«Αν δεν πετύχει, θα ρίξω το φταίξιμο στον JD». Με αυτή τη φράση, ο Ντόναλντ Τραμπ συμπύκνωσε όλο το πολιτικό βάρος που πέφτει πλέον πάνω στις «πλάτες» του αντιπροέδρου της κυβέρνησής του, Τζέι Ντι Βανς, καθώς η Ουάσινγκτον επιχειρεί να μετατρέψει το μνημόνιο κατανόησης που υπεγράφη με το Ιράν σε συμφωνία που θα δίνει οριστική λύση στην κρίση της Μέσης Ανατολής.
Η ατάκα του Αμερικανού προέδρου ειπώθηκε με μία «δόση» χιούμορ, τουλάχιστον όπως άφησε ο ίδιος να εννοηθεί, κατά τη τη διάρκεια της συνέντευξης Τύπου που παραχώρησε στο πλαίσιο της συνόδου των G7. Ωστόσο, στην Ουάσινγκτον λίγοι τη «διάβασαν» αποκλειστικά ως… αστείο. Για τον Βανς, η υπόθεση του Ιράν δεν είναι απλώς μια δύσκολη αποστολή εξωτερικής πολιτικής. Είναι το μεγαλύτερο προσωπικό και πολιτικό του στοίχημα από τότε που ανέλαβε την αντιπροεδρία.
Όπως αναφέρει το CNNi, αν το μνημόνιο γίνει τελική συμφωνία, ο Βανς μπορεί να παρουσιαστεί ως ο αντιπρόεδρος που βοήθησε να κλείσει ένα επικίνδυνο «μέτωπο», το οποίο πιθανότατα θα του ανοίξει τον δρόμο για μια μελλοντική υποψηφιότητα για την προεδρία των ΗΠΑ. Αν όμως αποτύχει, θα είναι πολύ δύσκολο να αποφύγει το πολιτικό κόστος.
Στην «πρώτη γραμμή» μιας «εύθραυστης» συμφωνίας
Σύμφωνα με την ανάλυση του CNNi, το κρίσιμο στοιχείο δεν είναι μόνο ότι ο Βανς υπερασπίζεται τη συμφωνία με το Ιράν. Είναι ότι καλείται να υπερασπιστεί ένα γενικό μνημόνιο, πάνω στο οποίο στηρίζεται πλέον η προσπάθεια αποκλιμάκωσης στη Μέση Ανατολή.
Ο ίδιος, μιλώντας στον Τζέικ Τάπερ, αναγνώρισε ότι το μνημόνιο κατανόησης είναι ένα γενικό κείμενο, περίπου μιάμισης σελίδας, και ότι σε αρκετά ζητήματα οι δύο πλευρές θα πρέπει να βρουν λύσεις στην τεχνική φάση των διαπραγματεύσεων. Αυτή η παραδοχή είναι πολιτικά κρίσιμη. Διότι ο Βανς δεν καλείται να παρουσιάσει μια πλήρη και κλειδωμένη συμφωνία, αλλά ένα πλαίσιο που υπόσχεται ότι μπορεί να οδηγήσει σε συμφωνία.
Εδώ βρίσκεται και το προσωπικό του ρίσκο. Ο αντιπρόεδρος δεν εμφανίζεται απλώς ως μέλος της κυβέρνησης που στηρίζει τη γραμμή του προέδρου. Εμφανίζεται ως ο βασικός δημόσιος υπερασπιστής μιας διαδικασίας που μπορεί, είτε να δώσει στον Τραμπ μια μεγάλη διπλωματική νίκη, είτε να εξελιχθεί σε πολιτικό πρόβλημα για τον Λευκό Οίκο.
