Φόρτωση Text-to-Speech…
Το καλοκαίρι του 2022 ένα πυροσβεστικό ελικόπτερο κατέπεσε στη Σάμο, με αποτέλεσμα να χάσουν τη ζωή τους δύο μέλη του πληρώματος. Το ελικόπτερο εκμεταλλευόταν ιδιωτική εταιρεία με έδρα στη Μολδαβία, ενώ τουλάχιστον ένας από τους επιβαίνοντες εργαζόταν για εταιρεία-υπεργολάβο. Η Ελλάδα μισθώνει τα 51 από τα 84 εναέρια μέσα για τη φετινή αντιπυρική περίοδο. Ανάμεσα σε αυτά ήταν και τα δύο ελικόπτερα Bell 214ST της αυστραλιανής εταιρείας McDermott Aviation που συγκρούστηκαν την Κυριακή 2 Αυγούστου, στην περιοχή της Ψάθας στη Δυτική Αττική, με αποτέλεσμα να σκοτωθούν ο Δανός πιλότος και ο Ελληνας σύνδεσμος-μεταφραστής που επέβαιναν στο ένα από αυτά. Ο Βρετανός χειριστής και ο Ελληνας σύνδεσμος του δεύτερου ελικοπτέρου τραυματίστηκαν.
Από το 2012 τα εναέρια μέσα μισθώνονται μέσω του νατοϊκού οργανισμού NSPA. Η Ελλάδα υποβάλλει αίτημα με τις ανάγκες της για κάθε αντιπυρική περίοδο και ο οργανισμός αναλαμβάνει να συνάψει απευθείας συμβάσεις –για εναέρια μέσα, πληρώματα και τεχνική υποστήριξη– μέσω ενός δικτύου προμηθευτών σε όλο τον κόσμο.
Το παραπάνω σχήμα επελέγη λόγω υπερκοστολογήσεων που είχαν καταγραφεί σε ανοικτούς διαγωνισμούς στην Ελλάδα, προκαλώντας διώξεις κατά στελεχών της Πυροσβεστικής. Τα πρώτα χρόνια οι διαγωνισμοί του NSPA ήταν ετήσιοι και το 2023 συμφωνήθηκε μία σύμβαση-πλαίσιο διάρκειας τριών συν δύο ετών. Και για τη διαδικασία του NSPA, όμως, διατυπώνεται η ένσταση ότι τα στοιχεία των μισθωμένων αεροσκαφών και ελικοπτέρων, καθώς και των εταιρειών που απασχολούν χειριστές και τεχνικούς, δεν δημοσιοποιούνται.
Σύνθετο σχήμα – Το ελικόπτερο που βυθίστηκε στη Σάμο το 2022 συνδεόταν με αλυσίδα υπεργολαβιών μεταξύ τριών εταιρειών, ενώ ο Ελληνας σύνδεσμος-μεταφραστής που έχασε τη ζωή του εργαζόταν μέσω άλλης ελληνικής εταιρείας
Στις 13 Ιουλίου 2022 το ελικόπτερο ρωσικής κατασκευής, μεσαίου τύπου (Mi-8), επιχειρούσε στη Σάμο. Οι δύο χειριστές ήταν Μολδαβοί και στο ελικόπτερο επέβαιναν επίσης ένας Ρουμάνος τεχνικός και ένας Ελληνας σύνδεσμος-μεταφραστής. Το ελικόπτερο εμφάνισε πρόβλημα και τοποθετήθηκε ο εφεδρικός κάδος πυρόσβεσης. Στις 17.54 το ελικόπτερο επιχείρησε να κάνει υδροληψία, περίπου 600 μέτρα από την ακτή του Αγίου Μηνά, βορείως του Παλαιοχωρίου Μαραθοκάμπου, όμως φάνηκε να πέφτει με το εμπρόσθιο τμήμα του στο νερό. Ανετράπη και βυθίστηκε.
Στιγμές νωρίτερα είχε επιχειρήσει, χωρίς αποτέλεσμα, να αδειάσει τον κάδο, που φέρεται να λειτούργησε σαν άγκυρα. Από την πρόσκρουση σκοτώθηκαν ο συγκυβερνήτης και ο Eλληνας σύνδεσμος· οι άλλοι δύο επιβαίνοντες διασώθηκαν. Ο κυβερνήτης του ελικοπτέρου πρόκειται να δικαστεί στις αρχές Σεπτεμβρίου στο Τριμελές Πλημμελειοδικείο Σάμου. Στο κλητήριο θέσπισμα αναφέρεται ότι «αγνόησε τις ιδιαιτέρως δυσμενείς καιρικές συνθήκες και δη τους στροβιλισμούς και τις ισχυρότατες ριπές ανέμου […] που καθιστούσαν αδύνατη την ασφαλή αιώρηση του ελικοπτέρου κατά την υδροληψία».
Από στοιχεία της ποινικής δικογραφίας στην Εισαγγελία της Σάμου προκύπτει ένα σύνθετο σχήμα υπεργολαβιών. Ο NSPA είχε συνάψει σύμβαση με ελληνική εταιρεία στην Αθήνα, η οποία ανέλαβε να παράσχει το ελικόπτερο και το πλήρωμα. Το ελικόπτερο εκμεταλλευόταν εταιρεία με έδρα στη Μολδαβία, η οποία με τη σειρά της φέρεται να είχε συνάψει υπεργολαβία με ιρλανδική εταιρεία για τη συνεκμετάλλευση του ελικοπτέρου.
