Φωτιά και εκτεταμμένες ζημιές προκάλεσε η ρωσική επίθεση, κατά τη διάρκεια της νύχτας, στο Ιζμαΐλ, το μεγαλύτερο λιμάνι της Ουκρανίας στον Δούναβη, κοντά στα σύνορα με τη Ρουμανία, και κόμβο διακίνησης σιτηρών και άλλων εμπορευμάτων.
H τελευταία αυτή επίθεση αποτελεί μέρος μιας ρωσικής εκστρατείας που στοχεύει φορτηγά πλοία και έχει διακόψει σχεδόν όλες τις θαλάσσιες μεταφορές προς και από την Οδησσό, τον πιο κρίσιμο σύνδεσμο της Ουκρανίας με την παγκόσμια οικονομία.
Η ρωσική εκστρατεία στην Ουκρανία -η οποία συγκαταλέγεται μεταξύ των μεγαλύτερων παραγωγών σιτηρών στον κόσμο, ενώ περίπου το 90% των εξαγωγών της σε αυτές τις καλλιέργειες πραγματοποιείται μέσω της Μαύρης Θάλασσας- διεξάγεται σε μία κρίσιμη συγκυρία, ακριβώς στην αρχή της περιόδου της συγκομιδής και ενδέχεται να διαταράξει σοβαρά την παγκόσμια εφοδιαστική αλυσίδα.
Η κατάσταση που έχει διαμορφωθεί ξυπνά μνήμες 2022, από τον ρωσικό αποκλεισμό των ουκρανικών λιμανιών. Κατά τους πρώτους μήνες του πολέμου, η Ρωσία προκαλεσε με αυτόν τον αποκλεισμό απότομη αύξηση των τιμών των τροφίμων παγκοσμίως και θέτοντας περίπου 70 εκατομμύρια ανθρώπους σε αυξημένο κίνδυνο οξείας επισιτιστικής ανασφάλειας.
«Η Ρωσία κυνηγά αυτά τα πλοία», δήλωσε σε συνέντευξή του ο Ντμίτρο Μπαρίνοφ, πρόεδρος της Ένωσης Λιμένων της Ουκρανίας. «Πρόκειται για επαγγελματική καταδίωξη πολιτικών πλοίων.»
Οι ρωσικές επιθέσεις αποτελούν το τελευταίο κεφάλαιο μιας μακροχρόνιας μάχης για τον έλεγχο στη Μαύρη Θάλασσα και την παρακείμενη Θάλασσα του Αζόφ. Τα νέα όπλα που επιτρέπουν τη στόχευση ακριβείας από μεγάλες αποστάσεις έχουν μετατρέψει τα αργοκίνητα φορτηγά πλοία σε εύκολους στόχους. Σύμφωνα με Ουκρανούς αξιωματούχους, τον Ιούνιο και τον Ιούλιο, οι ρωσικές δυνάμεις έπληξαν τουλάχιστον 50 φορτηγά πλοία, στοιχίζοντας τη ζωή σε πάνω από 30 αμάχους.
Αντιστοίχως, και η Ουκρανία στοχεύει συστηματικά δεξαμενόπλοια και φορτηγά πλοία που συνδέονται με τη Ρωσία. Τη νύχτα της Τετάρτης, μία «μαζική» ουκρανική επίθεση με drones και πυραύλους κατά του ρωσικού λιμανιού του Νοβοροσίσκ προκάλεσε ζημιές σε δύο σημαντικούς τερματικούς σταθμούς εξαγωγής σιτηρών και έπληξε την τελευταία μεγάλη ρωσική ναυτική βάση στη Μαύρη Θάλασσα. Τρεις άνθρωποι, μεταξύ των οποίων ένα οκτάχρονο παιδί, σκοτώθηκαν.
https://x.com/VictorKvert2008/status/2087632940918350032
Η ελεύθερη ναυσιπλοΐα στο στόχαστρο
Ο κλιμακούμενος αυτός ναυτικός «διαγκωνισμός» Ρωσίας και Ουκρανίας αποτελεί αποτελεί δείγμα ενός ευρύτερου παγκόσμιου φαινομένου που απειλεί μία από τις θεμελιώδεις αρχές της διεθνούς τάξης: την ελευθερία της ναυσιπλοΐας.
