Το 1968, ο Eddie Smith Jr. έκανε μια ριψοκίνδυνη επιχειρηματική κίνηση, όταν αγόρασε μια εταιρεία κατασκευής σκαφών με έδρα το Γκρινβίλ της Β. Καρολίνας. Η Grady-White Boats αντιμετώπιζε οικονομικά προβλήματα και ο νέος της ιδιοκτήτης δούλευε για χρόνια 100 ώρες την εβδομάδα, προσπαθώντας να την σώσει. Οι θυσίες του απέδωσαν, καθώς η εταιρεία είδε τις πωλήσεις της να αυξάνονται από τα μέσα της δεκαετίας του 1970 και πλέον έχει συμπληρώσει 50 χρόνια κερδοφορίας.
Σήμερα, η Grady-White κατασκευάζει ακριβά σκάφη για ερασιτέχνες ψαράδες και κάνει τζίρο αρκετών εκατοντάδων εκατομμυρίων δολαρίων τον χρόνο.
Στα 83 του χρόνια πια, ο Smith αποφάσισε να κάνει μια ακόμα μεγάλη κίνηση: Αρνήθηκε να πουλήσει την εταιρεία του για 400 εκατ. δολάρια, αλλά δεσμεύτηκε να δωρίσει όλα τα μελλοντικά κέρδη της σε φιλανθρωπικούς σκοπούς.
Σε μια εποχή που οι δισεκατομμυριούχοι αποφεύγουν τη φιλανθρωπία του Giving Pledge και startups τεχνητής νοημοσύνης δημιουργούν χιλιάδες νέους εκατομμυριούχους, η κίνηση του Smith μοιάζει με μια πράξη ηθικής επανάστασης, γράφουν οι New York Times.
Εμπνευστής του υπήρξε ο Yvon Chouinard, ο ιδρυτής της Patagonia, ο οποίος δώρισε τις μετοχές του και ίδρυσε έναν μη κερδοσκοπικό οργανισμό για να διανείμει τα κέρδη της εταιρείας του, το 2022.
«Δεν χρειάζομαι γιοτ 60 μέτρων ούτε να περάσω τους χειμώνες στη Μεσόγειο. Είμαι πραγματικά χαρούμενος εδώ στην ανατολική Βόρεια Καρολίνα», λέει ο Smith, η οικογένεια του οποίου υπολογίζεται ότι ήδη διαθέτει περιουσία 350 εκατ. δολαρίων.
Μέχρι το 2021, ο Smith πίστευε ότι ο μοναχογιός του, Chris, θα κληρονομούσε την επιχείρηση. Αλλά ο Chris πέθανε πριν από πέντε χρόνια από αμυοτροφική πλευρική σκλήρυνση, την παραλυτική νευρολογική ασθένεια που είναι γνωστή και ως νόσος του Lou Gehrig. Η επί 57 χρόνια σύζυγος του, Jo Allison, είχε πεθάνει ένα χρόνο νωρίτερα.
«Ήταν το σχέδιο του Θεού», λέει. «Μερικές φορές δεν το καταλαβαίνουμε. Ανυπομονώ να πάω στον παράδεισο και να κάνω μερικές ερωτήσεις».
Μετά από αυτά, αποφάσισε να διανείμει δεκάδες εκατομμύρια από τα ετήσια κέρδη της Grady-White που δεν θα επανεπενδυθούν στην εταιρεία σε έναν μη κερδοσκοπικό οργανισμό, ο οποίος θα διαθέσει τα χρήματα σε σκοπούς όπως η προστασία της φύσης, η υγειονομική περίθαλψη και η εκπαίδευση.
Τις τελευταίες εβδομάδες, μεταβίβασε τις μετοχές με δικαίωμα ψήφου της Grady-White, οι οποίες αποτελούν ένα μικρό ποσοστό του συνόλου των μετοχών της εταιρείας, σε μια νομική οντότητα γνωστή ως καταπίστευμα σκοπού (purpose trust). Το καταπίστευμα θα κατέχει αυτές τις μετοχές επ’ αόριστον, διασφαλίζοντας ότι η Grady-White θα παραμείνει ανεξάρτητη και δεν θα μπορεί ποτέ να πωληθεί. Αντίθετα, θα συνεχίσει να λειτουργεί σύμφωνα με τις αξίες του Smith.
Μία από αυτές τις αξίες είναι η συμμετοχή των εργαζομένων στα κέρδη της εταιρείας.
Η Grady-White προσφέρει στους 350 εργαζομένους της εκτεταμένα προνόμια, όπως γενναιόδωρη χρηματοδότηση μέσω συνταξιοδοτικού προγράμματος, πρόγραμμα συμμετοχής στα κέρδη, προγράμματα οικονομικής παιδείας και υγειονομική περίθαλψη επί τόπου. Η διατήρηση αυτών των προνομίων ήταν ένας σημαντικός λόγος για τον οποίο ο Smith αποφάσισε να απορρίψει τις αρκετές προσφορές που είχε για να πουλήσει την εταιρεία του, ακόμα και αντί 400 εκατ. δολαρίων, αφού δεν πίστευε ότι οι νέοι ιδιοκτήτες θα διατηρούσαν ανέγγιχτη την κουλτούρα της επιχείρησης.
Άλλωστε, αν και τα παραδείγματα είναι λίγα, υπάρχουν και άλλες εταιρείες που λειτουργούν με παρόμοια δομή, με πιο γνωστές τις Rolex και IKEA, οι οποίες χρηματοδοτούν με τα κέρδη τους φιλανθρωπικές δωρεές.
«Αυτή είναι μια εναλλακτική λύση για άτομα που πραγματικά ενδιαφέρονται για τη συνέχεια της εταιρείας και έχουν εξερευνήσει άλλες επιλογές και χρειάζονται κάτι άλλο», λέει ο Smith στους New York Times. «Λύνει αυτό το πρόβλημα του “Έχω περάσει όλη μου τη ζωή χτίζοντας αυτήν την εταιρεία – τι θα κάνω με αυτήν;”».
Πηγή: MoneyReview