Μετέωρο το Πανόραμα

Ο πολιτισμός είναι ανάγκη ή πολυτέλεια; Ενα κινηματογραφικό φεστιβάλ είναι απλώς μια γιορτή για όσους ενδιαφέρει το σινεμά ή μήπως κάτι παραπάνω; Τα ερωτήματα (θα έπρεπε να) είναι ρητορικά, όμως οι ειδήσεις που έρχονται τους τελευταίους μήνες τα καθιστούν, δυστυχώς, πολύ πραγματικά και επείγοντα. Η τελευταία από αυτές αφορά το Πανόραμα Ευρωπαϊκού Κινηματογράφου, θεσμό που μετράει 38 χρόνια(!) ιστορίας, ωστόσο πλέον αντιμετωπίζει ορατότατο κίνδυνο να μη φτάσει τα 40. Συγκεκριμένα, όπως έγινε πρόσφατα γνωστό, το αθηναϊκό φεστιβάλ έχασε, δίχως ιδιαίτερες εξηγήσεις από την πλευρά της Περιφέρειας Αττικής, τη χρηματοδότηση του ΕΣΠΑ, η οποία υποτίθεται ότι θα συνεχιζόταν για δύο ακόμη χρόνια.

Πιθανότατα θα διοργανωθεί μια συρρικνωμένη και περισσότερο συμβολική εκδοχή του θεσμού στα τέλη Νοεμβρίου – Υπογραφές στήριξης από επιφανή μέλη της διεθνούς κινηματογραφικής κοινότητας.

Αυτό σημαίνει πρακτικά μείον 230.000 ευρώ, ποσό που αντιστοιχούσε περίπου στο 90% του συνολικού προϋπολογισμού της διοργάνωσης, σύμφωνα με τον διευθυντή Νίνο Φένεκ Μικελίδη. Οπως είναι προφανές, ο ίδιος αναγκάστηκε να επανασχεδιάσει το φετινό 39ο Πανόραμα με πολύ χαμηλότερο μπάτζετ, το οποίο έπειτα από υπόδειξη του υπουργείου Πολιτισμού –και μήνες παραπομπών από τον έναν αρμόδιο στον άλλο– θα εξασφαλιζόταν μέσω του Ελληνικού Κέντρου Κινηματογράφου, Οπτικοακουστικών Μέσων και Δημιουργίας (ΕΚΚΟΜΕΔ). «Το Πανόραμα, ως γεγονός-προάγγελος των Ευρωπαϊκών Βραβείων Κινηματογράφου, που φέτος θα απονεμηθούν στην Αθήνα, δικαιούνταν χρηματοδότηση κατηγορίας Α΄, δηλαδή 50.000 ευρώ, όμως τελικά μας έδωσαν μόνο 26.000, με τα οποία καταλαβαίνετε ότι είναι αδύνατο να διοργανωθεί επταήμερο φεστιβάλ», αναφέρει ο κ. Μικελίδης και συνεχίζει: «Το αστείο είναι ότι στις συναντήσεις με όλους τους εκπροσώπους των θεσμών (υπουργείο, περιφέρεια, ΕΚΚΟΜΕΔ) όλοι εξυμνούν το Πανόραμα και έπειτα βάζουν το “αλλά”, σαν να λένε “μην το κάνεις”».

Αν τα πράγματα παραμείνουν ως έχουν, το πιθανότερο είναι ότι θα διοργανωθεί μια συντομευμένη (ίσως τριήμερη) και περισσότερο συμβολική εκδοχή του φεστιβάλ στα τέλη Νοεμβρίου. Αξίζει πάντως να σημειωθεί ότι στο πλευρό του Πανοράματος με τις υπογραφές τους στέκονται επιφανή μέλη της διεθνούς κινηματογραφικής κοινότητας, όπως ο Κεν Λόουτς, ο Εμίρ Κουστουρίτσα, ο Κώστας Γαβράς, ο Αλεξάντερ Πέιν, ο Ατόμ Εγκογιάν κ.ά., ενώ ειδική δήλωση υποστήριξης εξέδωσε και η Διεθνής Ομοσπονδία Κριτικών Κινηματογράφου (FIPRESCI), η οποία απονέμει και το δικό της βραβείο στο φεστιβάλ.

