Τα περιουσιακά στοιχεία που μπορούν να κληρονομηθούν όταν αποβιώνει Ελληνας σε άλλη χώρα και αφήνει περιουσιακά στοιχεία στην Ελλάδα είναι: ακίνητα, τραπεζικοί λογαριασμοί, αυτοκίνητα, θυρίδα στην τράπεζα, κινητά αξίας, μετοχές, κοσμήματα, πίνακες κ.ά.
Απογραφή της κληρονομιαίας περιουσίας: Το πρόσωπο που θα αναλάβει να ολοκληρώσει τις διαδικασίες στην Ελλάδα, γλωσσομαθής δικηγόρος ή άλλο πρόσωπο, θα πρέπει πρώτα να διακριβώσει ποια είναι τα περιουσιακά στοιχεία που κληρονομούνται στην Ελλάδα, για να αποδοθούν χωρίς λάθη στους κληρονόμους, αλλά και για να υπολογισθούν νόμιμα οι φόροι στην πραγματική αξία της κληρονομίας.
Ληξιαρχική πράξη θανάτου: Θα πρέπει όμως να έχει στα χέρια του και τη ληξιαρχική πράξη θανάτου του κληρονομουμένου, η οποία, εάν έχει εκδοθεί από χώρα που δεν έχει Αpostille, πρέπει να έχει συνταχθεί στο ελληνικό προξενείο. Εάν η ληξιαρχική πράξη θανάτου έχει εκδοθεί από τις αρχές της ξένης χώρας, τότε πρέπει αντίγραφό της να επικυρωθεί από το ελληνικό προξενείο της περιοχής.
Η ληξιαρχική πράξη θανάτου θα πρέπει να μεταφραστεί επίσημα στην ελληνική γλώσσα και θα πρέπει να εγγραφεί στο ειδικό ληξιαρχείο στην Αθήνα, με την προϋπόθεση ότι ο θανών ήταν εγγεγραμμένος σε κάποιο δήμο στην Ελλάδα.
Πιστοποιητικό εγγυτέρων συγγενών: Στη συνέχεια πρέπει να εκδοθεί από τον δήμο όπου ήταν εγγεγραμμένος ο θανών στην Ελλάδα το πιστοποιητικό των εγγυτέρων συγγενών (ή, όπως λέγεται διαφορετικά, το πιστοποιητικό των πλησιεστέρων συγγενών).
Για την έκδοση του πιστοποιητικού εγγυτέρων συγγενών, πρέπει ο θανών να ήταν εγγεγραμμένος σε οικογενειακή μερίδα σε δήμο στην Ελλάδα και επίσης να ήταν εγγεγραμμένοι οι πλησιέστεροι συγγενείς του, δηλαδή να ήταν εγγεγραμμένος ο γάμος που έκανε στο εξωτερικό και η γέννηση των παιδιών του. Διαφορετικά θα χρειαστεί να συνταχθεί μια υπεύθυνη δήλωση δύο μαρτύρων, στην Ελλάδα και στην άλλη χώρα, οι οποίοι θα βεβαιώνουν ποιοι είναι οι πλησιέστεροι συγγενείς του θανόντος κληρονομουμένου. Ο δήμος έχει τη δυνατότητα να ζητήσει να εγγραφούν εκ των υστέρων, τώρα, στο ειδικό ληξιαρχείο και μετά στο δημοτολόγιο ο γάμος του θανόντος και η γέννηση των παιδιών του στο εξωτερικό. Στην περίπτωση αυτή, πρέπει να παραλάβουμε τα πιστοποιητικά αυτά από τη χώρα του εξωτερικού, να τα επικυρώσουμε στο προξενείο και να τα μεταφράσουμε στην Ελλάδα κατά τα γνωστά.
Εάν ο θανών δεν ήταν Ελληνας στην καταγωγή και στην εθνότητα, επειδή είχε γεννηθεί εκτός ελληνικής επικράτειας, όπως π.χ. στην Αγγλία, ή στην Αυστραλία, ή στη Βραζιλία κ.α., δεν μπορεί να εκδοθεί από τον δήμο στην Ελλάδα το πιστοποιητικό των εγγυτέρων συγγενών. Στην περίπτωση αυτή θα εκδοθούν δύο υπεύθυνες δηλώσεις ή δύο ένορκες βεβαιώσεις οι οποίες θα αποδεικνύουν ποιοι είναι οι πλησιέστεροι συγγενείς, και θα υποβληθούν στην εφορία και στον συμβολαιογράφο.
Η εκτίμηση της αξίας των κληρονομιαίων στοιχείων. Μια πολύ σημαντική εργασία είναι η περιγραφή και η εκτίμηση των στοιχείων της κληρονομίας για να συμπεριληφθούν στη Δήλωση Αποδοχής της Κληρονομίας. Ειδικότερα τα ακίνητα και οι τραπεζικοί λογαριασμοί στην Ελλάδα, με σκοπό να δηλωθούν σωστά στην εφορία. Η προθεσμία γι’ αυτό τον σκοπό είναι έξι ή και εννέα μήνες από την ημερομηνία του θανάτου ή από τη δημοσίευση της διαθήκης. Αν ο κληρονομούμενος απεβίωσε στην Ελλάδα ή αν ο κληρονόμος ζει εκτός Ελλάδος, τότε η παραπάνω προθεσμία είναι 12 μήνες.
Εάν κάποιος θέλει να αποποιηθεί την κληρονομία, η προθεσμία για τους κατοίκους της Ελλάδος είναι τέσσερις μήνες, ενώ εάν πρόκειται για κληρονόμους κατοίκους εξωτερικού, η προθεσμία είναι 12 μήνες. Η αποποίηση γίνεται εάν υπάρχουν χρέη ή εάν κάποιος κληρονόμος επιθυμεί να προσαυξήσει το μερίδιο των άλλων συγκληρονόμων.
Μετά την παρέλευση της προθεσμίας της αποποίησης και εφόσον δεν γίνει αποποίηση, ο κληρονόμος θεωρείται ότι αποδέχθηκε την κληρονομία και δεν μπορεί πλέον να την αποποιηθεί. (Ευχαριστώ τον κ. Παναγιώτη Δημόπουλο, δικηγόρο, για τη βοήθειά του.)
*Ο κ. Ορέστης Σεϊμένης είναι σύμβουλος επιχειρήσεων.