Η Οδύσσεια της Ιθάκης

Η εξηντάχρονη Κουάι Μπένετ, κάτοικος Λονδίνου, μαζί με την κόρη της, την αδελφή της και μια φίλη τους στέκονται με θαυμασμό μπροστά σε μια αρχιτεκτονική μακέτα-αναπαράσταση του παλατιού του Οδυσσέα, στην κεντρική πλατεία του Σταυρού Ιθάκης. Πίσω τους υψώνεται η προτομή του μυθικού ήρωα με την επιγραφή «Ευχήν Οδυσσεί», δηλαδή «προσευχή στον Οδυσσέα», και απέναντί τους βρίσκεται ο Ιερός Ναός της Μεταμόρφωσης του Σωτήρος. Δεν έχουν δει την ταινία του Κρίστοφερ Νόλαν, γνωρίζουν όμως το ομηρικό έπος και ενδιαφέρονται να εξερευνήσουν την πατρίδα του Οδυσσέα. Γι’ αυτό, άλλωστε, επέλεξαν να κάνουν μια μονοήμερη εκδρομή από τη γειτονική Κεφαλονιά, όπου θα περνούσαν συνολικά μία εβδομάδα. Η Κουάι είχε επισκεφθεί πρώτη φορά τα δύο νησιά πριν από τριάντα έξι χρόνια και είχε ενθουσιαστεί, οπότε πρότεινε φέτος να ταξιδέψουν οικογενειακώς.

Τη σύντομη συνομιλία μας, μαζί και τη μεσημεριανή ησυχία στο κεφαλοχώρι της βόρειας Ιθάκης, διακόπτουν βίαια οι κόρνες των δύο τουριστικών πούλμαν που τις καλούν να επιβιβαστούν, όπως και τους υπόλοιπους περίπου 80 επισκέπτες. Όσο για μένα, έχω έρθει στην Ιθάκη για τρεις ημέρες, προσπαθώντας να διαπιστώσω αν η χολιγουντιανή Οδύσσεια έχει προλάβει να επηρεάσει την τουριστική κίνηση του νησιού. Και η αλήθεια είναι ότι δεν βρήκα τουρίστες που να είχαν προσθέσει τη συγκεκριμένη στάση στο πρόγραμμα των διακοπών τους χάρη στην ταινία. Ίσως είναι νωρίς. Συνάντησα όμως πολλούς «οπαδούς» του νησιού, κυρίως από τη Γαλλία, την Ιταλία και την Αγγλία, οι οποίοι έρχονται κάθε καλοκαίρι. Συνάντησα και άλλους ξένους, ερωτευμένους με την ενέργεια του τόπου και τη μυθική του διάσταση, που πλέον έχουν γίνει ντόπιοι. Δύο απ’ αυτούς είναι ο Ιταλός αρχιτέκτονας Μπρούνο Ματσάλι, ο δημιουργός της μακέτας που κοιτούσε η Κουάι, και η γυναίκα του, η δημοσιογράφος και συγγραφέας Μανταλένα Ρένι.

Η Μανταλένα, με σπουδές στα αρχαία ελληνικά στο Πανεπιστήμιο της Ρώμης, συνεπαρμένη από την έννοια του ομηρικού «νόστου», ονειρευόταν ένα σπίτι στην Ιθάκη. Ήρθαν το 2000 στο νησί και τέσσερα χρόνια αργότερα εγκαταστάθηκαν στο χωριό Πλατρειθιάς, δύο χιλιόμετρα από τον Σταυρό. Καθισμένοι στο σαλόνι τους, που είναι διακοσμημένο με πίνακες και έπιπλα του Μπρούνο –τα περισσότερα εμπνευσμένα από την Οδύσσεια, όπως μια ζωγραφιά με τον Πολύφημο– μοιράζονται το πάθος τους για την Ιθάκη. Μάλιστα, το 2018, ίδρυσαν το «Μουσείο της Θάλασσας – Από τον Οδυσσέα στον Όμηρο». Η συλλογή του περιλαμβάνει έργα του Μπρούνο εμπνευσμένα από την Οδύσσεια, όπως ένα ξύλινο αντίγραφο του πλοίου του Οδυσσέα, και σκοπός του ήταν να συστήσει το ομηρικό έπος στους επισκέπτες. Δυστυχώς έκλεισε το 2024, διότι έπρεπε να αλλάξει κτίριο, και το ζευγάρι ψάχνει χώρο για να το στεγάσει ξανά. Μέχρι τότε, ζουν ανάμεσα στα εκθέματα. Ο Μπρούνο, στα 78 του χρόνια, άνθρωπος ευχάριστος, με ένα βλέμμα βαθύ μπλε σαν τη θάλασσα, με «έντυσε» μάλιστα πολεμιστή της Τροίας, φορώντας μου ένα μυκηναϊκό κράνος. Η αγάπη τους για το νησί, στο οποίο ζουν έξι μήνες τον χρόνο, εκφράζεται ποικιλοτρόπως. Η Μανταλένα εκδίδει στα ελληνικά και στα ιταλικά βιβλία για την Ιθάκη και την Οδύσσεια, τα οποία διατίθενται και στο Amazon, ενώ ο πολυμήχανος Μπρούνο όπου μπορεί βοηθάει την κοινότητα – φιλοτέχνησε μάλιστα όλο το εκκλησάκι των Αγίων Σαράντα.

