Η ιστορική κατοικία του Σαλβαδόρ Αλιέντε στο Σαντιάγο δεν θα γίνει μουσείο. Επειτα από μία από τις εντονότερες πολιτικές αντιπαραθέσεις της θητείας του αριστερού προέδρου της Χιλής Γκαμπριέλ Μπόριτς (2022-2026), η οικογένεια του πρώην σοσιαλιστή ηγέτη, ο οποίος αυτοκτόνησε στις 11 Σεπτεμβρίου 1973 κατά το πραξικόπημα του στρατηγού Αουγκούστο Πινοτσέτ (1973-1990), πούλησε τελικά το σπίτι σε ιδιωτική εταιρεία.
Το ακίνητο, το οποίο το κράτος είχε επιχειρήσει να αποκτήσει το 2024, πουλήθηκε τελικά στις 4 Αυγούστου στην εταιρεία Linkapsis Geodesia & Ingenieria έναντι 1 δισ. πέσος (περίπου 948.000 ευρώ), δηλαδή 67 εκατ. πέσος περισσότερα από το ποσό που ήταν διατεθειμένο να καταβάλει το κράτος.
Το σχέδιο, που είχε ανακοινωθεί το 2023, με αφορμή την 50ή επέτειο του πραξικοπήματος, και επιβεβαιώθηκε στις 31 Δεκεμβρίου 2024, προέβλεπε τη μετατροπή σε μουσείο και χώρο μνήμης της κατοικίας του Σαλβαδόρ Αλιέντε, καθώς και δύο κατοικιών του Πατρίσιο Αϊλγουίν (1990-1994), πρώτου προέδρου της Χιλής κατά τη δημοκρατική μετάβαση.
Ωστόσο, το Σύνταγμα απαγορεύει σε βουλευτές και υπουργούς να συνάπτουν εμπορικές συμβάσεις με το Δημόσιο. Και δύο από τους τέσσερις συνιδιοκτήτες της κατοικίας του Αλιέντε —η μικρότερη κόρη του πρώην προέδρου, Ισαμπέλ Αλιέντε Μπούσι, και η εγγονή του, Μάγια Φερνάντες Αλιέντε— ήταν τότε, αντίστοιχα, γερουσιαστής και υπουργός Αμυνας.
Τρεις ημέρες μετά την ανακοίνωση της αγοράς, η κυβέρνηση αντιλήφθηκε το πρόβλημα και υπαναχώρησε. Η οικογένεια ανακοίνωσε επίσης ότι εγκαταλείπει το σχέδιο.
«Η διαδικασία δεν ακολουθήθηκε σωστά, κάτι για το οποίο λυπάμαι», δήλωσε τότε η Μάγια Φερνάντες Αλιέντε.
Ανικανότητα ή κερδοσκοπία
Για ορισμένους επρόκειτο απλώς για κυβερνητική ανικανότητα και αποτυχία της νομικής ομάδας της οικογένειας Αλιέντε. Για άλλους, όμως, υπήρχαν υποψίες κερδοσκοπίας. Η αντιπολίτευση εκμεταλλεύτηκε την υπόθεση και ζήτησε την απόδοση ευθυνών, όπως αναφέρει δημοσίευμα της Le Monde.
Στις 5 Ιανουαρίου 2025, ο Μπόριτς ζήτησε την παραίτηση της υπουργού Εθνικής Περιουσίας, Μαρσέλα Σαντοβάλ. Εξι ημέρες αργότερα παραιτήθηκε και η Μάγια Φερνάντες.
Στις 3 Απριλίου, σε πρωτοφανή απόφαση, το Συνταγματικό Δικαστήριο καθαίρεσε τη γερουσιαστή Ισαμπέλ Αλιέντε Μπούσι, η οποία είχε διαγράψει μέχρι τότε μακρά και χωρίς ψεγάδια κοινοβουλευτική πορεία.
