρήνευση στη Γηραιά Ηπειρο έπειτα από μια εικοσαετία πολεμικών συγκρούσεων δεν επέφεραν την οικονομική σταθερότητα. Η αποστράτευση εκατοντάδων χιλιάδων στρατιωτών, η απότομη μείωση της ζήτησης για κατασκευή όπλων και πολεμικού υλικού, καθώς και η ύφεση που ακολούθησε προκάλεσαν αύξηση της ανεργίας και συμπίεση των εισοδημάτων στο Ηνωμένο Βασίλειο. Την κατάσταση επιδείνωσαν η κακή σοδειά του 1816, έτος το οποίο έμεινε γνωστό στην Ιστορία ως το «Ετος χωρίς καλοκαίρι», και οι Νόμοι περί Σιτηρών του 1815, οι οποίοι επέτρεψαν να διατηρηθούν ψηλά οι τιμές των δημητριακών επιβάλλοντας δασμούς στις εισαγωγές. Επρόκειτο για μια νομοθετική πρωτοβουλία η οποία αποδείχθηκε ότι προστάτευε τα συμφέροντα των γαιοκτημόνων, επιβαρύνοντας ιδιαίτερα τα λαϊκά στρώματα.

Με το πέρασμα των ετών, άρχισε να διαμορφώνεται ένα κλίμα δυσαρέσκειας στο εσωτερικό, ιδιαίτερα σε περιοχές όπως το Μάντσεστερ, το οποίο είχε γνωρίσει ραγδαία πληθυσμιακή και οικονομική ανάπτυξη κατά τη Βιομηχανική Επανάσταση. Πολλοί ήταν εκείνοι οι οποίοι αισθάνονταν αποκλεισμένοι από τα κέντρα λήψης των μειζόνων πολιτικών αποφάσεων, δεδομένου ότι οι επαρχίες τους δεν αντιπροσωπεύονταν αναλογικά με τον πληθυσμό τους στο Κοινοβούλιο. Δεν άργησε αυτή η δυσαρέσκεια να μετουσιωθεί σε κίνημα με κύριο αίτημα την πολιτική εκπροσώπηση των εργατών και τις κοινοβουλευτικές μεταρρυθμίσεις.

Κεντρική φυσιογνωμία του κινήματος υπήρξε ο ριζοσπάστης Χένρι Χαντ, ο οποίος υποστήριζε ότι οι μεταρρυθμίσεις έπρεπε να επιδιωχθούν αποκλειστικά με ειρηνικά μέσα. Ο Χαντ διοργάνωσε μια μεγάλη δημόσια συγκέντρωση στις 16 Αυγούστου 1819 στην πλατεία Σεντ Πίτερ στο Μάντσεστερ. Στη συγκέντρωση συμμετείχαν περίπου 60.000 άνθρωποι, πολλοί από τους οποίους είχαν φθάσει οργανωμένα από τις γύρω κωμοπόλεις, φορώντας τα γιορτινά τους ρούχα και μεταφέροντας πανό με συνθήματα υπέρ των μεταρρυθμίσεων. Στη συγκέντρωση φυσικά παρίσταντο και γυναίκες και παιδιά, μαρτυρώντας την ειρηνική διάθεση των διαδηλωτών.

Τη συγκέντρωση, βέβαια, δεν είδαν με συμπάθεια μέλη της άρχουσας τάξης του Μάντσεστερ, τα οποία επιθυμούσαν τη σύλληψη του Χαντ και των υπόλοιπων ομιλητών. Φοβούμενος ότι η συγκέντρωση θα οδηγείτο σε εξέγερση, ο δικαστής Ουίλιαμ Χάλτον εξέδωσε ένταλμα σύλληψης για τον Χαντ. Μόλις εκείνος ανέβηκε στο βήμα, η έφιππη πολιτοφυλακή του Μάντσεστερ και του Σάλφορντ εισήλθε στο πλήθος προκειμένου να τον συλλάβει.

Ωστόσο, η ανεπαρκής εκπαίδευση των ανδρών της πολιτοφυλακής και η αδυναμία τους να κινηθούν με ευελιξία ανάμεσα στους χιλιάδες συγκεντρωμένους προκάλεσαν χάος και πανικό. Λίγο αργότερα επενέβη και το 15ο Σύνταγμα Ουσάρων, το οποίο συνέβαλε στη βίαιη διάλυση της συγκέντρωσης. Ο τελικός απολογισμός ήταν 18 νεκροί και περίπου 650 τραυματίες, πολλοί από τους οποίους υπέστησαν σοβαρά τραύματα από τα ξίφη των ιππέων ή ποδοπατήθηκαν στην προσπάθειά τους να διαφύγουν.

Η κυβέρνηση του λόρδου Λίβερπουλ Ρόμπερτ Μπανκς Τζένκινσον όχι μόνο δεν καταδίκασε τις ενέργειες των τοπικών Αρχών, αλλά τις υπερασπίστηκε ως αναγκαίο μέτρο για τη διατήρηση της δημόσιας τάξης. Λίγους μήνες αργότερα, έλαβε μέτρα τα οποία στόχευαν στην αποτροπή νέων μαζικών συγκεντρώσεων, αντανακλώντας τον φόβο της απέναντι στην πιθανότητα έκρηξης μιας κοινωνικής εξέγερσης.

Η σφαγή του Πίτερλου, όπως έμειναν γνωστά στην Ιστορία τα γεγονότα της 16ης Αυγούστου 1819 στο Μάντσεστερ, είχε τελικά αντίθετα αποτελέσματα από εκείνα που επιδίωκε η βρετανική κυβέρνηση. Η δημόσια κατακραυγή υπήρξε έντονη, ο ριζοσπαστικός Τύπος ενίσχυσε σημαντικά την επιρροή του και το αίτημα για κοινοβουλευτική μεταρρύθμιση απέκτησε ευρύτερη κοινωνική απήχηση. Παράλληλα, το Πίτερλου αναδείχθηκε σε σύμβολο του αγώνα για πολιτική εκπροσώπηση και διεύρυνση των πολιτικών δικαιωμάτων στο Ηνωμένο Βασίλειο.

Επιμέλεια στήλης: Μυρτώ Κατσίγερα, Βασίλης Μηνακάκης, Αντιγόνη-Δέσποινα Ποιμενίδου, Αθανάσιος Συροπλάκης