Από τη διπλωματία στο πεδίο και από το πεδίο ξανά στη διπλωματία οδηγούνται οι εξελίξεις στον πόλεμο της Μέσης Ανατολής με τις ΗΠΑ και το Ιράν να επιδίδονται σε μια παρτίδα σκάκι περιμένοντας ο ένας τον άλλο να κάνει τη λάθος κίνηση. Από το απόγευμα της Δευτέρας (13/4) ο Ντόναλντ Τραμπ έκανε πράξη την απειλή του να αποκλείσει τον Αραβικό Κόλπο και τον Κόλπο του Ομάν, προσπαθώντας να αυξήσει την πίεση της οικονομικής ασφυξίας στην Τεχεράνη.
Συγκεκριμένα, το αμερικανικό Πολεμικό Ναυτικό με περισσότερα από 15 πλοία όπως αναφέρει η WSJ επιτηρεί την επιχείρηση φύλαξης της περιοχής με δυνάμεις των ΗΠΑ να κάνουν λόγο για αποκλεισμό «εναντίον πλοίων όλων των εθνικοτήτων που εισέρχονται ή αναχωρούν από ιρανικά λιμάνια και παράκτιες περιοχές, συμπεριλαμβανομένων όλων των λιμανιών στον Αραβικό Κόλπο (σ.σ. έτσι αναφέρονται στον Κόλπο) και τον κόλπο του Ομάν».
Ταυτόχρονα, δεν επιτρέπεται η κυκλοφορία σε πλοία που αναχωρούν ή κατευθύνονται προς Ιράν μέσω των Στενών του Ορμούζ.
Από την εξολόθρευση στον… βυθό της θάλασσας
Με αφορμή την έναρξη του ναυτικού αποκλεισμού του Ιράν ο Αμερικανός πρόεδρος σε ανάρτησή του στο Truth Social απείλησε ευθέως την Τεχεράνη: «Εάν οποιοδήποτε ιρανικό πλοίο πλησιάσει έστω και λίγο τον ΑΠΟΚΛΕΙΣΜΟ μας, θα ΕΞΟΛΟΘΡΕΥΤΕΙ αμέσως».
Η απάντηση του Ιράν ήρθε σε αντίστοιχα υψηλούς τόνους, καθώς ο Αλαεντίν Μπορουτζέρντι, μέλος της Επιτροπής Εξωτερικής Πολιτικής και Εθνικής Ασφάλειας του Ιράν, προειδοποίησε τις ΗΠΑ ότι οποιοδήποτε πλοίο του Πολεμικού Ναυτικού που θα επιχειρήσει να αποκλείσει τα λιμάνια του Ιράν θα «βυθιστεί στον βυθό της θάλασσας».
Παράλληλα, ο εκπρόσωπος του κεντρικού αρχηγείου του Ιράν, Khatam al-Anbiya, Ιμπραΐμ Ζολφαγκάρι, δήλωσε πως «κανένα λιμάνι στον Κόλπο δεν θα είναι ασφαλές εάν απειληθούν Ιρανικά λιμάνια».
Πάντως, αν και ο αποκλεισμός βρίσκεται σε ισχύ, ένα πετρελαιοφόρο διέσχισε τα Στενά του Ορμούζ το απόγευμα της Δευτέρας.
Το πλοίο, νηολογημένο στις Κομόρες με το όνομα Elpis, είναι μερικώς φορτωμένο και είχε υποβληθεί σε κυρώσεις από τις Ηνωμένες Πολιτείες το 2025 για τη «συμμετοχή του στην πώληση, αγορά και μεταφορά ιρανικού πετρελαίου» ως μέρος του σκιώδους στόλου του Ιράν.
Οι συνομιλίες και οι προθέσεις του ΝΑΤΟ
Οι δύο πλευρές συνεχίζουν να παίζουν το παιχνίδι των εντυπώσεων μέσω ακραίων δηλώσεων περί βυθών και κολάσεων, όμως την ίδια ώρα, το CNNi αποκάλυψε ότι οι διαπραγματεύσεις όχι απλά συνεχίζονται, αλλά σύμφωνα με Αμερικανό αξιωματούχο υπάρχει πρόοδος που θα μπορούσε να αποφέρει την πολυπόθητη συμφωνία.
