Φόρτωση Text-to-Speech…
«Eνα παιδί βούλιαζε στα ρηχά σε πολύ μικρή απόσταση από την ακτή. Εβγαινε μόνο το χεράκι του από το νερό. Το βούτηξα απ’ το μπράτσο και το έβγαλα έξω. Οι γονείς του το είχαν αφήσει για ελάχιστα δευτερόλεπτα μόνο του. Ευτυχώς, με το που το έβγαλα, έκανε εμετό πάνω μου. Δεν κατάπιε το νερό, αυτό ήταν καλό γιατί αποφύγαμε την εισρόφηση», περιγράφει ο 20χρονος Aγγελος Χαριτόπουλος, ο οποίος είναι ναυαγοσώστης, φέτος για πρώτη φορά, στην παραλία Ρηχά Νερά Βουλιαγμένης.
Στην παραλία της Γλυφάδας συναντάμε τον Σωκράτη Κουσουμβρή, ναυαγοσώστη εδώ και 21 χρόνια. Και εκείνος εστιάζει στα παιδιά που μένουν ανεπίβλεπτα. Τα τελευταία χρόνια δεν είναι σπάνιο φαινόμενο, λέει. «Βλέπεις ένα παιδί με ένα σωσίβιο να το παρασέρνει το κυματάκι, τρέχεις να το βγάλεις έξω και ο γονιός χαζεύει το κινητό», σημειώνει στην «Κ».
Η μεγαλύτερη, ωστόσο, ηλικιακή ομάδα που πλήττεται περισσότερο από τους πνιγμούς, σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία, είναι άτομα άνω των 60 ετών. Μόνο το 2025, 284 άνθρωποι ηλικίας άνω των 60 ετών έχασαν τη ζωή τους από πνιγμό. Την τελευταία πενταετία καταγράφονται ετησίως, κατά μέσον όρο, 378 θανάσιμα ατυχήματα σε θάλασσες και πισίνες, με τη συντριπτική πλειονότητα αυτών να συμβαίνουν στη θάλασσα. Ενα ακόμα ενδιαφέρον στατιστικό στοιχείο είναι πως οι άνδρες αποτελούν το 67% των θυμάτων. «Οι άνδρες έχουν την τάση να μην ακούν και να μην προσέχουν τον εαυτό τους. Είναι πιο ριψοκίνδυνοι. Υπερεκτιμούν τις δυνάμεις τους. Αντίθετα, οι γυναίκες είναι πιο λογικές», σχολιάζει ο κ. Κουσουμβρής.
Καμπάνια ενημέρωσης
Εντοπίζοντας το πρόβλημα στους άνω των 60, το υπουργείο Υγείας, ο ΕΟΔΥ και το Safe Water Sports ξεκίνησαν αυτό το καλοκαίρι καμπάνια ενημέρωσης για την πρόληψη πνιγμών. Αποστέλλονται ενημερωτικά sms και e-mail μέσω της ΗΔΥΚΑ σε πολίτες άνω των 60 ετών με οδηγίες ασφαλούς κολύμβησης. «Οχι μόνοι στη θάλασσα. Οχι κάθετα και μακριά από την παραλία. Οχι απότομη είσοδος στο νερό. Οχι κολύμβηση μέχρι εξαντλήσεως. Συμβουλευόμαστε πάντα τον γιατρό μας πριν ξεκινήσουμε τα καλοκαιρινά μας μπάνια».
Ιδιαίτερα ανησυχητικά είναι όμως και τα στοιχεία που αφορούν τα παιδιά. Ο πνιγμός αποτελεί τη δεύτερη κύρια αιτία θανάτου από ατύχημα για παιδιά από τη βρεφική ηλικία έως και την ηλικία των 14 ετών.