Το «Οδύσσειον»

Κοντά στο σπίτι τους, στην τοποθεσία Άγιος Αθανάσιος, βρίσκεται ο αρχαιολογικός χώρος με την ονομασία «Σχολή Ομήρου». Εκεί, ένα απόγευμα, με την έντονη μυρωδιά από τις αλισφακιές να μας ζαλίζει και τον ήλιο να φωτίζει την εξωτική παραλία της Πλατιάς Άμμου στον όρμο των Αφαλών, περπατάμε με τον Γιάννη Καραντζή και τον Σπύρο Κουβαρά. Ο πρώτος, από το Κιόνι, είναι πρόεδρος της Δημοτικής Επιτροπής για την ανάδειξη και την προώθηση της ομηρικής Ιθάκης, ο δεύτερος, με καταγωγή από τον Σταυρό, είναι φιλόλογος – αρχαιολόγος. Όταν του ζητείται, μάλιστα, ξεναγεί άτυπα επισκέπτες στα σημεία με αρχαιολογικό ενδιαφέρον, μια και στο νησί δεν πραγματοποιείται καμία οργανωμένη εκδρομή σχετικά με τον Οδυσσέα (!).

Μια άλλη δυσάρεστη έκπληξη που με περιμένει είναι η κατάσταση του αρχαιολογικού χώρου: χωρίς φύλαξη, «μαντρωμένος» κυριολεκτικά με σύρματα, χωρίς κάποια σήμανση στο εσωτερικό του και δίχως φωτισμό. Για πολλά χρόνια μετά τις διαδοχικές ανασκαφές ξένων, π.χ. του Ερρίκου Σλήμαν το 1878, αλλά και τις πιο πρόσφατες της περιόδου 1993-2012 του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων υπό την αρχαιολόγο Λίτσα Κοντορλή και τον σύζυγό της, αρχαιολόγο Θανάση Παπαδόπουλο, εικαζόταν ότι στη συγκεκριμένη τοποθεσία βρισκόταν το ανάκτορο του Οδυσσέα. «Και τι σχέση έχει ο Όμηρος;» ρωτάω τους δύο ντόπιους συνοδούς μου, μπερδεμένος από την πινακίδα. «Η ονομασία έχει μείνει από παλιά, εγώ έτσι τη θυμάμαι, δεν έχουν καταλήξει ακόμη τι ήταν στη θέση αυτή», εξηγεί ο Γιάννης.

Τον περσινό Ιούνιο το υπουργείο Πολιτισμού εξέδωσε δελτίο Τύπου, αναφέροντας ότι «το ελληνιστικό μνημειακό σύμπλεγμα μπορεί με βεβαιότητα, τώρα, να ταυτισθεί με το Οδύσσειον της Ιθάκης (με ύπαρξη ιερού/ηρώου του Οδυσσέως), το οποίο αναφέρεται, μαζί με σχετιζόμενους αγώνες (τα Οδύσσεια), σε ψήφισμα του δήμου των Ιθακών του 207 π.Χ. περίπου από τη Μαγνησία της Μ. Ασίας». Η ανακοίνωση βασίστηκε στα ευρήματα του ομότιμου καθηγητή Προϊστορικής Αρχαιολογίας Γιάννη Λώλου, της ομάδας του και της βασικής του συνεργάτιδος Χριστίνας Μαραμπέα. Από το 2018, για λογαριασμό του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, μελετούσαν και τεκμηρίωναν το ογκώδες αρχαιολογικό υλικό που είχε έρθει στην επιφάνεια από τις ανασκαφές του 1993-2012 και φυλασσόταν σε τετρακόσια μεγάλα τελάρα.