Κάτι παρόμοιο ανέφερε και το Axios, ότι πολύ σύντομα οι δύο πλευρές θα κάτσουν ξανά στο ίδιο τραπέζι, συμπληρώνοντας ότι οι ΗΠΑ πρότειναν στο Ιράν να αποδεχτεί ένα 20ετές μορατόριουμ για τον εμπλουτισμό ουρανίου με την αντιπρόταση να έρχεται σε… μονοψήφιο αριθμό.
Μάλιστα, ακόμη και ο ίδιος ο Τραμπ επιβεβαίωσε ότι οι διαπραγματεύσεις συνεχίζονται: «Μας πήραν τηλέφωνο μετά το ναυάγιο στο Πακιστάν, σχεδόν σε απόγνωση και εκλιπαρούν για μια συμφωνία» είπε μεταξύ άλλων ο Αμερικανός πρόεδρος σε δηλώσεις του από τον Λευκό Οίκο, ενώ δεν έκρυψε το βασικό σημείο διαφωνίας μεταξύ των δύο πλευρών:
«Το Ιράν δεν θα αποκτήσει πυρηνικό όπλο. Συμφωνήσαμε σε πολλά πράγματα, αλλά δεν συμφώνησαν σε αυτό. Είμαι σίγουρος όμως ότι οι Ιρανοί θα συμφωνήσουν τελικά. Αν όχι, τότε δεν θα υπάρξει συμφωνία».
Ο Τραμπ αναφέρθηκε και στους συμμάχους του στο ΝΑΤΟ που… τελικά δεν φαίνονται διατεθειμένοι να συμβάλλουν στις επιχειρήσεις στα Στενά του Ορμούζ, όπως διευκρίνισαν Κιρ Στάρμερ και Εμανουέλ Μακρόν, οι οποίοι θα ηγηθούν Συνόδου Κορυφής αυτή την εβδομάδα σε μια προσπάθεια να βρεθεί λύση για το άνοιγμα τωνΣτενών του Ορμούζ.
«Άλλες χώρες προσφέρονται να βοηθήσουν τις Ηνωμένες Πολιτείες στον αποκλεισμό των ιρανικών λιμανιών- αν και δεν διευκρίνισε ποιες – Ειλικρινά, δεν χρειαζόμαστε άλλες χώρες», είπε ο Πρόεδρος: «Αλλά έχουν προσφέρει τις υπηρεσίες τους. Θα το ανακοινώσουμε, πιθανώς αύριο», ήταν το σχόλιο Τραμπ για τους συμμάχους του.
Τα σενάρια που εξετάζουν Τραμπ και Τεχεράνη
Σύμφωνα με Αμερικανούς αξιωματούχους που δεν αποκαλύπτουν την επωνυμία τους, ο Τραμπ εξετάζει τρεις επιλογές για την εξέλιξη του πολέμου:
- Μόνο προσωρινό αποκλεισμό των Στενών και του Αραβικού Κόλπου για να πιέσει οικονομικά την Τεχεράνη.
- Περιορισμένες επιθέσεις στο Ιράν, επιπλέον του αποκλεισμού στα Στενά του Ορμούζ.
- Πλήρη επανέναρξη της εκστρατείας βομβαρδισμών.
Την ίδια ώρα, η Τεχεράνη φαίνεται πως δεν έχει ξεμείνει από εναλλακτικές, καθώς σύμφωνα με την αποτίμηση του Hasan Alhasan από το International Institute for Strategic Studies στο Μπαχρέιν, υπάρχουν επίσης τρεις δρόμοι:
- Η παράκαμψη του Ορμούζ μέσω εναλλακτικών εξαγωγικών διαδρομών: αγωγοί φυσικού αερίου προς το Ιράκ, την Τουρκία και την Αρμενία ή αξιοποίηση του πετρελαϊκού τερματικού της Νέκα στην Κασπία Θάλασσα.
