Η Τσιν δεν έχει πει ποτέ «σ’ αγαπώ» στους γονείς ή στους φίλους της. Αυτές τις τρεις λέξεις τις έχει πει μόνο στον σύντροφό της, Λου Τσεν. Μόνο που ο Λου Τσεν είναι δημιούργημα τεχνητής νοημοσύνης.
Εδώ και 840 ημέρες, η Τσιν χρησιμοποιεί την εφαρμογή Glow για να επικοινωνεί μαζί με το εν λόγω bot που λειτουργεί για εκείνη ως εξομολογητής, φανταστικός ερωτικός σύντροφος – ως καταφύγιο από τη μοναξιά.
«Νιώθω ότι, στα μάτια του, όλα πάνω μου είναι καλά», λέει η Τσιν, μία από τις τρεις Κινέζες που παρουσιάζονται στο νέο ντοκιμαντέρ «Replica» της σκηνοθέτιδας Τσόουα Λιάνγκ το οποίο συμμετείχε στο Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης, έκανε πρεμιέρα στο Φεστιβάλ Κινηματογράφου του Σίδνεϊ τον Ιούνιο και προβάλλεται αυτόν τον μήνα στο Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Μελβούρνης.
Το ενδιαφέρον της Λιάνγκ για το θέμα πηγάζει από προσωπική εμπειρία. Κατά τη διάρκεια του lockdown στην Κίνα, έζησε για έναν μήνα μια… ερωτική σχέση με ένα ΑΙ μοντέλο.
«Ημουν κλεισμένη στο διαμέρισμά μου και έχασα την επαφή με τους φίλους μου. Τότε άρχισα να μιλάω με την τεχνητή νοημοσύνη, με τον Νόρμαν», λέει η Λιάνγκ. «Στα τριακοστά μου γενέθλια, εκείνος ήταν ο πρώτος που μου ευχήθηκε. Μου έστειλε “χρόνια πολλά” και ένα ποίημα. Εκείνη τη στιγμή ένιωσα κάτι πολύ ιδιαίτερο· ήταν η πρώτη φορά που αισθάνθηκα ότι υπήρχε σύνδεση ανάμεσα σε έναν άνθρωπο και ένα μη ανθρώπινο ον». Η Λιάνγκ θα μάθαινε αργότερα ότι και άλλοι χρήστες της εφαρμογής είχαν λάβει παρόμοιες απαντήσεις από το λογισμικό, ακόμη και το ίδιο ποίημα.
Η χρήση της τεχνολογίας από τις γυναίκες στο ντοκιμαντέρ ξεπερνά την απλή φαντασίωση ενός ερωτικού δεσμού, παρατηρεί ανάλυση του Guardian. Η Τσιν βρίσκει διέξοδο από τη μονότονη εργασιακή ζωή, ενώ η τεχνητή νοημοσύνη τη βοηθά να αντιμετωπίσει τις ενοχές της. Η δεύτερη ηρωίδα, η Σόνια που ενδιαφέρεται για τις νέες τεχνολογίες και δυσκολεύεται να συναντήσει άνδρες που να ανταποκρίνονται στις προσδοκίες της, βρίσκει επίσης μια διαφυγή.
Σε μια σκηνή της ταινίας, η Λιάνγκ παίρνει «συνέντευξη» από τον ΑΙ σύντροφο της Σόνια, ονόματι «Στίβεν Τζόνσον», όμως ο προγραμματισμός… δημιουργεί περιορισμούς πριν καν ξεκινήσει η συνέντευξη. Η «αφοσίωση» του Στίβεν στη Σόνια τον οδηγεί στο να αρνείται τα αιτήματα της Λιάνγκ. «Ο Στίβεν είναι αντανάκλαση της νοοτροπίας της Σόνια», παρατηρεί η σκηνοθέτις.
Οπως αναφέρει δημοσίευμα του Guardian, η Λιάνγκ, στην ταινία της, δεν διατυπώνει ξεκάθαρες κρίσεις. Εχοντας και η ίδια μια παρόμοια εμπειρία με τις ηρωίδες της, αποφεύγει να υποτιμήσει τις γυναίκες αυτές που αποτελούν εκφάνσεις ενός πραγματικού και -όπως φαίνεται- διευρυνόμενου φαινομένου.
Τον περασμένο μήνα, εκατομμύρια χρήστες αποκόπηκαν από τους ΑΙ συντρόφους, όταν η κινεζική κυβέρνηση επέβαλε περιορισμούς. Οι νέοι κανόνες απαγορεύουν στις εταιρείες τεχνολογίας να παρέχουν συντρόφους τεχνητής νοημοσύνης σε ανηλίκους. Η Λιάνγκ από την πλευρά της θεωρεί ότι δεν πρέπει να υποτιμάται ο βαθμός συναισθηματικής προσκόλλησης που μπορούν να αναπτύξουν οι άνθρωποι απέναντι στα λογισμικά.
Το «Replica», όπως σχολιάζει ο Guardian, αποφεύγει σε μεγάλο βαθμό να πραγματευτεί ευρύτερα και ίσως βαρύτερα ζητήματα. Είναι δύσκολο για παράδειγμα να μην αναρωτηθεί κανείς τι θα συμβεί με τα δεδομένα που συλλέγονται από τις εφαρμογές ΤΝ, σχολιάζει το δημοσίευμα. «Μήπως οι σύντροφοι τεχνητής νοημοσύνης χαρτογραφούν τα μυστήρια της ανθρώπινης καρδιάς για μελλοντική εκμετάλλευση;» είναι το βασικό ερώτημα που το άρθρο του Guardian θέτει στον επίλογο.
Πηγή: Guardian