Νύχτες Πρεμιέρας

Δεν είναι όμως μόνο το Πανόραμα που αντιμετωπίζει… θαλασσοταραχές. Υπενθυμίζουμε ότι ήδη από πέρυσι η χρηματοδότηση του ΕΣΠΑ έχει αποσυρθεί και από τις Νύχτες Πρεμιέρας, την τελευταία στιγμή μάλιστα, γεγονός που άφησε το σημαντικότερο κινηματογραφικό φεστιβάλ της Αθήνας ουσιαστικά ξεκρέμαστο. Τελικά η διοργάνωση πραγματοποιήθηκε με σημαντικές περικοπές στο πρόγραμμά της, κάτι το οποίο, πάνω-κάτω, θα συμβεί και φέτος. Σύμφωνα με την ομάδα των διοργανωτών, τουλάχιστον αυτήν τη φορά η έλλειψη ήταν ήδη γνωστή, ενώ υπήρξε και κάποια έξτρα χρηματοδότηση από το ΕΚΚΟΜΕΔ και ιδιώτες χορηγούς, ώστε το συνολικό μπάτζετ να είναι κατά τι αυξημένο σε σχέση με πέρυσι – καμία σχέση ωστόσο με τους προϋπολογισμούς προηγούμενων (πρόσφατων) ετών. Το σημαντικότερο, βέβαια, όπως τονίζουν οι ίδιοι, είναι η σταθερότητα της χρηματοδότησης, ακόμα και αν το ύψος της είναι περιορισμένο, έτσι ώστε να μπορεί να γίνει στοιχειώδης προγραμματισμός για τα επόμενα χρόνια.

Οι Νύχτες Πρεμιέρας αντιμετωπίζουν πάντως και ένα άλλο ζήτημα, που δεν άπτεται ακριβώς των οικονομικών, αλλά έχει σχέση με την κινηματογραφική πολιτική: αυτό της έλλειψης μεγάλων αιθουσών. Το απροσδόκητο κλείσιμο του Ιντεάλ, σε συνδυασμό με τη χρόνια απουσία των Αττικόν – Απόλλων και την ανακαίνιση-μετατροπή κινηματογράφων όπως τα Αθήναιον και Cinobo Οπερα, που πλέον έχουν 3-4 μικρότερες αίθουσες (150-200 θέσεις) αντί για μία μεγάλου μεγέθους, μειώνει δραματικά τους φεστιβαλικούς προορισμούς. Διοργανώσεις όπως οι Νύχτες Πρεμιέρας, με δημοφιλείς ειδικές προβολές, έκδοση καρτών διαρκείας, δημοσιογραφικών πάσων κ.ο.κ., απαιτούν αίθουσες τουλάχιστον 600-700 θέσεων, οι οποίες αυτήν τη στιγμή απλώς δεν υπάρχουν στην Αθήνα.

Υπάρχει και τρίτο κινηματογραφικό φεστιβάλ που φέτος είδε τη χρηματοδότησή του να εξανεμίζεται. Το Beyond Borders – Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Καστελλόριζου έχασε τόσο τη βασική ενίσχυση του υπουργείου Πολιτισμού όσο (μυστηριωδώς) και των μεγάλων χορηγών του, απομένοντας με τις 46.000 ευρώ του ΕΚΚΟΜΕΔ, θέμα το οποίο είχαμε αναδείξει τον περασμένο Ιούνιο στην «Κ». Σε νεότερη επικοινωνία μας με τη διευθύντρια του φεστιβάλ, Ειρήνη Σαρίογλου, μας επιβεβαίωσε ότι η διοργάνωση (23-30/8) θα επιβιώσει με αυτά, συν κάποιες δωρεές ιδιωτών, ενώ και για την επόμενη, 12η έκδοση δεν υπάρχει προς το παρόν καμία εγγύηση χρηματοδότησης.