«Ο ευτυχής εντοπισμός, το 2024-2025, των τριών κεραμικών ευρημάτων με τις πολύτιμες “Οδυσσειακές” επιγραφές προέκυψε έπειτα από ενδελεχή εξέταση 52.000 και πλέον θραυσμάτων κεραμίδων στέγης. Οι συγκεκριμένες επιγραφικές μαρτυρίες, συνδυαστικά με τη μνημειακή αρχιτεκτονική του χώρου, τη φυσιογνωμία του μεγάλου Ιερού Βράχου με τις λαξευτές κλίμακες και τα κινητά ευρήματα προηγούμενων ανασκαφών, όπως τα κοσμήματα και το πλήθος νομισμάτων ελληνικών πόλεων, συνηγορούν στο ότι το Οδύσσειον της Ιθάκης ταυτίζεται με το ελληνιστικό κτιριακό συγκρότημα στη θέση Σχολή Ομήρου», επισημαίνει ο Γιάννης Λώλος. Στην αλληλογραφία μας εκφράζει την απογοήτευσή του για το «πάγωμα» των ανασκαφών στις δύο σημαντικότερες αρχαιολογικές θέσεις της Ιθάκης: στη Σχολή Ομήρου εδώ και 15 χρόνια και στον Αετό, για πάνω από δύο δεκαετίες.

H περσινή ανακοίνωση για το Οδύσσειον έδωσε ελπίδες στους ντόπιους, οι οποίοι πιστεύουν ότι η συνέχιση των αρχαιολογικών ανασκαφών θα δώσει οριστικό τέλος στη διεκδίκηση της ομηρικής Ιθάκης από την Κεφαλονιά και τη Λευκάδα. Επίσης, θα αναδείξει όλο τον αρχαιολογικό πλούτο του νησιού, που από το 2022 ανήκει στο Παγκόσμιο Δίκτυο Γεωπάρκων της UNESCO ως τμήμα του ενιαίου πάρκου Κεφαλονιάς – Ιθάκης. «Υπολογίζεται ότι από το 1800 έως το 2000 συλήθηκαν περίπου 1.600 αντικείμενα, από τα οποία τα 80 βρίσκονται σε μουσεία του εσωτερικού και του εξωτερικού και τα άλλα αγνοούνται», συμπληρώνει ο Σπύρος μπροστά από τη μόνιμη έκθεση στον Σταυρό με τίτλο Φως στην Ομηρική Ιθάκη. Η έκθεση, του τοπικού κοινωφελούς ομίλου, ουσιαστικά αποτελεί δωρεά του αείμνηστου ερευνητή Δημήτρη Παΐζη-Δανιά, ο οποίος θέλησε να «προβάλει συγκεκριμένα αντικείμενα οδυσσειακής αναφοράς που αναδεικνύουν τη μοναδική ομηρική φυσιογνωμία του νησιού».

Χαραγμένος στο DNA

Aπό την αρχαιολογική συλλογή του Σταυρού, όπου εκτίθενται το θραύσμα ελληνικής μάσκας με την επιγραφή «ΕΥΧΗΝ ΟΔΥΣΣΕΙ» και τα θραύσματα των χάλκινων λεβήτων που ανακαλύφθηκαν στο παραθαλάσσιο σπήλαιο Λοΐζου, μέχρι το υπό αναβάθμιση Αρχαιολογικό Μουσείο Ιθάκης με τα αρχαία νομίσματα με τη μορφή του Οδυσσέα και το άγαλμα του ήρωα διά χειρός της γλύπτριας Κορίνας Κασσιανού στην προκυμαία στο Βαθύ, η Ιθάκη «φωνάζει» με τον τρόπο της ότι είναι ομηρική και όχι «παραπαίδι» της Κεφαλονιάς, όπως νιώθει συχνά ότι αντιμετωπίζεται.

Οι ντόπιοι πιστεύουν ότι η συνέχιση των αρχαιολογικών ανασκαφών θα δώσει οριστικό τέλος στη διεκδίκηση της ομηρικής Ιθάκης από την Κεφαλονιά και τη Λευκάδα.

