Δάση δεύτερης κατηγορίας

Για τους περισσότερους Αθηναίους που γεννήθηκαν και μεγάλωσαν ανατολικά του Κηφισού, τα δάση του Κιθαιρώνα δεν τους έλεγαν και πάρα πολλά. Κανείς δεν τους είχε μιλήσει για τα απαράμιλλης ομορφιάς τοπία και για τα πνιγμένα στο πεύκο ακρογιάλια με τα τιρκουάζ νερά. Για κάποιο λόγο ήταν εκτός οικογενειακού και πολιτισμικού χάρτη. Σαν να μην υπήρχαν, σαν να βρίσκονταν γεωγραφικά σε άλλο νομό, κάπου πολύ μακριά. Ναι, είχαν ακούσει τα τοπωνύμια, το Πόρτο Γερμενό και την Ψάθα, αλλά πέραν τούτου όχι πολλά πράγματα.

Εξάλλου, η βασική παραθεριστική βιομηχανία στήθηκε πολύ πιο κοντά στην πόλη, σε πρώτη φάση κατά μήκος της Αθηνών – Σουνίου και αργότερα στις ακτές του νότιου Ευβοϊκού, από το Πόρτο Ράφτη, τη Λούτσα και τη Ραφήνα μέχρι τον Μαραθώνα, τον Κάλαμο και τον Ωρωπό. Είχε παίξει τον ρόλο της, φυσικά, και η περιβαλλοντική καταστροφή του νότιου Σαρωνικού μετά την εγκατάσταση των διυλιστηρίων στον κόλπο της Ελευσίνας. Η Δυτική Αττική, αρχικά προνομιούχος τόπος κοντινών εξορμήσεων (δεν είναι τυχαίο ότι πρωταγωνιστεί στις ελληνικές ταινίες της δεκαετίας του ’50), αποσπάστηκε βίαια από το σώμα των εμπειριών που επιφύλασσε αυτός ο κάποτε ευλογημένος νομός.

Για δεκαετίες η Δυτική Αττική υπήρξε ο τόπος όπου η υπόλοιπη Αθήνα τοποθετούσε όσα δεν ήθελε να βλέπει: διυλιστήρια, βιομηχανίες, αποθήκες, χωματερές.

Για όσους, ωστόσο, ζούσαν στις δυτικές εσχατιές του ξεχειλωμένου πολεοδομικού συγκροτήματος, αλλά και για τους χιλιάδες που μεγάλωσαν στην Ελευσίνα, στη Μάνδρα, στα Μέγαρα, ο κρυμμένος παράδεισος του Κιθαιρώνα ήταν πάντα εκεί, η μοναδική ψυχική και σωματική διέξοδος προς έναν φυσικό κόσμο απρόσβλητο από την αισθητική βαρβαρότητα που κατέκλυζε την καθημερινότητα σε οικισμούς και πόλεις παραδομένες στη χειρότερη εκδοχή της αντιπαροχής. Η ένταση της συχνότητας των δασικών πυρκαγιών –από τη δεκαετία του ’90 και μετά– δεν άφησε ανέγγιχτο ούτε τον άγνωστο, στους πολλούς, παράδεισο της Δυτικής Αττικής. Το 2009 μια τεράστια φωτιά κατάπιε χιλιάδες στρέμματα στο Πόρτο Γερμενό. Και μετά, το 2021, μια σειρά από αλλεπάλληλες πυρκαγιές πλήγωσε τεράστιες εκτάσεις κυρίως στο όρος Πατέρα, στην ανατολική περίμετρο της τωρινής φωτιάς.

Για κάποιο λόγο οι πυρκαγιές αυτές πάντα περνούσαν σε δεύτερο πλάνο. Δεν πολυασχολιόμασταν. Ξέρουμε τον λόγο· για δεκαετίες η Δυτική Αττική υπήρξε ο τόπος όπου η υπόλοιπη Αθήνα τοποθετούσε όσα δεν ήθελε να βλέπει: διυλιστήρια, βιομηχανίες, αποθήκες, χωματερές. Ισως γι’ αυτό και τα δάση της δεν απέκτησαν ποτέ την ίδια θέση στη συλλογική μας συνείδηση με την πληγωμένη σήμερα Πάρνηθα, τον εναπομείναντα Υμηττό και την αποδεκατισμένη Πεντέλη – που παραλάβαμε δάσος και θα την παραδώσουμε ως προσομοίωση σεληνιακού τοπίου. Σαν να ήταν δάση δεύτερης κατηγορίας αυτά της Δυτικής Αττικής. Οχι ότι όλα αυτά έχουν πια πολύ μεγάλη σημασία.