Η πολεμική σύγκρουση στην ανατολική Ευρώπη, που ξέσπασε μετά τη μεγάλη ρωσική εισβολή πριν από πάνω από τέσσερα χρόνια, προκαλεί ολοένα περισσότερους νεκρούς και τραυματίες μεταξύ των αμάχων.
Το 2025 ήταν η φονικότερη χρονιά για τον άμαχο πληθυσμό από το πρώτο έτος του πολέμου και η τάση αυτή συνεχίζεται το 2026.
Και οι δύο πλευρές αρνούνται ότι στοχοποιούν αμάχους, όμως τα στοιχεία για τις απώλειες δείχνουν ότι οι άνθρωποι που δεν συμμετέχουν ενεργά στις εχθροπραξίες βρίσκονται όλο και περισσότερο παγιδευμένοι στη δίνη της βίας.
«Δυστυχώς, εκτιμούμε ότι η φετινή χρονιά θα είναι ακόμη πιο φονική από την προηγούμενη», σημειώνει αναλυτής της ανεξάρτητης ρωσικής οργάνωσης Conflict Intelligence Team (CIT), ο οποίος ζήτησε να μην κατονομαστεί, αναφέρεται σε ανάλυση της ισπανικής, El País.
Σύμφωνα με την οργάνωση CIT, το 2025 σκοτώθηκαν 2.650 άμαχοι στην Ουκρανία —297 στις κατεχόμενες περιοχές και 2.353 στην υπόλοιπη χώρα— ενώ στη ρωσική επικράτεια ο αριθμός των νεκρών ανήλθε σε 275.
Το 2026, η εικόνα είναι ακόμη πιο δυσοίωνη. Η Αποστολή Παρακολούθησης Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του ΟΗΕ στην Ουκρανία έχει καταγράψει 1.396 νεκρούς και 7.978 τραυματίες αμάχους μόνο κατά τους πρώτους έξι μήνες του έτους. Ο αριθμός των θυμάτων είναι κατά 37% υψηλότερος από τον αντίστοιχο της ίδιας περιόδου του 2025 και κατά 114% υψηλότερος από το 2024.
Η CIT έχει καταγράψει έως τα τέλη Ιουλίου 2.183 νεκρούς σε ολόκληρη την ουκρανική επικράτεια. Στη Ρωσία, όπου ο ΟΗΕ δεν καταγράφει αντίστοιχα στοιχεία, ο αριθμός των νεκρών ανέρχεται σε 327 από την αρχή του έτους.
Eτσι, κατά τους πρώτους επτά μήνες του 2026, τουλάχιστον 2.510 άμαχοι έχουν σκοτωθεί στις δύο χώρες, αριθμός που πλησιάζει ήδη το σύνολο των 2.925 νεκρών του 2025, σύμφωνα με τη CIT. Ο Ιούλιος ήταν ο φονικότερος μήνας της φετινής χρονιάς, με 632 νεκρούς.
Ο πόλεμος των drones και των πυραύλων
Η βασική αιτία της αύξησης των απωλειών μεταξύ των αμάχων στην Ουκρανία είναι η εντατικοποίηση της χρήσης όπλων μεγάλου βεληνεκούς —ισχυρών πυραύλων με ευρεία περιοχή πλήγματος και drones— εναντίον αστικών περιοχών, σύμφωνα με την αποστολή του ΟΗΕ.
Την ίδια ώρα, κοντά στη γραμμή του μετώπου, οι θάνατοι αμάχων από drones μικρού βεληνεκούς έφτασαν τον Ιούνιο στο υψηλότερο επίπεδο από την έναρξη του πολέμου.
Η Ουκρανία έχει επίσης ενισχύσει την επιθετική της δυνατότητα και πραγματοποιεί πλέον πλήγματα σε ολοένα μεγαλύτερη απόσταση από το μέτωπο, εναντίον στόχων στη Ρωσία. Ως αποτέλεσμα, αυξάνονται και οι απώλειες μεταξύ των Ρώσων αμάχων.
Μεταξύ Ιανουαρίου και Ιουνίου, οι άμαχοι που σκοτώθηκαν ή τραυματίστηκαν από πυραύλους και drones αυξήθηκαν κατά 60% σε σύγκριση με την ίδια περίοδο του 2025, σύμφωνα με τον ΟΗΕ.
«Το μέτωπο έχει βαλτώσει, με μάχες που δεν φαίνεται να έχουν πιθανότητες επιτυχίας. Γι’ αυτό και οι δύο πλευρές αφιερώνουν πλέον περισσότερες προσπάθειες σε αυτό το είδος πολέμου: τον πόλεμο από μεγάλη απόσταση», εξηγεί ο αναλυτής του CIT.