Καθώς συζητάμε στην παραλία Εδεμ στο Παλαιό Φάληρο, η Γεωργία Τσουγγάνη δείχνει με το χέρι της έναν ηλικιωμένο που έχει ανοιχτεί πιο έξω από τα ρηχά. Το βλέμμα της δεν φεύγει από το νερό. «Πολλές φορές υπερτιμούν τις δυνάμεις τους. Κάθε φορά τούς λέω: “Μην κολυμπάτε τόσο βαθιά. Αν κάτι σας συμβεί, πώς θα σας τραβήξω γρήγορα έξω;”» λέει. Η πολύπειρη ναυαγοσώστρια επισημαίνει πως ο κίνδυνος ξεκινάει συχνά από πολύ νωρίς: πολλοί ηλικιωμένοι παίρνουν το χάπι της πίεσης χωρίς πρώτα να την έχουν μετρήσει. «Με αποτέλεσμα η πίεση να πέφτει ακόμα πιο χαμηλά και να λιποθυμούν μες στο νερό». Τέτοιου είδους περιστατικά καλείται να αντιμετωπίσει κατά μέσον όρο τρεις φορές τον χρόνο. Στα 20 χρόνια εμπειρίας της κ. Τσουγγάνη έχει χρειαστεί να κάνει ΚΑΡΠΑ περίπου 20 φορές. Από μικρή, όταν τη ρωτούσαν τι ήθελε να γίνει όταν μεγαλώσει, απαντούσε σχεδόν αυθόρμητα: «Θέλω να γίνω ναυαγοσώστρια».
«Μου άρεσε η θάλασσα, τα κύματα. Από πολύ μικρή έβλεπα το Baywatch. Μου έκανε εντύπωση που πνίγονταν κάθε μέρα και το θεωρούσα υπερβολικό. Αλλά στην πραγματικότητα, τώρα κάνω την ίδια δουλειά, κάθε μέρα μού τυχαίνει και κάτι, ευτυχώς συνήθως μικρό», εξηγεί. Μια φορά, θυμάται, ένας Γεωργιανός τουρίστας, νέος σε ηλικία, είχε πιει πολύ. «Πάνω από 20 μπίρες». Βρισκόταν στα ρηχά και έκανε μπάνιο για να δροσιστεί. Λίγα λεπτά μετά λιποθυμάει. «Οταν τον είδα, άρχισα να τρέχω όσο πιο γρήγορα μπορούσα. Τον πρόλαβα, προσπαθούσα να τον επαναφέρω με ΚΑΡΠΑ, γιατί είχε πάθει ανακοπή. Από το πολύ αλκοόλ, από τη διαφορά θερμοκρασίας… Δεν μπορώ να καταλάβω γιατί ακριβώς έπαθε ανακοπή. Επανερχόταν και χανόταν πάλι. Είχε επανέλθει πέντε φορές. Και μετά πάει. Δεν επανήλθε…», λέει χαμηλώνοντας τη φωνή της. Αυτό ήταν καθοριστικό για εκείνη. Σκέφτηκε σοβαρά να αλλάξει επάγγελμα. «Ηταν το χειρότερο συναίσθημα που έχω βιώσει», εξομολογείται.
Ο ναυαγοσώστης θαλάσσης χρειάζεται να αποκτήσει δίπλωμα ταχυπλόου, να μάθει να χρησιμοποιεί απινιδωτή, οξύμετρο, να γνωρίζει το φαρμακείο του, αλλά και τις διαφορές στη διάσωση ανάλογα με το άτομο.
Σοκ και ρουτίνα
Η 27χρονη Αλεξάνδρα Τσέτσα βρίσκεται 200 μέτρα μακριά, στον έτερο πύργο της παραλίας Εδεμ. Και η ίδια περιγράφει το σοκ της πρώτης φοράς που αντίκρισε άνθρωπο χωρίς αισθήσεις. Εκανε πολύ καιρό να συνέλθει: «Θυμάμαι ότι ήταν ένας άνθρωπος μεγάλης ηλικίας. Χρειάστηκε να επέμβω, να βοηθήσω τον συνάδελφο ναυαγοσώστη. Θυμάμαι ακόμη την εικόνα που αντίκρισα, διότι δεν είχα ξαναδεί κάτι τέτοιο στη ζωή μου», σημειώνει.
