Φόρτωση Text-to-Speech…
1. Γιατί είναι ένα μοναδικό σύμπλεγμα εννέα νησιών
Σε ένα από τα πιο όμορφα στενά του Αιγαίου, ανάμεσα στη βόρεια Χίο και τη χερσόνησο του Καράμπουρνου στην Τουρκία, απλώνεται μια συστάδα μικρών νησιών και βραχονησιδών, που προστατεύονται από το ευρωπαϊκό δίκτυο Natura 2000 ως περιοχή ιδιαίτερης φυσικής ομορφιάς. Όλα μαζί λέγονται Οινούσσες, αν και καθένα έχει το δικό του όνομα. Η Οινούσσα ή Αιγνούσα, όπως τη λένε οι ντόπιοι, είναι το μεγαλύτερο και το μόνο που κατοικείται. Από τις ακτές του μπορεί κανείς να απολαύσει τη θέα των μικρότερων νησιών, κατανοώντας εύκολα την αγάπη που τρέφουν οι κάτοικοι αυτής της νησιωτικής εσχατιάς για τη θάλασσα. Γνωστό και ως νησί των εφοπλιστών, η Αιγνούσα γέννησε πολλές από τις οικογένειες των πιο σημαντικών πλοιοκτητών της χώρας, όπως μεταξύ άλλων μαρτυρούν τα νησάκια Πατερόνησο και Λαιμούδικο αλλά και τα δεκάδες αγάλματα που κοσμούν τον γιαλό της και μνημονεύουν τους ευεργέτες της, έφτασε να κατέχει τη δεκαετία του 1960 μια θέση στην κορυφή της παγκόσμιας ναυτιλίας.
2. Για τα καπετανόσπιτα από τον γιαλό ως το Χωριό
Σύμφωνα με προφορικές μαρτυρίες, ο πρώτος σύγχρονος οικισμός της Αιγνούσας δημιουργήθηκε τον 18ο αιώνα στη θέση Κάστρο από βοσκούς που έφτασαν από τα Καρδάμυλα της Χίου. Έναν αιώνα αργότερα επεκτάθηκε προς τη σημερινή θέση Μανδράκι και την ίδια περίπου περίοδο, όπως σημειώνει και ένας Άγγλος περιηγητής, οι κάτοικοι «στράφηκαν από τα πρόβατα στα πλοία» και το νησί των καραβοκύρηδων απέκτησε τα πρώτα του καπετανόσπιτα. Για να γνωρίσει κανείς την αρχιτεκτονική του παραδοσιακού οικισμού, που απλώνεται αμφιθεατρικά από τον γιαλό έως το Χωριό, όπως αποκαλούν οι Αιγνουσιώτες το επάνω τμήμα του, αξίζει να περπατήσει στα πλακόστρωτα δρομάκια από το λιμάνι έως την εκκλησία του Αγίου Νικολάου και από την παραλία του Τούρκου στα ανατολικά έως το εκκλησάκι των Τριών Ιεραρχών στα δυτικά. Στον οικισμό, που έχει μείνει σχεδόν ανεπηρέαστος από την τάση εξωραϊσμού που χαρακτηρίζει πλέον τους περισσότερους τουριστικούς προορισμούς, τα μεγάλα αρχοντικά συνυπάρχουν με χαμηλά λιτά σπίτια και, με εξαίρεση ένα-δύο καταστήματα με σουβενίρ, τα λιγοστά μαγαζιά εξακολουθούν να απευθύνονται κυρίως στους κατοίκους του νησιού.
