ΗΠΑ και Ιράν κατέληξαν την Κυριακή σε συμφωνία κατάπαυσης του πυρός, ανακοίνωσε ο Ντόναλντ Τραμπ, ανοίγοντας τον δρόμο για περαιτέρω συνομιλίες που αναμένεται να οδηγήσουν στον οριστικό τερματισμό του πολέμου που έχει στοιχίσει χιλιάδες ζωές και έχει προκαλέσει αναταράξεις στην παγκόσμια οικονομία.
«Η συμφωνία με την Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν είναι πλέον ολοκληρωμένη. Συγχαρητήρια σε όλους!», έγραψε ο Τραμπ σε ανάρτησή του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Η Τεχεράνη δεν επιβεβαίωσε άμεσα τη συμφωνία, ωστόσο το κρατικό τηλεοπτικό δίκτυο IRIB παρουσίασε την εξέλιξη ως νίκη. «Οι ΗΠΑ αναγκάστηκαν να αποδεχθούν το τέλος του πολέμου», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ
Ο Τραμπ δήλωσε ακόμη ότι η συμφωνία προβλέπει την επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ, της στρατηγικής σημασίας θαλάσσιας οδού από την οποία διέρχεται σημαντικό μέρος του παγκόσμιου πετρελαίου. Παράλληλα, γνωστοποίησε ότι έδωσε εντολή για «την άμεση άρση του ναυτικού αποκλεισμού των ιρανικών λιμανιών από τις HΠΑ».
«Πλοία όλου του κόσμου, βάλτε μπροστά τις μηχανές σας», έγραψε. «Αφήστε το πετρέλαιο να ρεύσει!».
Το πλήρες κείμενο της συμφωνίας δεν δόθηκε στη δημοσιότητα. Ωστόσο, η ανάρτηση του Αμερικανού προέδρου συνάδει με όσα είχαν αναφέρει προηγουμένως Αμερικανοί και Ιρανοί αξιωματούχοι σχετικά με ένα αρχικό πλαίσιο συμφωνίας, το οποίο περιλαμβάνει κατάπαυση του πυρός διάρκειας 60 ημερών.
Nέος γύρος διαπραγματεύσεων για τα ανοιχτά ζητήματα
Και οι δύο πλευρές επιχειρούν να παρουσιάσουν τη συμφωνία ως διπλωματική επιτυχία έπειτα από σχεδόν τέσσερις μήνες πολέμου. Ωστόσο, ορισμένα από τα πιο δύσκολα ζητήματα παραμένουν ανοιχτά, όπως το μέλλον του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν και η άρση των αμερικανικών κυρώσεων εις βάρος της Τεχεράνης. Τα θέματα αυτά μετατίθενται σε νέο γύρο διαπραγματεύσεων.
Ο πρωθυπουργός του Πακιστάν, Σεχμπάζ Σαρίφ, η χώρα του οποίου διαδραμάτισε καθοριστικό ρόλο ως μεσολαβητής στις ειρηνευτικές συνομιλίες, ανέφερε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ότι «η επίσημη τελετή υπογραφής θα πραγματοποιηθεί την Παρασκευή 19 Ιουνίου στην Ελβετία». Δεν διευκρίνισε αν η συμφωνία έχει ήδη υπογραφεί ηλεκτρονικά, όπως αναμενόταν.
Πώς φτάσαμε στη συμφωνία
Η διαδικασία φαινόταν να κινδυνεύει μέσα στην ημέρα. Το Ισραήλ βομβάρδισε τα νότια προάστια της Βηρυτού σε αντίποινα για εκτοξεύσεις ρουκετών από τη Χεζμπολάχ, προκαλώντας την ενόχληση του Τραμπ. Ο Αμερικανός πρόεδρος δήλωσε ότι ο πρωθυπουργός του Ισραήλ, Μπέντζαμιν Νετανιάχου, επέδειξε «κακή κρίση» με την απόφασή του να προχωρήσει στα πλήγματα.
«Βρισκόμαστε πολύ κοντά σε μια συμφωνία που θα φέρει ειρήνη στην περιοχή, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου, και όλες οι πλευρές πρέπει να επιδείξουν αυτοσυγκράτηση», έγραψε ο Τραμπ.
Ενας τελευταίος γύρος εντατικών διαπραγματεύσεων, με τη διαμεσολάβηση του Κατάρ, εκτόνωσε την ένταση και η τελική συμφωνία φαίνεται πως οριστικοποιήθηκε αργά το βράδυ της Κυριακής στην Τεχεράνη.
«Αγκάθια» το πυρηνικό πρόγραμμα και ο Λίβανος
Παραμένει, ωστόσο, ασαφές τι θα συμβεί με το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, ζήτημα στο οποίο καμία από τις δύο πλευρές δεν έχει δείξει μέχρι στιγμής ιδιαίτερη διάθεση συμβιβασμού. Αξιωματούχοι είχαν αναφέρει ότι κατά τη διάρκεια της 60ήμερης εκεχειρίας θα διεξαχθούν λεπτομερείς διαπραγματεύσεις τόσο για το πυρηνικό πρόγραμμα όσο και για την άρση των αμερικανικών κυρώσεων.
Ενα ακόμη αγκάθι είναι ο Λίβανος. Η Τεχεράνη επιθυμούσε οποιαδήποτε ευρύτερη ειρηνευτική συμφωνία να υποχρεώνει το Ισραήλ να τερματίσει τις επιχειρήσεις κατά της Χεζμπολάχ, οι οποίες έχουν στοιχίσει τη ζωή σε περισσότερους από 3.500 ανθρώπους, καθώς και να αποσύρει τον στρατό του από το λιβανικό έδαφος.
Το Ισραήλ, το οποίο δεν συμμετείχε άμεσα στις αμερικανοϊρανικές διαπραγματεύσεις, έχει ξεκαθαρίσει ότι θα συνεχίσει να πλήττει στόχους της Χεζμπολάχ εφόσον η οργάνωση εξακολουθήσει να επιτίθεται στο ισραηλινό έδαφος.