Φόρτωση Text-to-Speech…
Σε μια ιστορική και κρίσιμη καμπή εισέρχεται η ελληνική ακτοπλοΐα, καθώς βρίσκεται αντιμέτωπη με τη μεγαλύτερη πρόκληση δομικού μετασχηματισμού της μετά την απελευθέρωση της αγοράς, προειδοποιεί η εταιρεία χρηματοοικονομικών συμβούλων XRTC Business Consultants. Οπως επισημαίνει στην 25η ετήσια μελέτη της, ο κλάδος καλείται να διαχειριστεί την πιεστική ανάγκη δραστικής ανανέωσης ενός ολοένα και μεγαλύτερης ηλικίας στόλου, τη συμμόρφωση με τους αυστηρούς και συνεχώς μεταβαλλόμενους περιβαλλοντικούς κανόνες της Ευρωπαϊκής Ενωσης και αλλεπάλληλες γεωπολιτικές κρίσεις που εκτοξεύουν το λειτουργικό κόστος. Πόσο μάλλον που μέσα σε αυτό το περιβάλλον το κράτος πιέζει και για τη συγκράτηση των τιμών των εισιτηρίων.
Σύμφωνα με τον επικεφαλής της XRTC Γιώργο Ξηραδάκη, «η ανταγωνιστικότητα της ελληνικής ακτοπλοΐας δεν θα καθοριστεί αποκλειστικά από την πορεία της επιβατικής κίνησης ή του τουρισμού, αλλά από την ικανότητα όλων των εμπλεκομένων φορέων να συνεργαστούν για τη δημιουργία ενός νέου, βιώσιμου και ανθεκτικού μοντέλου ανάπτυξης».
Η πράσινη μετάβαση συνιστά ένα εξαιρετικά απαιτητικό και κεφαλαιουχικό εγχείρημα, καθώς το συνολικό χρηματοδοτικό κενό υπολογίζεται ότι υπερβαίνει τα 5 δισ. ευρώ σε ορίζοντα εικοσιπενταετίας. Η σταδιακή εφαρμογή των ευρωπαϊκών κανονισμών EU ETS, FuelEU Maritime και η ανακήρυξη της Μεσογείου ως περιοχής ελέγχου εκπομπών θείου αυξάνουν μόνιμα το λειτουργικό κόστος των επιχειρήσεων. Με την υποχρέωση αγοράς δικαιωμάτων ρύπων να φτάνει στο 100% από το 2026, οι ακτοπλοϊκές εταιρείες πιέζονται να υλοποιήσουν επενδύσεις για νέες ναυπηγήσεις και εκτεταμένες τεχνολογικές μετασκευές. Η XRTC προειδοποιεί ότι η τεχνολογική αβεβαιότητα ως προς το επικρατέστερο εναλλακτικό καύσιμο της επόμενης τριακονταετίας αυξάνει τον επενδυτικό κίνδυνο, καθιστώντας απαραίτητους τους ευέλικτους μηχανισμούς επιμερισμού του ρίσκου.
Προκειμένου να αποφευχθεί ο αποδιοργανωτικός κίνδυνος για τη συνδεσιμότητα των νησιών –με απλά λόγια, να περικοπούν δρομολόγια–, η μελέτη διατυπώνει σαφείς προτάσεις πολιτικής προς το κράτος. Υπογραμμίζει ότι η ακτοπλοΐα οφείλει να αντιμετωπιστεί ως υποδομή εθνικής σημασίας, ισοδύναμης στρατηγικής αξίας με τα μεγάλα οδικά και ενεργειακά δίκτυα. Στο πλαίσιο αυτό, το κράτος καλείται να διαμορφώσει ένα σταθερό και προβλέψιμο θεσμικό περιβάλλον με μακροχρόνιο ορίζοντα, ώστε να προσελκυστούν ιδιωτικά κεφάλαια. Επιπλέον, προτείνεται η εκπόνηση ενός ολοκληρωμένου εθνικού σχεδίου ανανέωσης του ακτοπλοϊκού στόλου, το οποίο θα συνδυάζει τα έσοδα του EU ETS, τους πόρους του Ευρωπαϊκού και Εθνικού Ταμείου Εκσυγχρονισμού, τις χρηματοδοτήσεις της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων και την ενεργοποίηση ιδιωτικών κεφαλαίων μέσω μηχανισμών μεικτής χρηματοδότησης. Παράλληλα, το κράτος οφείλει να προχωρήσει στη σύσταση εθνικού ταμείου πράσινης ακτοπλοΐας, στον θεσμικό εκσυγχρονισμό των αρμόδιων δημόσιων φορέων, στην ουσιαστική αναβάθμιση των λιμενικών υποδομών για παροχή πράσινων καυσίμων και ηλεκτροδότησης, καθώς και στη θέσπιση μόνιμων μηχανισμών παρακολούθησης της αγοράς.
Τα τρία σενάρια
Η XRTC αναλύει τρία σενάρια εξέλιξης του κλάδου για την περίοδο 2027-2035.
Στο αισιόδοξο σενάριο, η διεθνής οικονομική σταθερότητα, η αποκλιμάκωση των γεωπολιτικών εντάσεων, η ταχεία ενεργοποίηση των χρηματοδοτικών ταμείων και η αποτελεσματική απορρόφηση ευρωπαϊκών πόρων οδηγούν σε επιτάχυνση των ναυπηγήσεων, αναγέννηση της ελληνικής ναυπηγικής βιομηχανίας και ανάδειξη της Ελλάδας σε ευρωπαϊκό πρότυπο πράσινης επιβατηγού ναυτιλίας.
Στο βασικό σενάριο, το οποίο η μελέτη θεωρεί το πιθανότερο στην παρούσα συγκυρία, η αγορά αναπτύσσεται με ήπιους αλλά σταθερούς ρυθμούς, οι επενδύσεις προχωρούν σταδιακά, η πρόσβαση στη χρηματοδότηση παραμένει επιλεκτική και η επιχειρηματική συγκέντρωση συνεχίζεται μέσω συγχωνεύσεων και συνεργασιών, διαμορφώνοντας μια πράσινη μετάβαση διαφορετικών ταχυτήτων.
Στον αντίποδα, στο δυσμενές σενάριο, η παράταση της διεθνούς αστάθειας, οι υψηλές τιμές ενέργειας και ο περιορισμός των επενδυτικών κεφαλαίων επιβραδύνουν την ανανέωση του στόλου, πιέζουν τις μικρότερες επιχειρήσεις και αυξάνουν τον κίνδυνο περιορισμού της νησιωτικής συνδεσιμότητας.
Στην τελική της αποτίμηση, η XRTC τονίζει ότι «η πρόκληση της περιόδου 2027-2035 δεν είναι μόνο η αντικατάσταση πλοίων ή η συμμόρφωση με νέους περιβαλλοντικούς κανόνες, αλλά η διαμόρφωση ενός νέου αναπτυξιακού προτύπου για τη νησιωτική Ελλάδα». Οπως καταλήγει ο Γιώργος Ξηραδάκης, «η επιτυχία αυτού του εγχειρήματος θα αποτελέσει όχι μόνο επιτυχία ενός κλάδου, αλλά σημαντική εθνική επένδυση για την οικονομία, την κοινωνική συνοχή και τη διεθνή θέση της Ελλάδας στον παγκόσμιο θαλάσσιο χάρτη».