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ
(AP Photo/Jacquelyn Martin)
Κι αν οι συνομιλίες κολλήσουν;
Το CNNi δίνει έμφαση στο γεγονός, ότι η συμφωνία δεν έχει ακόμη μετατραπεί σε τελική λύση. Το μνημόνιο ανοίγει έναν δρόμο, αλλά δεν κλείνει όλα τα ζητήματα. Η Ουάσινγκτον και η Τεχεράνη έχουν μπροστά τους μια τεχνική διαπραγμάτευση, στην οποία θα πρέπει να αποσαφηνιστούν κρίσιμες λεπτομέρειες για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, τις επιθεωρήσεις, το εμπλουτισμένο ουράνιο και το τι ακριβώς θα λάβει η Τεχεράνη ως αντάλλαγμα.
Αυτό σημαίνει ότι ο Βανς υπερασπίζεται περισσότερο μια πολιτική υπόσχεση παρά ένα τελικό αποτέλεσμα. Και αυτή είναι η αδυναμία, αλλά και το στοίχημά του. Αν η διαδικασία προχωρήσει, θα μπορεί να πει ότι η κυβέρνηση Τραμπ άνοιξε τον δρόμο για αποκλιμάκωση, χωρίς να οδηγήσει τις ΗΠΑ σε νέα μακρόχρονη εμπλοκή στη Μέση Ανατολή. Αν όμως οι συνομιλίες κολλήσουν, οι επικριτές θα μπορούν να υποστηρίξουν ότι ο Λευκός Οίκος παρουσίασε ως επιτυχία κάτι που δεν είχε ακόμη εξασφαλιστεί.
Η δύσκολη η αποστολή Βανς στο κόμμα
Σε αυτό το σημείο θα πρέπει να συνυπολογιστεί ότι ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ δεν έχει να διαχειριστεί μόνο τη διαπραγμάτευση με το Ιράν. Πρέπει να πείσει και το εσωτερικό του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος.
Η συμφωνία έχει προκαλέσει ερωτήματα και αντιδράσεις από Ρεπουμπλικανούς που φοβούνται ότι η Τεχεράνη μπορεί να κερδίσει οικονομικές και πολιτικές ανάσες, χωρίς να δώσει αρκετές ουσιαστικές εγγυήσεις. Ο Βανς, λοιπόν, βρίσκεται στην άβολη θέση να πρέπει να εξηγήσει γιατί μια συμφωνία που ακόμη δεν έχει πλήρως αποσαφηνιστεί δεν αποτελεί υποχώρηση, αλλά μέρος μιας στρατηγικής πίεσης.
Αυτό είναι ίσως το δυσκολότερο σημείο για τον ίδιο. Η πολιτική του εικόνα χτίστηκε πάνω στην επιφυλακτικότητα απέναντι στις αμερικανικές στρατιωτικές επιχειρήσεις στο εξωτερικό. Τώρα πρέπει να δείξει ότι η αποφυγή ενός νέου πολέμου δεν σημαίνει αδυναμία. Πρέπει να πείσει ότι οι διαπραγματεύσεις με το Ιράν αποτελούν λύση και όχι εγκατάλειψη των αμερικανικών στόχων.
Η προσωπική «δοκιμασία»
Για τους λόγους αυτούς, η υπόθεση του Ιράν εξελίσσεται σε προσωπικό και πολιτικό στοίχημα για τον Βανς. Ο αντιπρόεδρος πρέπει να σταθεί ανάμεσα στον Τραμπ, στους Ρεπουμπλικανούς επικριτές της συμφωνίας και σε μια διαπραγμάτευση που έχει ακόμη δρόμο.
Το στοίχημά του είναι να αποδείξει ότι μπορεί να αναλάβει μια εξαιρετικά δύσκολη υπόθεση, που αφορά την εξωτερική πολιτική των ΗΠΑ και το μέλλον της Μέσης Ανατολής, και να τη μετατρέψει σε πολιτικό πλεονέκτημα. Όμως, όσο περισσότερο βγαίνει μπροστά για να υπερασπιστεί τη συμφωνία, τόσο περισσότερο συνδέεται προσωπικά με την τύχη της.