Το ναυτιλιακό αυτό σύστημα, που αποτελεί τη βάση του σύγχρονου παγκόσμιου εμπορίου, βρίσκεται υπό πίεση, καθώς κρατικοί και μη κρατικοί παράγοντες χρησιμοποιούν όλο και περισσότερο drones, πυραύλους και νάρκες για να διαταράξουν τις διαδρομές, ιδίως σε περιοχές όπως η Ερυθρά Θάλασσα και τα Στενά του Ορμούζ – το οποίο, ως κομβικός δίαυλος μεταφοράς πετρελαίου και φυσικού αερίου, έχει ουσιαστικά κλείσει από τότε που οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ επιτέθηκαν στο Ιράν, τον Φεβρουάριο.
Στο λιμάνι της Οδησσού και σε άλλα δύο κοντινά λιμάνια, ο ρωσικός αποκλεισμός ενδέχεται να «εγκλωβίσει» εκατομμύρια τόνους σιτηρών. Τα τρία λιμάνια αποφέρουν περίπου το 60% των συνολικών μηνιαίων εσόδων της Ουκρανίας από εξαγωγές, ύψους 3,5 δισεκατομμυρίων δολαρίων. Το Ουκρανικό Αγροτικό Συμβούλιο, μια εμπορική ένωση, έχει προειδοποιήσει για πιθανό κύμα πτωχεύσεων, αιτούμενο επείγοντα δάνεια και κρατικές εγγυήσεις.
Η κατάσταση θυμίζει έντονα 2022, από τον ρωσικό αποκλεισμό των ουκρανικών λιμανιών. Τον Ιούλιο εκείνης της χρονιάς, με τη διαμεσολάβηση Ηνωμένων και Τουρκίας, συνήφθη η «Πρωτοβουλία για τα Σιτηρά της Μαύρης Θάλασσας», μία συμφωνία που επέτρεψε την επανέναρξη των μεταφορών, αλλά κατέρρευσε έναν χρόνο αργότερα.
Για συστηματική και χωρίς διακρίσεις εκστρατεία εναντίον εμπορικών πλοίων που μεταφέρουν γεωργικά προϊόντα και άλλα μη στρατιωτικά φορτία προς και από τα ουκρανικά λιμάνια, κάνει λόγο η Ελίζαμπεθ Μπράου του κέντρου μελετών Atlantic Council. Οπως αναφέρει, τέτοιου είδους επιθέσεις παραβιάζουν συνθήκες όπως η Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας.
Σε απόγνωση οι αγρότες
Ο Ουκρανός αγρότης Σεργκέι Ριμπάλκο έχασε τα δύο τρίτα της γης του όταν η Ρωσία κατέλαβε μεγάλο μέρος της νότιας Ουκρανίας, κατά την έναρξη του πολέμου, το 2022.
Σήμερα, βιώνει ένα διαφορετικό είδος απόγνωσης, καθώς η φετινή -καλή, όπως διαφαίνεται- σοδειά του κινδυνεύει λόγω της ρωσικής εκστρατείας στα πλοία και τα λιμάνια της Μαύρης Θάλασσας.
Το πρόβλημα επιδεινώνεται από το γεγονός ότι η συγκομιδή σιταριού στην Ουκρανία βρίσκεται στο αποκορύφωμά της. Τα σιλό του Ριμπάλκο είναι ήδη σχεδόν γεμάτα, ενώ η συγκομιδή καλαμποκιού στην Ουκρανία αναμένεται να ξεκινήσει τον επόμενο μήνα.
«Δεν έχουμε πού να στείλουμε αυτά τα σιτηρά», δήλωσε ο 57χρονος αγρότης. «Αυτό είναι μια ολοκληρωτική καταστροφή για τους αγρότες».
«Ολα έχουν παγώσει. Οι οικονομικές δραστηριότητες έχουν παραλύσει. Οι πηγές εσόδων έχουν στερέψει. Δεν υπάρχουν εξαγωγές», δήλωσε ο Ριμπάλκο.
Η γεωργία αντιστοιχεί σε σχεδόν το 60% των εσόδων από εξαγωγές της Ουκρανίας, και ο αποκλεισμός ασκεί επιπλέον πίεση στην ευάλωτη οικονομία της χώρας εν καιρώ πολέμου.
Η χώρα αναμένει φέτος σοδιές σιτηρών περίπου 60 εκατομμυρίων τόνων. Και ενώοι παγκόσμιες τιμές αναφοράς των σιτηρών στο Σικάγο έφτασαν τον Ιούλιο στο υψηλότερο επίπεδό τους σε διάστημα άνω του ενός έτους, εν μέσω των διαταραχών στη Μαύρη Θάλασσα και των ανησυχιών για παγκόσμιες ελλείψεις, οι εγχώριες τιμές στην Ουκρανία έχουν καταρρεύσει λόγω της συσσώρευσης τοπικών αποθεμάτων.
Πηγή: New York Times, Reuters, BBC