Φόρτωση Text-to-Speech…
Μυρμήγκιασμα, τσούξιμο ή φαγούρα σε μια περιοχή στη μία πλευρά του σώματος. Και μία ή δύο ημέρες αργότερα, ένα εξάνθημα με φουσκάλες. Αυτή η ακολουθία συμπτωμάτων υποδηλώνει ότι έχετε έρπητα ζωστήρα.
Περίπου ένας στους τρεις στις ΗΠΑ θα εμφανίσει κάποια στιγμή έρπητα ζωστήρα. Μπορεί να εμφανιστεί σε οποιαδήποτε ηλικία, αλλά είναι συχνότερος μετά την ηλικία των 50 ετών.
Ποιος αναπτύσσει έρπητα ζωστήρα;
Οποιοσδήποτε που έχει νοσήσει από ανεμευλογιά (συνήθως στην παιδική ηλικία) μπορεί να αναπτύξει έρπητα ζωστήρα. Αυτό οφείλεται στο ότι ο ιός ανεμευλογιάς-ζωστήρα, που προκαλεί την ανεμευλογιά, δεν φεύγει εντελώς όταν αναρρώσετε από τη νόσο. Παραμένει στο σώμα σε λανθάνουσα κατάσταση και μπορεί αργότερα να ενεργοποιηθεί, προκαλώντας έρπητα ζωστήρα.
«Σχεδόν όλοι οι Αμερικανοί που γεννήθηκαν πριν από το 1980 έχουν περάσει ανεμευλογιά, ακόμη και αν δεν το γνωρίζουν ή δεν το θυμούνται», αναφέρει η δρ Sharon Curhan, ιατρός και επιδημιολόγος στο συνεργαζόμενο με το Χάρβαρντ Brigham and Women’s Hospital.
Ο έρπητας ζωστήρας μπορεί να αναπτυχθεί σε υγιείς κατά τα άλλα ενήλικες, αλλά ορισμένα άτομα διατρέχουν υψηλότερο κίνδυνο. Σε αυτούς περιλαμβάνονται τα άτομα με ορισμένες παθήσεις, όπως ορισμένους τύπους καρκίνου και λοίμωξης, καθώς και τα άτομα που λαμβάνουν φάρμακα τα οποία εξασθενούν το ανοσοποιητικό σύστημα (π.χ. χημειοθεραπεία για καρκίνο), φάρμακα που προλαμβάνουν την απόρριψη οργάνου μετά από μεταμόσχευση ή φάρμακα που χρησιμοποιούνται για την αντιμετώπιση αυτοάνοσων νοσημάτων (όπως η ρευματοειδής αρθρίτιδα ή η φλεγμονώδης νόσος του εντέρου). Το χρόνιο ψυχικό στρες μπορεί επίσης να αυξάνει τον κίνδυνο ανάπτυξης έρπητα ζωστήρα.
Τι πρέπει να περιμένετε αν αναπτυχθεί
Το μυρμήγκιασμα, το τσούξιμο και η φαγούρα που σηματοδοτούν την έναρξη του έρπητα ζωστήρα συνοδεύονται μερικές φορές από πονοκέφαλο, πυρετό ή μια αίσθηση ότι δεν είστε καλά.
Όταν εμφανιστεί το εξάνθημα, συχνά περιλαμβάνει φυσαλίδες (φουσκάλες) και πόνο. «Το εξάνθημα μπορεί να αναπτύσσεται σε μορφή ζώνης ή ταινίας», αναφέρει η δρ Curhan. Κατά κανόνα εμφανίζεται στη μία πλευρά του σώματος και μπορεί να εμφανιστεί οπουδήποτε στο σώμα. Συνήθως παρατηρείται στην πλάτη, στον θώρακα ή στην κοιλιά. Μπορεί επίσης να εμφανιστεί στον έναν βραχίονα, στο ένα πόδι ή στο πρόσωπο ή στο κεφάλι.
Ο πόνος στην περιοχή του εξανθήματος είναι συχνός και μπορεί να είναι έντονος. «Συχνά περιγράφεται ως ένας οξύς, βαθύς πόνος, που μοιάζει με κάψιμο ή μαχαιριά ή είναι παλλόμενος», αναφέρει η δρ Curhan. Ο πόνος μπορεί να επηρεάσει τον ύπνο και την ικανότητά σας να διεκπεραιώνετε τις καθημερινές σας δραστηριότητες.
