Υπογράφηκε ηλεκτρονικά η συμφωνία ανάμεσα σε ΗΠΑ και Ιράν, όπως ανακοίνωσε ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ. Μάλιστα, ο ίδιος δήλωσε μεταξύ άλλων ότι αναμένεται να τη δώσει στη δημοσιότητα πριν από την επίσημη τελετή την προσεχή Παρασκευή (16/06) στη Γενεύη.
Παρόλα αυτά, «θολό» παραμένει το τοπίο σε ότι αφορά το καθεστώς των Στενών του Ορμούζ, με την Τεχεράνη να επιμένει στην επιβολή τελών, προχωρώντας σε προσθήκη της τελευταίας στιγής στο τελικό κείμενο του «μνημονίου κατανόησης», ενώ ο Τραμπ υποστηρίζει ότι η περιοχή θα ανοίξει πλήρως χωρίς διόδια, αμέσως μετά την επίσημη τελετή για τις υπογραφές.
Παράλληλα, παραμένουν ανοιχτά ζητήματα, όπως οι όροι εφαρμογής των μέτρων οικοδόμησης εμπιστοσύνης, το χρονοδιάγραμμα για την σταδιακή άρση των κυρώσεων, καθώς και το πλαίσιο ελέγχου και εποπτείας του πυρηνικού προγράμματος της Τεχεράνης.
Στην τελευταία του ανάρτηση ο Τραμπ ανέφερε ότι το Ιράν έχει συμφωνήσει να μην αποκτήσει ποτέ πυρηνικά όπλα, ενώ την ίδια ώρα διαψεύδει δημοσιεύματα που κάνουν λόγο ότι ΗΠΑ πρόκειται να δώσουν στο Ιράν 300 εκατομμύρια δολάρια, χαρακτηρίζοντάς τα «fake news» και αποδίδοντας τη διάδοσή τους στους Δημοκρατικούς.
Τι προβλέπει το μνημόνιο
Η συμφωνία προβλέπει τον τερματισμό του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού ιρανικών λιμένων, την επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ και την έναρξη 60ήμερων διαπραγματεύσεων για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν.
Ανώτεροι Αμερικανοί αξιωματούχοι ανέφεραν ότι η συμφωνία επεκτείνει επίσης την εκεχειρία για ακόμη 60 ημέρες, διάστημα κατά το οποίο οι δύο πλευρές θα διαπραγματευτούν τους όρους μιας οριστικής συμφωνίας.
Ωστόσο, βασικές λεπτομέρειες παραμένουν ασαφείς. Η Τεχεράνη έχει αφήσει να εννοηθεί ότι θα συνεχίσει να επιβάλλει ορισμένα τέλη διέλευσης στα Στενά του Ορμούζ, ενώ ο Τραμπ υποστήριξε ότι το πέρασμα θα ανοίξει πλήρως χωρίς διόδια από την Παρασκευή.
Αμερικανοί αξιωματούχοι ξεκαθάρισαν ότι η άρση κυρώσεων ή η αποδέσμευση παγωμένων ιρανικών περιουσιακών στοιχείων θα εξαρτηθεί από το κατά πόσο η Τεχεράνη θα τηρήσει τις υποχρεώσεις που απορρέουν από τη συμφωνία.
Ταυτόχρονα αναμένεται να ξεκινήσουν μέσα στην εβδομάδα οι τεχνικές συνομιλίες για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, το οποίο παραμένει το βασικό σημείο τριβής μεταξύ των δύο χωρών.
Έντονες αντιδράσεις Ισραηλινών υπουργών
Από ότι φαίνεται όμως, η συμφωνία ΗΠΑ – Ιράν έχει δημιουργήσει έντονες αντιδράσεις στην ισραηλινή πλευρά, με πολλούς αξιωματούχους να εκφράζουν σοβαρές επιφυλάξεις για τις επιπτώσεις στην ασφάλεια της χώρας και στην περιφερειακή ισορροπία.
Ο υπουργός Εθνικής Ασφάλειας Ιταμάρ Μπεν-Γκβιρ δήλωσε ότι το Ισραήλ δεν πρέπει να αποδεχθεί τη συμφωνία, υποστηρίζοντας πως δεν δεσμεύει τη χώρα και δεν διασφαλίζει τα συμφέροντά της. Παράλληλα, κάλεσε τις ισραηλινές δυνάμεις να συνεχίσουν τις επιχειρήσεις και την κατεδάφιση κατοικιών στο νότιο Λίβανο, καθώς και την απομάκρυνση κατοίκων, στο πλαίσιο της στρατιωτικής πολιτικής αποτροπής που προτείνει.
Από την πλευρά του, ο υπουργός Οικονομικών Μπεζαλέλ Σμοτριτς χαρακτήρισε τη συμφωνία «κακή για ολόκληρο τον κόσμο», εκφράζοντας την άποψη ότι δεν αντιμετωπίζει ουσιαστικά τις απειλές που αποδίδονται στο Ιράν και ενδέχεται να ενισχύσει τη θέση της Τεχεράνης στην περιοχή.
Κρίσιμα ερωτήματα
Την ίδια ώρα, από την ανακοίνωση ότι ΗΠΑ και Ιράν κατέληξαν σε συμφωνία προκύπτουν τρία κρίσιμα ερωτήματα που χρήζουν απάντησης, αλλά και προκλήσεις από τις οποίες θα κριθούν μελλοντικά οι ισορροπίες στη Μέση Ανατολή, αλλά και η «προεδρική κληρονομιά» του Ντόναλντ Τραμπ.
Τα άμεσα ερωτήματα που προκύπτουν είναι τρία όπως σημειώνει το CNNi:
- Μήπως το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ και το τέλος του αποκλεισμού σηματοδοτούν μόνο μια επιστροφή στο προπολεμικό status quo, δεδομένου ότι δεν έχουν ληφθεί αποφάσεις για το κρίσιμο πυρηνικό ζήτημα;
- Είναι ο Τραμπ πιο κοντά στην εξασφάλιση μιας πυρηνικής συμφωνίας ανώτερης από εκείνη που διαπραγματεύτηκε η κυβέρνηση Ομπάμα, με την οποία το Ιράν συμμορφωνόταν μέχρι που ο Τραμπ την ακύρωσε κατά την πρώτη του θητεία;
- Και το πιο ουσιαστικό ερώτημα είναι αν τα κέρδη του πολέμου δικαιολογούν το τεράστιο κόστος του για τις ΗΠΑ αλλά και ολόκληρο τον πλανήτη;
Ασαφές παραμένει επίσης για το πώς και αν το Ιράν θα χρησιμοποιήσει τη δυνατότητά του να μετατρέπει τα Στενά του Ορμούζ σε μοχλό πίεσης και στο μέλλον.
Επίσης η αποτυχία των ΗΠΑ και του Ισραήλ, μετά τη δολοφονία του προηγούμενου Ανώτατου Ηγέτη του Ιράν, Αλί Χαμενεΐ, να «καταστρέψουν» το ιρανικό καθεστώς ,αφήνει ανοικτό το έδαφος για νέες εντάσεις στο μέλλον.