Σύμφωνα με το CNNi, το Ursa Major, γνωστό και ως Sparta 3, βυθίστηκε στις 23 Δεκεμβρίου 2024, περίπου 60 μίλια από τις ισπανικές ακτές. Η υπόθεση ενδέχεται να συνδέεται με μια σπάνια και υψηλού ρίσκου επιχείρηση αποτροπής, με στόχο να εμποδιστεί η μεταφορά ευαίσθητης ρωσικής πυρηνικής τεχνολογίας προς τη Βόρεια Κορέα.
Η υπόθεση αποκτά ακόμη μεγαλύτερη βαρύτητα, καθώς το ταξίδι του πλοίου πραγματοποιήθηκε μόλις δύο μήνες αφότου ο Κιμ Γιονγκ Ουν είχε στείλει βορειοκορεατικά στρατεύματα για να στηρίξουν τη Ρωσία στον πόλεμο κατά της Ουκρανίας.
Το ρωσικό πλοίο και το ύποπτο φορτίο
Το Ursa Major είχε αποπλεύσει από τη Ρωσία στις 11 Δεκεμβρίου 2024, με προορισμό το Βλαδιβοστόκ, στην Άπω Ανατολή της Ρωσίας. Επισήμως, μετέφερε 129 κενά εμπορευματοκιβώτια και δύο μεγάλους γερανούς Liebherr.
Ωστόσο, σύμφωνα με την έρευνα του CNNi, το φορτίο του πλοίου ίσως ήταν πολύ πιο ευαίσθητο. Οι ισπανικές αρχές φέρονται να εξέτασαν το ενδεχόμενο να μετέφερε δύο πυρηνικούς αντιδραστήρες για υποβρύχια, πιθανώς τύπου VM-4SG, οι οποίοι χρησιμοποιούνται σε ρωσικά πυρηνικά υποβρύχια της κατηγορίας Delta IV.
Αν η εκτίμηση αυτή επιβεβαιωθεί, τότε πρόκειται για μια εξαιρετικά σοβαρή υπόθεση. Η μεταφορά τέτοιας τεχνολογίας σε έναν σύμμαχο, όπως η Βόρεια Κορέα, θα σήμαινε βαθύτερη στρατηγική συνεργασία Μόσχας και Πιονγιάνγκ σε έναν από τους πιο ευαίσθητους τομείς της στρατιωτικής τεχνολογίας.
Η διαδρομή πριν από τις εκρήξεις
Το πλοίο είχε αρχικά ελλιμενιστεί στο Ust-Luga, στον Κόλπο της Φινλανδίας, στις 2 Δεκεμβρίου. Στη συνέχεια, μετακινήθηκε σε εγκαταστάσεις εμπορευματοκιβωτίων στην Αγία Πετρούπολη, πριν ξεκινήσει το ταξίδι του.
Καθώς κινούνταν κατά μήκος της ευρωπαϊκής ακτογραμμής, εντοπίστηκε από αεροσκάφη και σκάφη του πορτογαλικού ναυτικού. Το συνόδευαν δύο ρωσικά στρατιωτικά πλοία, το Ivan Gren και το Aleksandr Otrakovsky.
Το πρωί της 22ας Δεκεμβρίου, το πορτογαλικό ναυτικό σταμάτησε την παρακολούθηση. Λίγες ώρες αργότερα, ενώ το Ursa Major βρισκόταν πλέον σε ισπανικά ύδατα, το πλοίο επιβράδυνε απότομα. Οι ισπανικές αρχές διάσωσης επικοινώνησαν με το πλήρωμα μέσω ασυρμάτου, ρωτώντας αν υπήρχε κατάσταση κινδύνου. Η απάντηση ήταν ότι όλα είναι εντάξει.
Οι εκρήξεις που βύθισαν το Ursa Major
Το πρωί της 23ης Δεκεμβρίου, το πλοίο εξέδωσε επείγουσα κλήση για βοήθεια. Είχαν σημειωθεί τρεις εκρήξεις στη δεξιά πλευρά του, πιθανώς κοντά στο μηχανοστάσιο. Από τις εκρήξεις σκοτώθηκαν δύο μέλη του πληρώματος.
Το πλοίο πήρε κλίση και ακινητοποιήθηκε. Τα 14 μέλη του πληρώματος που επέζησαν εγκατέλειψαν το σκάφος με σωσίβια λέμβο και περισυνελέγησαν από ισπανικό σκάφος διάσωσης.