Σε τρεις με τέσσερις ημέρες, οι φουσκάλες μπορεί να γίνουν ανοιχτές πληγές. «Στα άτομα με υγιές ανοσοποιητικό σύστημα, οι πληγές σχηματίζουν κρούστα σε 7 με 10 ημέρες», λέει η δρ Curhan. Το εξάνθημα συνήθως φεύγει σε τρεις έως τέσσερις εβδομάδες. Οι ουλές και οι αλλαγές στο χρώμα του δέρματος μπορεί να διαρκέσουν περισσότερο.
Πιθανές επιπλοκές
Τα περισσότερα άτομα αναρρώνουν πλήρως από τον έρπητα ζωστήρα. Μπορεί όμως να υπάρξουν επιπλοκές, όπως βακτηριακές λοιμώξεις που αναπτύσσονται στην περιοχή του εξανθήματος. Ορισμένες από τις επιπλοκές μπορεί να είναι σοβαρές και να διαρκέσουν πολύ. Μερικά παραδείγματα επιπλοκών είναι τα εξής.
Μεθερπητική νευραλγία. Έως και 20% των ατόμων με έρπητα ζωστήρα εμφανίζουν πόνο που διαρκεί τρεις μήνες ή περισσότερο, ακόμα και αφότου επουλωθεί το εξάνθημα.
Αλλοδυνία. Πρόκειται για μια ευαισθησία σε ερεθίσματα που κανονικά δεν θα ήταν επώδυνα, όπως το απαλό άγγιγμα ή μια αλλαγή της θερμοκρασίας. Ένα άτομο με αλλοδυνία μπορεί να αισθάνεται έντονο πόνο σαν πυροβολισμό, σούβλισμα ή κάψιμο ή να νιώθει μυρμήγκιασμα και μούδιασμα. Συνήθως αυτό βελτιώνεται με τον καιρό, αλλά ορισμένα άτομα μπορεί να υποφέρουν για μήνες ή ακόμη και χρόνια μετά από ένα επεισόδιο έρπητα ζωστήρα.
Βλάβη στην όραση ή στην ακοή. Ο μη αντιμετωπισμένος έρπητας ζωστήρας κοντά στο μάτι ή στο αυτί μπορεί να προκαλέσει μόνιμα προβλήματα όρασης και ακοής.
Κίνδυνοι για το κεντρικό νευρικό σύστημα. Όταν αναπτύσσεται έρπητας ζωστήρας κοντά στον εγκέφαλο, μπορεί να προκαλέσει έναν τύπο σοβαρής φλεγμονής που ονομάζεται εγκεφαλίτιδα. Ο έρπητας ζωστήρας κοντά στον νωτιαίο μυελό μπορεί να προκαλέσει έναν τύπο φλεγμονής που ονομάζεται μυελίτιδα. Ο έρπητας ζωστήρας μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο έκπτωσης της γνωστικής λειτουργίας κατά 20%.
Καρδιολογικοί κίνδυνοι. Μελέτες έχουν δείξει ότι τα άτομα που αναπτύσσουν έρπητα ζωστήρα έχουν σχεδόν 30% περισσότερες πιθανότητες να εμφανίσουν εγκεφαλικό επεισόδιο ή καρδιοπάθεια.
Τι πρέπει να κάνετε αν έχετε έρπητα ζωστήρα
«Αν νομίζετε ότι μπορεί να έχετε έρπητα ζωστήρα, επικοινωνήστε αμέσως με επαγγελματία υγείας», προτρέπει η δρ Curhan. Όσο νωρίτερα λάβετε διάγνωση και θεραπεία, τόσο πιο αποτελεσματική θα είναι η θεραπεία.
Ένας γιατρός μπορεί συνήθως να διαγνώσει τον έρπητα ζωστήρα με βάση τα συμπτώματά σας και την εμφάνιση του εξανθήματος. Αν η διάγνωση δεν είναι βέβαιη, μπορεί να ελέγξει ένα δείγμα από το υγρό του εξανθήματος για τυχόν παρουσία του ιού ανεμευλογιάς-ζωστήρα.