3. Για το Ναυτικό Μουσείο Οινουσσών
Απαραίτητη στάση για όποιον εξερευνά την Αιγνούσα για πρώτη φορά είναι το μουσείο της, το οποίο βρίσκεται πίσω από την Πλατεία Ναυτοσύνης. Η μικρή πινακοθήκη με έργα του Χιώτη ναυτικού και ζωγράφου Αριστείδη Γλύκα μετατράπηκε τη δεκαετία του 1980 στο Ναυτικό Μουσείο Οινουσσών χάρη στη δωρεά των Αντώνη και Νικόλα Λαιμού. Σήμερα φιλοξενεί πίνακες ζωγραφικής, μακέτες πλοίων και πλήθος αντικειμένων που αφηγούνται τη ναυτική ζωή, όπως σκάφανδρα, ασυρμάτους, δυναμοδείκτες και παλιά σεντούκια από τα ιστιοφόρα του 19ου αιώνα μέχρι και εξαρτήματα από τα σύγχρονα πλοία. Από τα εκθέματα που ξεχωρίζουν είναι ο φάρος με τα γαλλικά κρύσταλλα του 18ου αιώνα, που έχει μεταφερθεί από το νησάκι της Παναγιά, και η εντυπωσιακή συλλογή ταξιδιωτικών όπλων και καραβιών-μινιατούρων του Αντώνη Λαιμού. Αποτελείται από περίτεχνες κατασκευές Γάλλων αιχμαλώτων των Ναπολεόντειων Πολέμων, οι οποίοι έφτιαχναν αντίγραφα πλοίων από οστά φάλαινας, κόκαλα, ακόμη και από τρίχες των δικών τους μαλλιών —μια μαρτυρία της ανθρώπινης ανθεκτικότητας που πραγματικά συγκινεί. Το μουσείο είναι ανοιχτό έως τις 2 το μεσημέρι, καθημερινά κατά τους καλοκαιρινούς μήνες, με ελεύθερη είσοδο.
4. Για τη θέα από τη Μονή του Ευαγγελισμού
Ο θρύλος λέει ότι πουλήθηκε ένα καράβι για να χτιστεί αυτό το μοναστήρι, που ξεχωρίζει ανάμεσα στις δεκάδες εκκλησίες και εκκλησάκια που δεσπόζουν σχεδόν σε κάθε λοφάκι και σε κάθε νησάκι των Οινουσσών. Σε κάθε περίπτωση, η εντυπωσιακή Ιερά Μονή του Ευαγγελισμού της Θεοτόκου, που αγναντεύει τις ακτές της Χίου από τον όρμο Τσελεπή, στα δυτικά της Αιγνούσσας, έχει αγιογραφηθεί με βάση τα σχέδια του Φώτη Κόντογλου, του οποίου φιλοξενεί και μία πρωτότυπη εικόνα. Το καταπράσινο ακρογιάλι, στο οποίο πιθανολογείται ότι προσορμίστηκε ο Απόστολος Παύλος κατά το ταξίδι του προς τη Ρώμη, φιλοξενεί, εκτός από την κύρια μονή, έναν σταυρό ύψους 12 μέτρων, καθώς και όμορφα ξωκλήσια και προσκυνητάρια. Η Μονή του Ευαγγελισμού, που εγκαινιάστηκε από τη μετέπειτα μοναχή Κατίγκω Πατέρα τη δεκαετία του 1960, ακολουθεί το παλαιό (Ιουλιανό) ημερολόγιο. Είναι επισκέψιμη καθημερινά από το πρωί μέχρι τις 14.00 και από τις 16.00 μέχρι τη δύση του ηλίου, μία από τις ομορφότερες ώρες για να χαρεί κανείς και τη θέα στο Αιγαίο με τα χρώματα του ηλιοβασιλέματος.
5. Για τους δεκάδες μικρούς κολπίσκους
Ανάμεσα σε σκίνους και συκιές, ενίοτε δίπλα σε αμπέλια, η ακτογραμμή των Οινουσσών είναι ένας παράδεισος για όσους αγαπούν τους μικρούς κολπίσκους και τις ελεύθερες παραλίες. Οι περισσότερες είναι εξαιρετικά ήσυχες, έχουν ψιλό βότσαλο ή άμμο και διαθέτουν για σκιά ομπρέλες του Δήμου και αρμυρίκια. Στα βόρεια συναντώνται οι πιο απομονωμένες, αν και συχνά πιάνει κύμα, ενώ στα νότια οι παραλίες είναι πιο γαλήνιες αλλά και πιο δημοφιλείς. Αρκετές, όπως το Κάθισμα και η Κακοπετριά, είναι προσβάσιμες ακόμη και με τα πόδια από το χωριό, για όσους επισκέπτες δεν πτοούνται από τις ανηφόρες και τις κατηφόρες που σχηματίζουν τα λοφάκια του νησιού. Από τις πιο αγαπημένες είναι το Κάστρο, γνωστό και ως παραλία τ’ Απήγανου, και η Φώκια στα δυτικά, ο Χόχλακας και η Κατσίκα στα βόρεια, καθώς και ο Αη Γιάννης και ο Ασπαλαθρόκαμπος στα ανατολικά. Αγαπημένο είναι και το Μπιλάλι, η μοναδική οργανωμένη παραλία στις Οινούσσες, ιδανική για όσους θέλουν να δουν και λίγο κόσμο και να απολαύσουν ένα παγωμένο Bilali Rose, ένα πρωτότυπα δροσιστικό κοκτέιλ με λικέρ μαστίχας, χειροποίητο γλυκό τριαντάφυλλο και στιμμένο λεμόνι, με καλοκαιρινή μουσική υπόκρουση.