Λίγες ώρες αργότερα, ένα ισπανικό στρατιωτικό σκάφος έφτασε στην περιοχή για να συνδράμει. Όμως η ρωσική αντίδραση ήταν άμεση και ασυνήθιστα έντονη. Το Ivan Gren, ένα από τα ρωσικά στρατιωτικά πλοία που συνόδευαν το Ursa Major, διέταξε τα κοντινά σκάφη να παραμείνουν σε απόσταση δύο ναυτικών μιλίων. Αργότερα, ζήτησε να του επιστραφεί αμέσως το διασωθέν πλήρωμα.
Τέσσερις νέες εκρήξεις μετά την άφιξη των Ρώσων
Σύμφωνα με την έρευνα που επικαλείται το CNNi, το Ursa Major δεν φαινόταν να κινδυνεύει άμεσα να βυθιστεί. Ήταν σταθερό, παρά την κλίση που είχε πάρει. Όμως, στις 9:50 μ.μ., το Ivan Gren φέρεται να εκτόξευσε κόκκινες φωτοβολίδες πάνω από την περιοχή. Αμέσως μετά, ακολούθησαν τέσσερις ακόμη εκρήξεις.
Το Εθνικό Σεισμολογικό Δίκτυο της Ισπανίας κατέγραψε τέσσερις σεισμικές ενδείξεις την ίδια ακριβώς ώρα και στην ίδια περιοχή. Το μοτίβο τους, σύμφωνα με τα στοιχεία που περιγράφονται στην έρευνα, έμοιαζε με υποβρύχιες εκρήξεις ή με εκρήξεις τύπου λατομείου στην ξηρά.
Το στοιχείο αυτό ενισχύει το μυστήριο. Αν το πλοίο δεν βυθιζόταν άμεσα, οι επιπλέον εκρήξεις θα μπορούσαν να είχαν στόχο την οριστική καταστροφή του ή την εξαφάνιση ευαίσθητων στοιχείων από το φορτίο του.
Το σενάριο της τορπίλης Barracuda
Το CNNi αναφέρει ότι το πλοίο φέρεται να επλήγη από τορπίλη, η οποία άνοιξε τρύπα στο πλάι του σκάφους. Σύμφωνα με την έρευνα των ισπανικών αρχών που επικαλείται το ρεπορτάζ, η τρύπα διαστάσεων 50 επί 50 εκατοστών στο κύτος θα μπορούσε να είχε προκληθεί από τορπίλη Barracuda.
Ωστόσο, ο Μάικ Πλάνκετ, ανώτερος αναλυτής ναυτικών πλατφορμών της Janes, διατύπωσε διαφορετική εκτίμηση, λέγοντας ότι πιθανότερη εξήγηση είναι η χρήση εκρηκτικής συσκευής τοποθετημένης πάνω στο κύτος.
Το Κρεμλίνο, στην καρδιά της Μόσχας
AP Photo/Pavel Bednyakov
Γιατί η Βόρεια Κορέα βρίσκεται στο επίκεντρο
Η πιθανή εμπλοκή της Βόρειας Κορέας καθιστά την υπόθεση ακόμη πιο σοβαρή. Η Πιονγιάνγκ προσπαθεί εδώ και χρόνια να αναπτύξει πυρηνικό υποβρύχιο, ένα οπλικό σύστημα που θα της έδινε πολύ μεγαλύτερη δυνατότητα αποτροπής και επιβίωσης σε περίπτωση σύγκρουσης.
Τον Δεκέμβριο του 2025, η Βόρεια Κορέα δημοσιοποίησε εικόνες από το πρώτο πυρηνικό υποβρύχιό της. Οι φωτογραφίες έδειχναν τον Κιμ Γιονγκ Ουν μπροστά από το σφραγισμένο κύτος του σκάφους, χωρίς όμως να υπάρχουν αποδείξεις ότι στο εσωτερικό του υπήρχε λειτουργικός πυρηνικός αντιδραστήρας.
Αν οι δύο αντιδραστήρες του Ursa Major προορίζονταν πράγματι για τη Βόρεια Κορέα, τότε η Ρωσία θα είχε κάνει ένα πολύ μεγάλο βήμα στη στρατιωτική της συνεργασία με την Πιονγιάνγκ. Δεν θα επρόκειτο απλώς για ανταλλαγή πυρομαχικών, τεχνογνωσίας ή στρατιωτικής υποστήριξης, αλλά για πιθανή μεταφορά τεχνολογίας πυρηνικής πρόωσης.