Η θεραπεία περιλαμβάνει κατά κανόνα ένα αντι-ιικό φάρμακο, για παράδειγμα ασικλοβίρη, φαμσικλοβίρη ή βαλασικλοβίρη. Το φάρμακο είναι περισσότερο αποτελεσματικό αν ξεκινήσετε τη λήψη του μέσα σε τρεις ημέρες από την εμφάνιση του εξανθήματος.
Τα αντι-ιικά φάρμακα μπορούν να συντομεύσουν τη διάρκεια και να μειώσουν τη βαρύτητα του έρπητα ζωστήρα. «Είναι λιγότερο σαφές κατά πόσο μειώνουν τον κίνδυνο επιπλοκών», αναφέρει η δρ Curhan.
Επειδή ο πόνος του έρπητα ζωστήρα μπορεί να είναι έντονος, μπορεί επίσης να χρειαστείτε φάρμακα για τον πόνο. Τα μη συνταγογραφούμενα αντιφλεγμονώδη φάρμακα (ΜΣΑΦ) ή η παρακεταμόλη συνήθως επαρκούν. Κάποιοι άνθρωποι χρειάζονται συνταγογραφούμενα φάρμακα για τον πόνο. Εάν το εξάνθημα μολυνθεί, μπορεί να χρειαστείτε επίσης αντιβιοτική θεραπεία.
Αντιμετώπιση των συμπτωμάτων
Διατηρήστε την περιοχή καθαρή και στεγνή. «Μην εφαρμόζετε κρέμες ή γέλες στο εξάνθημα, εκτός και αν σας το συστήσει ο γιατρός σας», συνιστά η δρ Curhan. Προσπαθήστε να μην ξύνετε την περιοχή. «Η κάλυψη του εξανθήματος με έναν ελαφρύ, καθαρό επίδεσμο και η χρήση χαλαρού ρουχισμού μπορεί να βοηθήσει», προσθέτει.
Είναι επίσης σημαντικό να αποφύγετε τη μετάδοση του ιού σε άλλους. «Παρόλο που ο έρπητας ζωστήρας δεν είναι μεταδοτικός, ένα άτομο που δεν έχει περάσει ποτέ ανεμευλογιά ή δεν έχει κάνει το εμβόλιο μπορεί να αναπτύξει ανεμευλογιά μετά την έκθεση σε ασθενή με έρπητα ζωστήρα», προειδοποιεί η δρ Curhan.
Ο ιός μπορεί να μεταδοθεί μέσω της άμεσης επαφής με το εξάνθημα. Επίσης, ο ιός μπορεί να μεταφερθεί με τον αέρα και να εισπνευστεί – αυτός είναι άλλος ένας λόγος που πρέπει να έχετε το εξάνθημα καλυμμένο. Αποφύγετε να εκθέσετε άτομα που μπορεί να διατρέχουν κίνδυνο για ανεμευλογιά, όπως εγκύους, μωρά και ανθρώπους με εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα.
«Οι ασθενείς συνήθως δεν είναι μεταδοτικοί πριν από την εμφάνιση του εξανθήματος και δεν είναι πλέον μολυσματικοί όταν τα κυστίδια καλυφθούν εντελώς από κρούστα», αναφέρει η δρ Curhan.
Πρόληψη του έρπητα ζωστήρα
Ο καλύτερος τρόπος να αποφύγετε τον έρπητα ζωστήρα και τις επιπλοκές του είναι να κάνετε το εμβόλιο του έρπητα ζωστήρα. Ακόμη και αν έχετε ήδη αναπτύξει έρπητα ζωστήρα, θα πρέπει και πάλι να κάνετε το εμβόλιο, γιατί μπορεί να μειώσει τον κίνδυνο να τον αναπτύξετε ξανά.
Το εμβόλιο του έρπητα ζωστήρα είναι ασφαλές και εξαιρετικά αποτελεσματικό. Συνιστάται για ενήλικες 50 ετών και άνω και για οποιοδήποτε άτομο 18 ετών και άνω που έχει εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα.
Σημείωση:Στόχος του περιοδικού Harvard Health Letter είναι να διερμηνεύει ιατρικές πληροφορίες για τον γενικό αναγνώστη με έγκαιρο και ακριβή τρόπο. Το περιεχόμενό του δεν προορίζεται να παρέχει προσωπική ιατρική συμβουλή, η οποία θα πρέπει να λαμβάνεται απευθείας από γιατρό.