«Πρέπει να σου συμβούν δύο-τρία περιστατικά για να το συνηθίσεις και να σου γίνει ρουτίνα», προσθέτει ο κ. Χαριτόπουλος. Το χειρότερο κομμάτι για τον ίδιο είναι ο κόσμος που μαζεύεται γύρω από το άτομο που κινδυνεύει. «Ο καθένας έχει κάτι να πει, δίνουν λάθος συμβουλές, εμποδίζουν πολλές φορές τη δουλειά μας και ασκούν πίεση σε εμένα που έχω 20 άτομα από πάνω μου, συχνά να φωνάζουν. Σε τέτοιες περιπτώσεις, αυτό που πρέπει κάποιος να κάνει είναι να διατηρήσει την ψυχραιμία του, να μείνει μόνο σε όσα έχει μάθει στην εκπαίδευση».
Ωστόσο, η πίεση δεν περιορίζεται μόνο στη στιγμή της κρίσης. «Το πιο δύσκολο κομμάτι είναι η πνευματική κόπωση από την προσπάθεια να είσαι διαρκώς συγκεντρωμένος, να σκανάρεις εκατοντάδες ανθρώπους ταυτόχρονα για να εντοπίσεις τον έναν που πνίγεται. Πρέπει η συγκέντρωσή σου να είναι συνεχώς εκεί, χωρίς να σου αποσπαστεί η προσοχή ούτε δευτερόλεπτο, γιατί μπορεί να αποβεί μοιραίο», εξηγεί η κ. Τσουγγάνη.
Γνώσεις και δεξιότητες
Η εκπαίδευση του ναυαγοσώστη θαλάσσης είναι μια απαιτητική διαδικασία. Χρειάζεται να αποκτήσει δίπλωμα ταχυπλόου, να μάθει να χρησιμοποιεί απινιδωτή, οξύμετρο, να γνωρίζει το φαρμακείο του, αλλά και τις διαφορές στη διάσωση ανάλογα με το άτομο: αν είναι παιδί, ηλικιωμένος, αν έχει χτυπήσει τον αυχένα, το κεφάλι ή το σώμα του, ή αν είναι άτομο που δεν έχει κολυμπήσει ξανά. Ακόμη και να γνωρίζει τα επικίνδυνα ψάρια στη θάλασσα. Επίσης, να ξέρει τι να κάνει σε περίπτωση τσιμπημάτων και αλλεργιών. Ταυτόχρονα, χρειάζεται να μάθει και τις διάφορες λαβές διάσωσης, οι οποίες διαφέρουν σε κάθε περίσταση.
Τέλος, ένα από τα κύρια μαθήματα που παίρνει κάποιος είναι οι σημαίες. Το πρωί, αναλόγως των καιρικών συνθηκών που επικρατούν, κάθε ναυαγοσώστης αποφασίζει ποια από τις τρεις σημαίες θα τοποθετήσει. Η πράσινη σημαία σημαίνει «Κολυμπάτε ελεύθερα», η κίτρινη «Κολυμπάτε με προσοχή» και η κόκκινη «Απαγορεύεται η κολύμβηση». «Οταν υψώνω την κόκκινη σημαία σημαίνει ότι ο ναυαγοσώστης δεν είναι υποχρεωμένος να έρθει να σε σώσει. Μπαίνεις στο νερό με δική σου ευθύνη. Οποιον δω, πρέπει να του πω ότι απαγορεύεται, να προσπαθήσω να τον αποτρέψω. Σε αυτές τις περιπτώσεις κινδυνεύει και η δική μου ζωή», συνεχίζει ο κ. Χαριτόπουλος.
«Γενικά δεχόμαστε πολλή αγάπη από τους λουομένους καθημερινά. Μας προσέχουν κατά κάποιον τρόπο, γιατί οι περισσότεροι έρχονται κάθε μέρα, είναι πολλά χρόνια στην παραλία, οπότε μας αντιμετωπίζουν σαν παιδιά τους», σημειώνει η κ. Τσέτσα. «Αρκεί ένα “ευχαριστώ” και μόνο που θα μου πουν. Δηλαδή, περνάει ο κόσμος και λέει “ευχαριστώ που είσαι εκεί”. Αυτό με ικανοποιεί εμένα», καταλήγει ο κ. Κουσουμβρής.