Σε επίπεδο έργων, κάποια έχουν ολοκληρωθεί (η επισκευή της Μητρόπολης, που είχε υποστεί σημαντικές ζημιές από την κακοκαιρία «Μπάλλος» το 2021, με χρηματοδότηση του υπουργείου Πολιτισμού) και άλλα έχουν δρομολογηθεί: για παράδειγμα, το 2017 υπεγράφη προγραμματική σύμβαση μεταξύ της Περιφέρειας Ιονίων Νήσων, του υπουργείου Πολιτισμού, του Δήμου Ιθάκης και του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, προϋπολογισμού 120.000 ευρώ, για την «ανάδειξη και επισκεψιμότητα, προστασία και συντήρηση αρχαίων μνημείων στον αρχαιολογικό χώρο της Σχολής Ομήρου», όμως η ανάδειξη του χώρου εκκρεμεί.

Βλέποντας το αρχαιολογικό απόθεμα της Ιθάκης να μένει εν πολλοίς αναξιοποίητο, ιδιώτες και τοπικοί παράγοντες αναλαμβάνουν κάποιες πρωτοβουλίες που φαίνεται ότι βοήθησαν το νησί να κεφαλαιοποιήσει έως έναν βαθμό τη φήμη του. Πέραν δηλαδή της ονοματοδοσίας τοπικών επιχειρήσεων, όπως το προπολεμικό Καφενείον «Οδυσσεύς» στο Βαθύ, οι ντόπιοι προσπαθούσαν να διατηρήσουν και να καλλιεργήσουν την ομηρική κουλτούρα. Το μακρινό 1977, ο τότε δήμαρχος Σπύρος Αρσένης θέσπισε το Παγκόσμιο Συνέδριο για τον Οδυσσέα (αρχικά ανά δύο χρόνια και μετέπειτα ανά τρία), που μέχρι σήμερα φέρνει στο νησί ερευνητές του Ομήρου από όλο τον κόσμο. Το συνέδριο πραγματοποιείται αρχές φθινοπώρου υπό την αιγίδα του Συλλόγου Οδυσσειακών Σπουδών, ενώ κάθε χρόνο διοργανώνονται και σεμινάρια ομηρικής φιλολογίας.

«Ο Οδυσσέας ήταν ανέκαθεν χαραγμένος στο DNA μας. Το 1958, πέντε χρόνια μετά τον φονικό σεισμό που ισοπέδωσε το νησί, ιδρύσαμε τον σύλλογο “Πρόοδος”, με τον οποίο ξεκινήσαμε τις οδυσσειακές γιορτές με αναπαράσταση της επιστροφής του στην παραλία Δεξά, όπου θρυλείται ότι πάτησε στεριά», διηγείται ο πρώην δήμαρχος. Ο πρώτος που ενσάρκωσε τον Οδυσσέα σε εκείνες τις γιορτές ήταν ο 85 ετών σήμερα Γιάννης Καραβίας, συνταξιούχος πλοίαρχος, γέννημα-θρέμμα Ιθακιώτης και απόφοιτος του Ναυτικού Γυμνασίου Ιθάκης, το οποίο μετά τον σεισμό του 1953 ανοικοδομήθηκε εκ νέου με δωρεά του ελβετικού λαού. «Πού φέρνω αυτούς τους θησαυρούς; Και πού πλανιέμαι ατός μου;» απήγγειλε τους στίχους ο καπετάν Γιάννης, ενθυμούμενος, περισσότερα από εξήντα χρόνια μετά, τη στιγμή που, ως άλλος Οδυσσέας, φτάνει στην Ιθάκη και δεν την αναγνωρίζει.

Με τέσσερα χρόνια προϋπηρεσίας στη θαλαμηγό του Αριστοτέλη Ωνάση και τριάντα χρόνια συνολικά στη θάλασσα, αισθάνεται πως είχε πάντα τον Οδυσσέα συντροφιά.

Στα μέσα της καριέρας του άρχισε να κατασκευάζει πιστά αντίγραφα ξύλινων καραβιών: αρχικά με έναν ελβετικό σουγιά και ξύλα από καφάσια και αργότερα με σύγχρονα εργαλεία. Ένα από τα σκαριά του βρίσκεται στις προθήκες του Ναυτικού και Λαογραφικού Μουσείου στο Βαθύ. «Ήμουν τυχερός, ατυχήματα και πειρατείες δεν είχαμε… Έλα, βρε παιδάκι μου, όμως να αλλάξουμε κουβέντα. Τι μου θυμίζεις τις ώρες που έφυγαν», λέει χαμογελαστός. Η ναυτοσύνη είναι ένα από τα χαρακτηριστικά των Ιθακιωτών, όπως και η ποίηση – άραγε από την ομηρική μήτρα;