«Πάντα ενεργήσαμε καλόπιστα και δεν λάβαμε ούτε ένα πέσο για ένα σχέδιο που δεν υλοποιήθηκε», δήλωσε τότε.
Στην τελευταία ομιλία του ως πρόεδρος, στις 10 Μαρτίου 2026, ο Μπόριτς δήλωσε ότι «αναλαμβάνει την ευθύνη» για την αποτυχία του σχεδίου.
Απέμενε η ποινική καταγγελία για φορολογική απάτη, που είχε υποβάλει ο δικηγόρος Ραϊμούντο Παλαμάρα, μέλος του ακροδεξιού Ρεπουμπλικανικού Κόμματος του προέδρου Χοσέ Αντόνιο Καστ.
Στις 10 Ιουλίου, η Δικαιοσύνη έθεσε την υπόθεση στο αρχείο, αφού η εισαγγελία είχε ανακοινώσει ότι δεν διέθετε «κανένα στοιχείο που να τεκμηριώνει την άσκηση ποινικής δίωξης».
«Η απόφαση αυτή επιβεβαιώνει αυτό που υποστηρίζουμε από την αρχή: εδώ δεν διαπράχθηκε κανένα αδίκημα», δήλωσε στον Τύπο η δικηγόρος της οικογένειας Αλιέντε, Πάουλα Βιάλ Ρεϊνάλ. «Ηταν μια άδικη και εξαιρετικά επώδυνη διαδικασία, στιγματισμένη από ψευδείς κατηγορίες».
Ο δικηγόρος Ραϊμούντο Παλαμάρα, από την πλευρά του, εξέφρασε τη λύπη του επειδή «όλοι όσοι συμμετείχαν σε αυτή τη αντισυνταγματική διαδικασία τελικά έμειναν ατιμώρητοι».
Εμεινε ανέπαφο
Το σπίτι των 140 τετραγωνικών μέτρων, στη διεύθυνση 392 της οδού Γκουάρντια Βιέχα, στη συνοικία Προβιντένσια, είχε αγοραστεί το 1953 από τον Σαλβαδόρ Αλιέντε και τη σύζυγό του, Ορτένσια Μπούσι.
Ο Αλιέντε διεξήγαγε από εκεί ολόκληρη την προεκλογική του εκστρατεία του 1970, προτού, έναν χρόνο μετά την εκλογή του, μετακομίσει στην κατοικία Τόμας Μόρο, στον δήμο Λας Κόντες.
Η ιστορική κατοικία, όπου ζούσε η Ισαμπέλ Αλιέντε Μπούσι και υποδεχόταν πολιτικούς, καλλιτέχνες και επιστήμονες —μεταξύ άλλων τον πρόεδρο Φρανσουά Ολάντ το 2018— έχει παραμείνει σχεδόν ανέπαφη. Αυτό ισχύει ιδιαίτερα για το περίφημο γραφείο-βιβλιοθήκη, όπου ο Αλιέντε πραγματοποιούσε τις συσκέψεις του.
Τώρα, ωστόσο, αναμένεται να μετατραπεί σε χώρο γραφείων, καθώς η εταιρεία Linkapsis Geodesia & Ingenieria έχει γειτονικές εγκαταστάσεις και επιθυμεί να επεκταθεί.
Στα τέλη Νοεμβρίου 2025, λίγο πριν από την εκλογή του Χοσέ Αντόνιο Καστ, το Κογκρέσο είχε καταργήσει την κρατική χρηματοδότηση προς το Ιδρυμα Σαλβαδόρ Αλιέντε, το οποίο επρόκειτο να διαχειριστεί το μουσείο.
Το ίδρυμα είχε εκφράσει την έντονη αντίδρασή του, υπενθυμίζοντας ότι επί δεκαετίες δραστηριοποιείται «αδιάκοπα υπέρ της μνήμης, της τέχνης, των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των δημοκρατικών αξιών».