Η στοχευμένη επίθεση κατά αμάχων σε μια ένοπλη σύγκρουση συνιστά έγκλημα πολέμου και παραβίαση του διεθνούς ανθρωπιστικού δικαίου, το οποίο επιβάλλει στα εμπλεκόμενα μέρη να διακρίνουν μεταξύ μαχητών και αμάχων.
Η Ρωσία εντείνει τις επιθέσεις, η Ουκρανία απαντά
Η Μόσχα έχει εντείνει τις επιθέσεις εναντίον του Κιέβου τις τελευταίες εβδομάδες, ενώ η Ουκρανία έχει αυξήσει τις επιθέσεις στο ρωσικό έδαφος, ιδιαίτερα από τον περασμένο μήνα.
«Μέχρι τώρα, η Ουκρανία έπληττε σχεδόν αποκλειστικά στρατιωτικούς στόχους, κυρίως επειδή δεν διέθετε μεγάλο αριθμό όπλων και επομένως έπρεπε να επιλέγει τους στόχους της με μεγαλύτερη ακρίβεια. Τώρα έχει περισσότερες επιλογές και μπορεί να πλήττει περισσότερους στόχους», εξηγεί ο αναλυτής του CIT.
Στα τέλη Ιουνίου, ο πρόεδρος της Ουκρανίας, Βολοντίμιρ Ζελένσκι, ανακοίνωσε την έναρξη εκστρατείας 40 ημερών για την εντατικοποίηση των επιθέσεων με drones βαθιά μέσα στο ρωσικό έδαφος, με στόχο, όπως είπε, «να επηρεαστεί το κράτος-επιτιθέμενος και να προωθηθεί ο τερματισμός του πολέμου».
Η στρατηγική του Κιέβου, σύμφωνα με τον αναλυτή, φαίνεται να είναι η διατήρηση του αδιεξόδου στη γραμμή του μετώπου, ενώ παράλληλα επιδιώκει να αυξήσει το κόστος του πολέμου για τη Ρωσία, πλήττοντας την οικονομία και τα διυλιστήριά της.
Η αντιαεροπορική άμυνα της Ουκρανίας
Ενα από τα μεγαλύτερα προβλήματα της Ουκρανίας παραμένει η έλλειψη πυραύλων αναχαίτισης για τα συστήματα αντιαεροπορικής άμυνας.
Το Κίεβο προστατεύεται σε μεγάλο βαθμό από συστήματα αντιαεροπορικής άμυνας, όμως η κατάσταση είναι διαφορετική όσον αφορά τους βαλλιστικούς πυραύλους και τους πυραύλους Zircon, οι οποίοι απαιτούν πυραύλους αναχαίτισης Patriot, τους οποίους η Ουκρανία δεν διαθέτει σε επαρκή αριθμό, σύμφωνα με την Ολγα Πολίτσουκ, διευθύντρια έρευνας για την Ανατολική Ευρώπη στο ACLED.
Στις 5 Αυγούστου, η Ουκρανία δεν κατάφερε να αναχαιτίσει κανέναν από τους 24 βαλλιστικούς πυραύλους και τους τέσσερις πυραύλους κρουζ Zircon που εκτόξευσε η Ρωσία εναντίον της περιοχής του Κιέβου. Κατάφερε, ωστόσο, να καταρρίψει σχεδόν το 90% των 115 drones.
«Η Ουκρανία θα υποφέρει πολύ τους επόμενους μήνες εξαιτίας των απωλειών μεταξύ των αμάχων και ορισμένων επιτυχημένων ρωσικών στρατηγικών πληγμάτων», εκτιμά ο καθηγητής Φίλιπς Π. Ο’Μπράιαν.
Παράλληλα, υποστηρίζει ότι «ο ρωσικός στρατός συνεχίζει να αποτυγχάνει παταγωδώς αυτό το καλοκαίρι και αυτό δεν πρόκειται να αλλάξει».
Ο αναλυτής της CIT δεν προβλέπει επίσης σημαντικές εξελίξεις στο μέτωπο τους επόμενους μήνες. Εκτιμά ότι η Ρωσία αυξάνει την παραγωγή βαλλιστικών πυραύλων, οι οποίοι χρησιμοποιούνται εναντίον υποδομών, συμπεριλαμβανομένων των ενεργειακών εγκαταστάσεων.
«Πιστεύουμε ότι [ο Βλαντίμιρ Πούτιν] κατανοεί πως δεν θα μπορέσει να καταλάβει το Ντονμπάς φέτος και ότι η στρατηγική του για τη νίκη πιθανότατα συνίσταται απλώς στο να παγώσει την Ουκρανία τον επόμενο χειμώνα».