Την ίδια στιγμή, ο Ελληνας σύνδεσμος-μεταφραστής που σκοτώθηκε στο δυστύχημα στη Σάμο φέρεται να εργαζόταν για τέταρτη, ελληνική εταιρεία, η οποία είχε συμβληθεί με την ανάδοχο εταιρεία του NSPA στην Αθήνα. Hταν απόστρατος αξιωματικός της Αεροπορίας Στρατού: απόστρατοι χειριστές συνεργάζονται τακτικά με τις εταιρείες που χρειάζονται προσωπικό για τα μισθωμένα εναέρια μέσα.
«Η διαδικασία είναι η ενδεδειγμένη και όσοι διατυπώνουν ενστάσεις επιδιώκουν να επιστρέψουμε στο προηγούμενο αμαρτωλό καθεστώς», σχολίασε στην «Κ» απόστρατος αξιωματικός της Πυροσβεστικής, με γνώση των μισθώσεων στα εναέρια μέσα. Πηγή του υπουργείου Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας τόνισε στην «Κ» ότι οι οικονομικοί και τεχνικοί όροι για τη μίσθωση των εναέριων μέσων θεσπίζονται από τον NSPA, που αναλαμβάνει να προκηρύξει τους διαγωνισμούς. Οι προμηθευτές-ανάδοχοι βεβαιώνουν για τις άδειες και τα πιστοποιητικά και κατ’ επέκτασιν οι ελληνικές αρχές δεν είναι σε θέση να γνωρίζουν λεπτομέρειες για το σχήμα των υπεργολαβιών που συνάπτουν και προβλέπονται σε προκηρύξεις του NSPA.
Αλλότριες επιδιώξεις – «Η διαδικασία είναι η ενδεδειγμένη και όσοι διατυπώνουν ενστάσεις επιδιώκουν να επιστρέψουμε στο προηγούμενο αμαρτωλό καθεστώς», σχολίασε στην «Κ» απόστρατος αξιωματικός της Πυροσβεστικής.
Ο δικηγόρος Κωνσταντίνος Σταραντζής, ο οποίος ειδικεύεται σε υποθέσεις αεροπορικών ατυχημάτων, επισημαίνει ότι μένουν αναπάντητα βασικά ερωτήματα. «Πόσες ώρες δουλεύουν πραγματικά τα πληρώματα; Ποιος επιβλέπει την τήρηση των πτητικών ωρών και των ορίων που επιβάλλουν οι ευρωπαϊκοί κανονισμοί (EASA); Δεν αρκεί μια τυπική αξιοπλοΐα “στα χαρτιά”. Απαιτείται ουσιαστική αξιοπλοΐα των μέσων και, εξίσου, σύγχρονη, ουσιαστική και διαρκής εκπαίδευση των πληρωμάτων στα συγκεκριμένα μέσα και στις πραγματικές συνθήκες επιχειρήσεων», είπε στην «Κ» ο κ. Σταραντζής.
«Το πιο ανησυχητικό είναι ότι δεν νοείται η αρμόδια εθνική αρχή, επικαλούμενη τον συστατικό της νόμο, να δηλώνει ότι στερείται αρμοδιότητος στη διερεύνηση των δυστυχημάτων. Πρόκειται για τεράστιο κενό στην ασφάλεια πτήσεων και τολμώ να προσθέσω και στην ασφάλεια δικαίου. Ατυχήματα με νεκρούς Ελληνες πολίτες μένουν χωρίς ανεξάρτητη, θεσμοθετημένη τεχνική διερεύνηση», πρόσθεσε ο ίδιος.
Εν τω μεταξύ, προκύπτει ότι τα τρία αεροσκάφη επιτήρησης Diamond DA62 MPP της Πυροσβεστικής θα χειρίζονται πιλότοι της Αεροπορίας Στρατού. Αυτό συμβαίνει λόγω της πληθώρας χειριστών που διαθέτουν οι Ενοπλες Δυνάμεις, σε αντίθεση με την Πυροσβεστική, που πρέπει να τους μισθώνει: τον μισό χρόνο τα αεροσκάφη θα αξιοποιούνται για τις ανάγκες της επιτήρησης των περιοχών που κινδυνεύουν από πυρκαγιές και τον υπόλοιπο για τις ανάγκες των Ενόπλων Δυνάμεων. Αντιστοίχως, η Πολεμική Αεροπορία θα αξιοποιεί τα ελικόπτερα AW139 της Πυροσβεστικής. Ασφαλείς πηγές λένε ότι για τον παραπάνω σχεδιασμό υπάρχουν αντιδράσεις μεταξύ αξιωματικών της Πυροσβεστικής.
Τα τρία Diamond, παρότι παραδόθηκαν τον Νοέμβριο του 2025, δεν επιχείρησαν στις πυρκαγιές της Βοιωτίας και της Δυτικής Αττικής, καθώς απαιτείται χρόνος για την εκπαίδευση, την αξιολόγηση και την πιστοποίηση των πληρωμάτων τους.