Η δημοσιογράφος Ντάφνι Καρουάνα Γκαλιζία ερευνούσε υποθέσεις φερόμενης διαφθοράς που αφορούσαν τον επιχειρηματία Γιόργκεν Φένεχ και μέλη της κυβέρνησης της Μάλτας όταν δολοφονήθηκε, σύμφωνα με κατάθεση στο δικαστήριο.
Ο Φένεχ, κληρονόμος μίας από τις μεγαλύτερες επιχειρηματικές περιουσίες της Μάλτας, δικάζεται με την κατηγορία ότι οργάνωσε και πλήρωσε για τη δολοφονία της δημοσιογράφου, η οποία έχασε τη ζωή της από έκρηξη σε παγιδευμένο αυτοκίνητο τον Οκτώβριο του 2017.
Χθες, Δευτέρα, κατέθεσε ο γιος της, Μάθιου Καρουάνα Γκαλιζία, μηχανικός λογισμικού και μέλος της δημοσιογραφικής ομάδας που τιμήθηκε με βραβείο Πούλιτζερ για την έρευνα των Panama Papers σχετικά με υπεράκτιες εταιρείες.
Περιέγραψε πώς σταδιακά άρχισε να βοηθά τη μητέρα του στις έρευνές της, λέγοντας ότι όσο αποκαλύπτονταν νέα στοιχεία είχε την αίσθηση πως «είχε ανοίξει μια πύλη» μέσα από την οποία μπορούσε «να δει την κόλαση».
Τα Panama Papers και οι αποκαλύψεις για τη Μάλτα
Ο Μάθιου κατέθεσε ότι το 2015 ασχολήθηκε με την επεξεργασία των Panama Papers, εισάγοντας εκατομμύρια αρχεία σε βάση δεδομένων που χρησιμοποιούσαν δημοσιογράφοι για έρευνες σχετικά με φορολογικούς παραδείσους.
Κατά τη διάρκεια της επεξεργασίας εντόπισε πληροφορίες που αφορούσαν άμεσα τη Μάλτα.
«Επρεπε να μοιραστώ όσα έβλεπα με τη μητέρα μου. Πίστευα ότι ήταν πολύ σημαντικά», ανέφερε.
Σύμφωνα με την κατάθεσή του, τα έγγραφα και οι πληροφορίες που συγκέντρωνε η Ντάφνι Καρουάνα Γκαλιζία αποκάλυπταν ότι ο τότε υπουργός Ενέργειας της Μάλτας, Κόνραντ Μίτσι, και ο επικεφαλής του γραφείου του πρωθυπουργού, Κιθ Σέμπρι, είχαν ιδρύσει υπεράκτιες εταιρείες λίγο μετά την ανάληψη των καθηκόντων τους, ενώ λογιστικό γραφείο τούς βοηθούσε να ανοίξουν τραπεζικούς λογαριασμούς στο όνομά τους.
Στο δικαστήριο προβλήθηκε επίσης σχόλιο που είχε αναρτήσει η δημοσιογράφος στις αρχές του 2017 κάτω από δημοσίευμα για τους δύο αξιωματούχους.
«Είναι απίστευτα διεφθαρμένοι. Και το χειρότερο είναι ότι δεν παρασύρθηκαν αφού απέκτησαν την εξουσία, αλλά μπήκαν στην εξουσία με αποκλειστικό σκοπό να είναι διεφθαρμένοι. Αυτό ήταν το σχέδιό τους», έγραφε.
«Σαν να άνοιξε μια πύλη και να έβλεπα την κόλαση»
Ο Μάθιου Καρουάνα Γκαλιζία κατέθεσε ότι, όταν η μητέρα του δολοφονήθηκε το 2017, συνεργάζονταν για την επεξεργασία νέων εγγράφων που είχαν διαρρεύσει, τα οποία περιλάμβαναν χιλιάδες ηλεκτρονικά μηνύματα από τους διακομιστές της εταιρείας Electrogas, στην οποία ο Γιόργκεν Φένεχ ήταν μέτοχος.
Ενα από τα σημαντικότερα έργα της κυβέρνησης του τότε πρωθυπουργού Τζόζεφ Μουσκάτ, μετά τις εκλογές του 2013, ήταν η ιδιωτικοποίηση βασικού τμήματος των ενεργειακών υποδομών της Μάλτας. Το σχετικό έργο είχε ανατεθεί στην Electrogas.
«Οταν άρχισα να λαμβάνω αυτά τα στοιχεία και να τα οργανώνω σε σύστημα αναζήτησης, δεν μπορούσα να το πιστέψω. Ηταν σαν να άνοιξε μια πύλη και να έβλεπα την κόλαση», είπε.
Η υπεράσπιση αντέδρασε, υποστηρίζοντας ότι ο μάρτυρας εξέφραζε προσωπική άποψη.