6. Για τα κατημέρια και άλλες μικρασιατικές συνταγές
Έξω από τον μοναδικό φούρνο των Οινουσσών, η μυρωδιά από τα φρεσκοτηγανισμένα κατημέρια σπάει τη μύτη των περαστικών. Οι μελιώτικες τετράγωνες τυρόπιτες της κυρίας Νίκης ξυπνούν τις μνήμες από τις Μικρασιάτισσες γιαγιάδες των ντόπιων και γίνονται ανάρπαστες. Οι πρόσφυγες που έφτασαν στο νησί μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή του 1922 από το χωριό Μελί στα απέναντι παράλια, έφεραν μαζί τους συνταγές και παραδόσεις, πολλές από τις οποίες παραμένουν ζωντανές μέχρι σήμερα.
Οι Οινούσσες φημίζονται για το κρασάτο χταπόδι και τα μπουρεκάκια με χόρτα και τυρί. Ξεχωρίζει επίσης το κριθαρότο με γαρίδες στον «Γλάρο» (τηλ. 22710-55553), στην άκρη της προκυμαίας, που σερβίρει επίσης μια πλούσια ψαρόσουπα αλλά και νόστιμα μαγειρευτά. Σταθερές αξίες για φαγητό στο νησί είναι τα καφέ-εστιατόρια «Πατερόνησο» (τηλ. 22710-55311) και «Παλιό Τελωνείο» (τηλ. 22710-55044) στο λιμάνι, καθώς και η προσεγμένη τρατορία «Rodostamo» (τηλ. 22710-55408), πάνω στο χωριό, για πιο ιταλικές γεύσεις.
7. Για την απόλυτη χαλάρωση
Με εξαίρεση τις εβδομάδες γύρω από τον Δεκαπενταύγουστο, όταν οι γιαγιάδες υποδέχονται τα εγγόνια τους από την Αθήνα ή το Λονδίνο, οι κουζίνες του νησιού παίρνουν φωτιά και τα «καλώς ήρθατε» αντηχούν στο λιμάνι και στα δρομάκια του χωριού, μια σπάνια ησυχία απλώνεται στις Οινούσσες, ακόμη και τους καλοκαιρινούς μήνες. Το νησί προσελκύει κυρίως εγχώριο τουρισμό και γιοτ που αγκυροβολούν στους απάνεμους όρμους του, με αποτέλεσμα τα φρέσκα ψάρια να γίνονται δυσεύρετα, καθώς καταλήγουν στα τραπέζια των ιδιωτικών σκαφών. Παρόλα αυτά, παραμένουν ιδανικός προορισμός για όσους αναζητούν απόλυτη χαλάρωση στην ηρεμία του Βόρειου Αιγαίου και διακοπές χωρίς αυτοκίνητο. Όσοι θελήσουν να επισκεφθούν το μοναστήρι ή τις πιο απομακρυσμένες παραλίες του νησιού, ένα τηλεφώνημα από το καφέ, το οπωροπαντοπωλείο ή το ψιλικατζίδικο αρκούν για να βρεθεί ντόπιο αυτοκίνητο να τους μεταφέρει με ένα λογικό τίμημα στον προορισμό τους. Με λίγα λόγια, οι Οινούσσες είναι από εκείνα τα νησιά που καταφέρνουν μέσα σε λίγο χρόνο να κάνουν τους επισκέπτες να προσαρμοστούν στους αργούς ρυθμούς τους, αφήνοντας πίσω τους το άγχος ολόκληρης της χρονιάς.
Πώς θα πάτε
Την καλοκαιρινή περίοδο, οι Οινούσσες έχουν καθημερινή ακτοπλοϊκή σύνδεση με το λιμάνι της Χίου, ενώ από το λιμανάκι της Λαγκάδας στη βορειοανατολική πλευρά του νησιού αναχωρεί κάθε πρωί και το θαλάσσιο ταξί Άγιος Νικόλαος με εισιτήριο 2 ευρώ. Τρεις φορές την εβδομάδα υπάρχει σύνδεση και με πλοίο από Πειραιά.