Ένα τεράστιο δίκτυο από 1.650 παραβολικές κεραίες σχεδιάζουν να εγκαταστήσουν ερευνητές από την Καλιφόρνια σε απομονωμένη κοιλάδα της Νεβάδα, δημιουργώντας το πιο ευαίσθητο ραδιοτηλεσκόπιο στον κόσμο.
Το έργο Deep Synoptic Array (DSA), υπό την ηγεσία του Τεχνολογικού Ινστιτούτου της Καλιφόρνια (Caltech), έλαβε τις απαραίτητες εγκρίσεις και τη χρηματοδότηση για να περάσει στη φάση της κατασκευής, η οποία αναμένεται να ολοκληρωθεί το 2029. Κάθε κεραία θα έχει διάμετρο λίγο μεγαλύτερη από έξι μέτρα.
Πρωτοφανής ισχύς
Σύμφωνα με το Caltech, όταν ολοκληρωθεί, το DSA δεν θα είναι μόνο το πιο ευαίσθητο ραδιοτηλεσκόπιο, αλλά θα παράγει και εικόνες ραδιοκυμάτων εξαιρετικά υψηλής ποιότητας, σαρώνοντας τον ουρανό έως και 100 φορές ταχύτερα από οποιαδήποτε αντίστοιχη εγκατάσταση.
Ο επικεφαλής ερευνητής του προγράμματος και διευθυντής του Ραδιοπαρατηρητηρίου Owens Valley, Γκρεγκ Χάλιναν, εκτιμά ότι το DSA θα εξερευνήσει ολόκληρο τον ορατό ουρανό πολλές φορές κατά τα πρώτα πέντε χρόνια λειτουργίας του.
«Ενώ όλα τα υπόλοιπα ραδιοτηλεσκόπια μαζί έχουν εντοπίσει μέχρι σήμερα περίπου 20 εκατομμύρια πηγές ραδιοκυμάτων, το DSA αναμένεται να φτάσει τον ίδιο αριθμό από την πρώτη ημέρα λειτουργίας του», επισημαίνει.
Μέχρι την ολοκλήρωση της αρχικής χαρτογράφησης, υπολογίζεται ότι θα έχει ανακαλύψει σχεδόν ένα δισεκατομμύριο νέες πηγές. Οι επιστήμονες αναμένουν ότι θα καταγράψει τις ραδιοεκπομπές εκατομμυρίων άστρων, γαλαξιών και άλλων ουράνιων σωμάτων, ενώ θα συμβάλει στη μελέτη μαύρων τρυπών, πάλσαρ και ταχέων ραδιοεκλάμψεων — σύντομων αλλά εξαιρετικά ισχυρών εκπομπών που συχνά προέρχονται από πολύ μακρινές περιοχές του σύμπαντος.
«Από το σκίτσο στη φωτογραφία»
«Η ραδιοαστρονομία βρίσκεται στο κατώφλι της μετάβασης από το σκίτσο στη φωτογραφία», δήλωσε ο Βίκραμ Ράβι, καθηγητής Αστρονομίας στο Caltech και συν-επικεφαλής ερευνητής του έργου. Και προσθέτει ότι το DSA θα παρατηρεί πολύ μεγαλύτερο όγκο του σύμπαντος και με πολύ μεγαλύτερη συχνότητα από κάθε άλλο τηλεσκόπιο.
Εκτός από την εντυπωσιακή ευαισθησία και ταχύτητα σάρωσης του, το DSA θα έχει τη δυνατότητα να δημιουργεί εικόνες σε πραγματικό χρόνο, οι οποίες θα διατίθενται αμέσως και δωρεάν στην αστρονομική κοινότητα και στο κοινό. Άλλα ραδιοτηλεσκόπια χρειάζονται συχνά μήνες για να μετατρέψουν τα δεδομένα τους σε εικόνες.
Οι 1.650 κεραίες, ωστόσο, θα παράγουν όγκο ακατέργαστων δεδομένων αντίστοιχο με ολόκληρη την τρέχουσα διαδικτυακή κίνηση των ΗΠΑ. Χωρίς την ειδική ραδιοκάμερα του DSA, θα έπρεπε να αποθηκευτούν 100 exabytes, δηλαδή 100 δισεκατομμύρια gigabytes, σε περίπου πέντε εκατομμύρια σκληρούς δίσκους. Ενώ η ραδιοκάμερα του DSA θα μπορεί μετατρέψει τα ακατέργαστα δεδομένα σε εικόνες σε πραγματικό χρόνο με τη βοήθεια ενός υπερυπολογιστή, που θα χρησιμοποιεί προηγμένες μονάδες γραφικής επεξεργασίας της Nvidia.