Οταν ο εισαγγελέας τον ρώτησε τι του είχε πει η μητέρα του για τη διαδικασία ανάθεσης του έργου, απάντησε: «Οτι ήταν διαβλητή».
Ο πρόεδρος του δικαστηρίου παρενέβη, υπενθυμίζοντας ότι η συγκεκριμένη διατύπωση αποτελεί άποψη και όχι αποδεδειγμένο γεγονός.
Ο Μάθιου πρόσθεσε πως, επεξεργαζόμενος τα ηλεκτρονικά μηνύματα, διαπίστωσε πως ο Γιόργκεν Φένεχ βρισκόταν στο επίκεντρο της αλληλογραφίας.
«Εμφανιζόταν σε αμέτρητα emails», είπε.
Οπως κατέθεσε, η μητέρα του σχεδίαζε να συγκροτήσει διεθνή ομάδα δημοσιογράφων για την επεξεργασία των στοιχείων, κατά το πρότυπο της συνεργασίας που οδήγησε στις αποκαλύψεις των Panama Papers.
Ο ίδιος είχε ήδη επικοινωνήσει με την εφημερίδα The Guardian για την έναρξη του εγχειρήματος, όμως λίγους μήνες αργότερα η μητέρα του δολοφονήθηκε.
«Δεν προλάβαμε ποτέ να το κάνουμε. Και κάθε φορά που βλέπω αυτά τα emails, η καρδιά μου χτυπά δυνατά, γιατί επιστρέφω σε εκείνη την περίοδο, όταν σχεδιάζαμε μαζί τι θα κάναμε», είπε στο δικαστήριο.
Η συνέχιση της έρευνας μετά τη δολοφονία
Μετά τη δολοφονία, ο Μάθιου Καρουάνα Γκαλίζια δημιούργησε το Daphne Project, διεθνή δημοσιογραφική συνεργασία στην οποία συμμετείχαν, μεταξύ άλλων, οι Guardian και Reuters, με στόχο τη συνέχιση της έρευνας για την Electrogas και τη διερεύνηση των συνθηκών της δολοφονίας της.
Η δημοσιογραφική έρευνα αποκάλυψε στοιχεία που, σύμφωνα με τους συντάκτες της, υποδήλωναν ότι ο Φένεχ σχεδίαζε δωροδοκίες για την εξασφάλιση της σύμβασης του ηλεκτροπαραγωγικού σταθμού, προκαλώντας διεθνείς αντιδράσεις και έρευνα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.
Ο Φένεχ, ο Κόνραντ Μίτσι και ο Κιθ Σέμπρι απορρίπτουν κάθε ισχυρισμό περί διαφθοράς.
«Είδα φωτιά, μέταλλα και ανθρώπινη σάρκα»
Ολοκληρώνοντας την κατάθεσή του, ο Μάθιου περιέγραψε τη στιγμή της δολοφονίας της μητέρας του.
Οπως είπε, εργάζονταν μαζί στο σπίτι εκείνο το πρωί. Η Ντάφνι είχε ετοιμάσει μια σαλάτα με μοτσαρέλα και ντομάτα και στη συνέχεια έφυγε με το αυτοκίνητό της για να πάει στην τράπεζα.
«Δούλευα στον υπολογιστή όταν άκουσα μια έκρηξη. Ανοιξα την πόρτα και ένιωσα να παγώνει το αίμα μου. Αρχισα να περπατώ όλο και πιο γρήγορα προς τον καπνό», κατέθεσε.
«Πρώτα είδα φωτιά στον δρόμο. Ο δρόμος καιγόταν. Είδα κομμάτια μετάλλου και ανθρώπινης σάρκας. Ακολούθησα με το βλέμμα τον καπνό και είδα μια τεράστια πύρινη σφαίρα. Ετρεξα προς το αυτοκίνητο. Η κόρνα ηχούσε ασταμάτητα. Διέκρινα μια σκιά μέσα στο όχημα και θυμάμαι να λέω: “Αυτή είναι η μητέρα μου”».
Κατέθεσε ακόμη ότι εγκατέλειψε την επαγγελματική του πορεία και επέστρεψε στη Μάλτα, αφιερώνοντας όλες του τις δυνάμεις στην προσπάθεια να λογοδοτήσουν οι υπεύθυνοι.
«Επρεπε να γίνει η αποστολή της ζωής μας. Και το κάναμε. Το προσωπικό κόστος ήταν τεράστιο», είπε.
Ο Γιόργκεν Φένεχ, ο οποίος δικάζεται για συνέργεια στην εκ προμελέτης ανθρωποκτονία της Ντάφνε Καρουάνα Γκαλιζία, αρνείται όλες τις κατηγορίες. Η δίκη συνεχίζεται.
Πηγή: The Guardian