Φόρτωση Text-to-Speech…
Σε πρόσφατη κουβέντα που είχα μέσω Zoom με τον αστροφυσικό Αβι Λεμπ, συγγραφέα του «Extraterrestrial. Η πρώτη ένδειξη νοήμονος εξωγήινης ζωής» (μτφρ.: Νίκος Αποστολόπουλος, επιμ.: Διομήδης Πηγής, εκδ. Utopia), μου είχε πει πόσο τον ενοχλεί η επιστημονική φαντασία («Η εξωγήινη ζωή δεν κρύβεται», 26.7.26, κυριακάτικη «Κ»). Ελεγε ότι η επιστημονική φαντασία έχει συμβάλει στο να υποβαθμιστεί η σοβαρή συζήτηση περί αναζήτησης εξωγήινης ζωής στο σύμπαν.
Στο βιβλίο του αφηγείται, κατ’ αρχάς, το χρονικό του εντοπισμού του διαστρικού αντικειμένου που πέρασε από το ηλιακό μας σύστημα το 2017. Κατά τον Λεμπ, πρέπει να εξεταστεί σοβαρά το ενδεχόμενο το αντικείμενο αυτό (που πήρε τη χαβανέζικη ονομασία Ουμουαμούα, δηλαδή ανιχνευτής) να είναι διαστημοσυσκευή εξωγήινης τεχνολογίας. Το Ουμουαμούα προήλθε από την περιοχή του Βέγα, ενός αστέρα είκοσι πέντε έτη φωτός μακριά από τη Γη, έφτασε κοντά στον Ηλιο και μετά χάθηκε πάλι, ακολουθώντας τροχιά που δεν έμοιαζε σχεδόν σε τίποτα με περιφερόμενο διαστημικό βράχο. «Ηρθε στη γειτονιά μας σαν ένας άγνωστος», γράφει ο Λεμπ, «αλλά όταν αναχώρησε ήταν πολύ περισσότερο από αυτό».
Τι ακριβώς; Πιθανότατα κατάλοιπο ενός προηγμένου τεχνολογικού πολιτισμού κατά τον ίδιο. Πιθανότατα – όχι σίγουρα. Η επιστήμη αξιώνει τεκμήρια, επιβεβαίωση. Εδώ υπάρχουν απλώς ενδείξεις, σοβαρές ενδείξεις αλλά ώς εκεί. Σε αυτό ο Λεμπ είναι σαφής: το Ουμουαμούα είναι η πρώτη σοβαρή ένδειξη ύπαρξης εξωγήινης ζωής.
Ισως το Ουμουαμούα να είναι κάτι σαν τα δικά μας Βόγιατζερ 1 και 2, σαν τα Παϊονίρ 10 και 11, διαστημοσυσκευές που εστάλησαν από τη Γη στο Διάστημα και ακόμα ταξιδεύουν κάπου εκεί έξω. Μάλιστα, να θυμίσουμε ότι το Βόγιατζερ 1 είναι η μόνη ανθρώπινη κατασκευή που έχει πλέον εγκαταλείψει το ηλιακό μας σύστημα και ταξιδεύει στον διαστρικό χώρο (είχε εκτοξευθεί το 1977 και εξήλθε της ηλιόσφαιρας το 2012). Ακολουθείται επίσης από το δίδυμο σκάφος Βόγιατζερ 2, το οποίο πέρασε στο διαστρικό χώρο το 2018.
Η αλήθεια είναι ότι είναι αδύνατον να φανταστούμε πώς μπορεί να είναι ένας εξωγήινος πολιτισμός. Στις ταινίες επιστημονικής φαντασίας βλέπουμε ξανά και ξανά ανθρωποειδή με αφύσικα μεγάλα κεφάλια και στόματα σαν σχισμές. Είναι η δική μας, ανθρωποκεντρική, προβολή πάνω στο πώς μπορεί να είναι μια εξωγήινη οντότητα.
Με ό,τι κι αν μοιάζουν, αν προέρχονται από έναν τόσο προηγμένο τεχνολογικά πολιτισμό, ίσως να μας έχουν ήδη επισκεφθεί –αθόρυβα, διακριτικά–, να μας είδαν περίπου σαν μικροοργανισμούς ή σαν μυρμήγκια και μετά απλώς να αδιαφόρησαν και να πήγαν παρακάτω.
Δεν μας περνάει από τον νου ότι μπορεί να τους είμαστε παγερά αδιάφοροι και ασήμαντοι με τον ίδιο τρόπο που εμείς προσπερνάμε, π.χ., ένα τζιτζίκι. Μπορεί να το παρατηρήσουμε, να θαυμάσουμε τη διάφανη λεπτότητα των φτερών του, να μας νανουρίσει το μονότονο καλοκαιρινό τραγούδι του, αλλά ώς εκεί.
Απίθανο; Οχι. Αλλά κάτι τέτοιο δεν θα προσφερόταν για μια συναρπαστική αφήγηση επιστημονικής φαντασίας.