- Η διεύρυνση των γκρίζων δικτύων διακίνησης: λαθρεμπόριο καυσίμων μέσω του μακρού χερσαίου συνόρου με το Πακιστάν ή ανάμειξη ιρανικού με ιρακινό πετρέλαιο, όπως έχει γίνει και στο παρελθόν.
- Η στρατιωτική απάντηση: πλήγματα κατά αμερικανικών ναυτικών μονάδων ή ενεργοποίηση συμμάχων, όπως οι Χούθι, ώστε να επιχειρηθεί νέα πίεση και στο Μπαμπ ελ-Μαντέμπ.
Στην Ουάσινγκτον οι συνομιλίες Ισραήλ – Λιβάνου
Εν τω μεταξύ, παράλληλα με το ανοιχτό μέτωπο ΗΠΑ-Ιράν, το βλέμμα είναι στραμμένο και στην Ουάσιγκτον ενόψει των συνομιλιών μεταξύ Ισραήλ και Λιβάνου την Τρίτη (14/4) με την ελπίδα ότι μπορεί να ανοίξει ο δρόμος για τον τερματισμό της σύγκρουσης. Η ομαλή πορεία των διαπραγματεύσεων πάντως δεν μπορεί να θεωρηθεί βέβαιη, καθώς συνεχίζονται οι εχθροπραξίες με βομβαρδισμούς στον νότιο Λίβανο, σηματοδοτώντας νέα κλιμάκωση.
Η κυβέρνηση του Λιβάνου τάσσεται υπέρ της άμεσης έναρξης συνομιλιών, ωστόσο η Χεζμπολάχ –η οποία συμμετέχει και στο Κοινοβούλιο– απορρίπτει κατηγορηματικά την προοπτική διαπραγμάτευσης, χαρακτηρίζοντας το Ισραήλ «εχθρό» και αποκλείοντας κάθε ενδεχόμενο διπλωματικής προσέγγισης.
Είναι χαρακτηριστικό ότι ο γενικός γραμματέας της Χεζμπολάχ, Ναΐμ Κασέμ, παρέθεσε το βράδυ της Δευτέρας ομιλία στην οποία προειδοποίησε ότι το Ισραήλ επιδιώκει να επιτύχει τους επεκτατικούς του στόχους στο Λίβανο και στην ευρύτερη περιοχή.
Ο ηγέτης της Χεζμπολάχ δήλωσε ότι η κυβέρνηση Νετανιάχου επιδιώκει να υλοποιήσει το σχέδιο του «Μεγάλου Ισραήλ», πιέζοντας για την ενσωμάτωση της κατεχόμενης Δυτικής Όχθης, της Γάζας και τμημάτων γειτονικών χωρών όπως η Ιορδανία, ο Λίβανος, η Συρία και η Αίγυπτος.
Ταυτόχρονα, ο πρωθυπουργός του Ισραήλ, Μπενιαμίν Νετανιάχου, μία ημέρα πριν από την έναρξη των άμεσων συνομιλιών μεταξύ των δύο χωρών στις ΗΠΑ, έριξε κι άλλο λάδι στη φωτιά, καθώς αναφέρθηκε σε μια «σταθερή, εκτεταμένη ζώνη ασφαλείας» που κατέχει το Ισραήλ στο νότιο Λίβανο.
«Δεν μιλάμε για πέντε σημεία», δήλωσε ο Νετανιάχου κατά τη συνεδρίαση της κυβέρνησης τη Δευτέρα, αναφερόμενος σε μια σειρά τοποθεσιών εντός του Λιβάνου που κατέχει το Ισραήλ από τη συμφωνία κατάπαυσης του πυρός του Νοεμβρίου 2024.
«Μιλάμε για μια σταθερή, βαθύτερη ζώνη ασφαλείας που αποτρέπει τον κίνδυνο εισβολής και απομακρύνει την αντιαρματική απειλή».