Στο σπίτι του Νίκου Καλλίνικου στην Ανωγή, στο ορεινότερο χωριό και παλιά πρωτεύουσα του νησιού, με τον βυζαντινό ναό της Κοιμήσεως της Θεοτόκου, γνώρισα μέσα από πολλά βιβλία αρκετούς Ιθακήσιους ποιητές, όπως ο Παναγιώτης Μωραΐτης. Καπετάνιος και ο ίδιος, γεννημένος στην Αυστραλία, όπως και πολλοί συντοπίτες του δεύτερης και τρίτης γενιάς των οποίων οι οικογένειες μετανάστευσαν μαζικά γύρω στο 1930 και μετά τον σεισμό προς Αυστραλία, Αμερική και Νότια Αφρική, ερχόταν τα καλοκαίρια στο χωριό μαζί με τους γονείς του και την αδελφή του. «Σε γενικές γραμμές το νησί δεν έχει αλλάξει πολύ, μοναχά ο βυθός του έχει ερημώσει από την υπερβολική κίνηση των σκαφών. Θυμάμαι ότι τις δεκαετίες του ’70 και του ’80 οι τουρίστες ήταν κυρίως Έλληνες που επέστρεφαν για να βρουν τη χαμένη πατρίδα τους».

Εμείς στην Ιθάκη δεν αναζητήσαμε τις κοινές ρίζες με τον Οδυσσέα, ωστόσο ζήσαμε πολλές στιγμές που έμοιαζαν βγαλμένες από το ομηρικό έπος. Στο κοντινό νησάκι Άτοκος, όπου μας ταξίδεψε ο Σπύρος Μολφέσης της εταιρείας Poseidon Boats, κολυμπήσαμε στα καταγάλανα νερά μαζί με αγριογούρουνα. Υποπτευόμασταν ότι η Κίρκη κρύβεται πίσω από τα πεύκα. Ο βοσκός Βασίλης Φραγκογιάννης, ως άλλος Εύμαιος, στην περιοχή Κάμπος λίγο πέρα από το Βαθύ, φρόντιζε το κοπάδι του κάτω από ένα πλάτωμα με ελιές. Και ο Χρύσανθος Καραβίας, στη σπηλιά του τυροκομείου του στην τοποθεσία «Ο αγρός του Λαέρτη», φτιάχνει τυρί όπως ο Πολύφημος. Ο τελευταίος, στο ελαιοτριβείο που έχει αναπαλαιώσει στο χωριό Εξωγή με σκοπό οι επισκέπτες να μαθαίνουν την τοπική λαογραφία, έστησε ένα μοναδικό γλέντι με τον ντόπιο βιρτουόζο του ακορντεόν, Μάκη Ανδριανάτο, ετών 81.

Δωρεάν προβολές, σχεδια για το μελλον

Το ίδιο βράδυ που εμείς γλεντούσαμε ως άλλοι μνηστήρες, χωρίς να διεκδικούμε κάποια Πηνελόπη, σκεφτόμουν πόσοι θεατές θα ήταν στις κινηματογραφικές αίθουσες παρακολουθώντας την ταινία του Νόλαν, η οποία παγκοσμίως έχει ξεπεράσει τα 800 εκατομμύρια ευρώ σε εισπράξεις. Αναρωτήθηκα εάν η Ιθάκη θα εξελιχθεί σαν τη Φαβινιάνα, το ιταλικό νησάκι όπου γυρίστηκαν σκηνές της ταινίας και φέτος, βάσει των διεθνών δημοσιευμάτων, γνωρίζει τουριστική έκρηξη. «Το νησί μας έχει επίσημα δύο χιλιάδες κλίνες, με πολύ υψηλή πληρότητα από τον Ιούνιο έως τον Σεπτέμβριο. Η δυναμική του είναι συγκεκριμένη, όπως συγκεκριμένη είναι και η φιλοξενία των ιστιοπλοϊκών και σκαφών, που ξεπερνούν τα διακόσια ημερησίως», εξηγεί ο Στέφανος Φαμπιόλης, πρόεδρος του δημοτικού συμβουλίου και ξενοδόχος στο Βαθύ. Πράγματι, όλα τα φυσικά λιμάνια του νησιού, δηλαδή το Βαθύ, το Κιόνι και οι Φρίκες, ήταν ασφυκτικά γεμάτα, όπως και όλοι οι υπόλοιποι κόλποι με τα σκάφη δεμένα αρόδου.

Στο κοντινό νησάκι Άτοκος κολυμπήσαμε στα καταγάλανα νερά μαζί με αγριογούρουνα. Υποπτευόμασταν ότι η Κίρκη κρύβεται πίσω από τα πεύκα.

Παρ’ όλα αυτά, η φήμη της Ιθάκης λόγω της ταινίας εξαπλώνεται πλέον και σε ένα κοινό που αγνοούσε την Οδύσσεια, αλλά και τις ξελογιάστρες παραλίες του νησιού. Τα οφέλη φαίνεται να είναι πολλαπλασιαστικά. «Σύμφωνα με τα δημοσιεύματα, ήδη στη Μεγάλη Βρετανία έχει αυξηθεί το ενδιαφέρον τόσο για την εκμάθηση της ελληνικής γλώσσας όσο και για τη μελέτη της Οδύσσειας. Συνάμα, η επιτυχημένη διεθνής κινηματογραφική παραγωγή αναμένεται να συμβάλει στην ενίσχυση, αφενός, της εικόνας της Ιθάκης ως τουριστικού προορισμού και της τουριστικής κίνησης προς την πατρίδα του Οδυσσέα, αφετέρου θα έχει θετική επίδραση στα υπόλοιπα νησιά του Ιονίου και όχι μόνο», σημειώνει η πρόεδρος του ΕΟΤ, Άντζελα Βαρελά, η οποία με ενημερώνει και για την υλοποίηση προωθητικών δράσεων από πλευράς του οργανισμού κατά τους προσεχείς μήνες σε σημαντικές αγορές-στόχους.

Από την άλλη, ο Διονύσης Στανίτσας, δήμαρχος Ιθάκης από το 2014, που βλέπει το νησί του να πρωταγωνιστεί αυτό το καλοκαίρι, προσπαθεί να κρατήσει «τα μπόσικα». Τα συνήθη προβλήματα του υπερτουρισμού, όπως η λειψυδρία, η άναρχη δόμηση και η έλλειψη στέγης, ελλοχεύουν. «Μετά το 2022 καταφέραμε με τις έξι μονάδες αφαλάτωσης να έχουμε εικοσιτετράωρη υδροδότηση σε όλο το νησί. Παλαιότερα, η βόρεια Ιθάκη έπαιρνε νερό κάθε Τρίτη και Πέμπτη μονάχα για δύο ώρες. Επίσης, στο χωροταξικό σχέδιο που ετοιμάζουμε προβλέπουμε διώροφα κτίρια με κεραμίδια και μονάδες μέχρι 40 κλίνες, ενώ στο παλιό οικοτροφείο κατασκευάζουμε 19 σύγχρονα διαμερίσματα για να εξασφαλίσουμε στέγη στους δημόσιους υπαλλήλους», λέει και συνεχίζει: «Θωρακίζουμε το λιμάνι των Φρικών με κρηπίδωμα, ένα έργο αξίας δυόμισι εκατομμυρίων, επεκτείνουμε τα πεζοδρόμια στο Βαθύ και, το κυριότερο, δημιουργούμε το Οδυσσειακό Ψηφιακό Κέντρο, το οποίο του χρόνου θα παραδοθεί για χρήση».

Σύμφωνα με τον δήμαρχο, στο νέο κέντρο, συνολικού προϋπολογισμού 750.000 ευρώ, θα γίνεται ψηφιακή αναπαράσταση της Οδύσσειας, ενώ θα φιλοξενούνται και τα Παγκόσμια Συνέδρια για τον Οδυσσέα. Με την ολοκλήρωση της αναβάθμισης του Αρχαιολογικού Μουσείου και την ανάδειξη του αρχαιολογικού χώρου στο Οδύσσειον, σε συνδυασμό με την κατασκευή νέων υποδομών, όπως ο βιολογικός καθαρισμός στη διασταύρωση του Αετού, εκτιμά πως το νησί θα μπορεί να προσφέρει ποιότητα ζωής σε κατοίκους και επισκέπτες, αλλά και να στέκεται αντάξιο της ομηρικής καταγωγής του. Και αυτό ίσως ήταν το μεγαλύτερο όφελος από την ταινία του Νόλαν, για την οποία ο Δήμος Ιθάκης έχει κανονίσει αρκετές δωρεάν προβολές μέσα στο καλοκαίρι: όχι μια πιθανή έκρηξη της τουριστικής κίνησης, αλλά η ουσιαστική «διάσωση» της Ιθάκης και το τέλος της «Οδύσσειας» του νησιού. Που περιμένει εναγωνίως τις σκαπάνες των αρχαιολόγων για να «πιστωθεί» την ομηρική καταγωγή του.